SPEAKER_02 0:00

Oké, there we go. Hé, eh. Jules zeg ik al. Ik bedoel, Marek, zitten we weer?

SPEAKER_00 0:06

Daar zitten we weer, Marcel. Aflevering 17.

SPEAKER_02 0:08

Ja, ja, ja. We zijn al dik een jaar bezig in.

SPEAKER_00 0:11

De derde van 2026.

SPEAKER_02 0:13

Goed. Ja, we hebben een we houden het heel kort, want we hebben een gast vandaag. Ja, uit Nederland. Uit Nederland. Een gast. En die is Jules Nijs. Ja, en dat was een wijnmaker. Uit Limbabwe. Oftewel Zuid-Limburg. Ah, dat voelt goed, hè. Ja, ja, ja. En Jul is bij ons te gast, en we gaan met hem hebben over van alles en nog wat. Hey, Jul, welkom. Leuk dat je er bent.

SPEAKER_04 0:40

Ja, leuk jou we een keer te zien.

SPEAKER_01 0:45

Al een paar jaar niet gezien.

SPEAKER_02 0:46

Nee, dat klopt. Ik ben een paar keer bij jou geweest, twee keer. En je bent ook bij mij een keer geweest, bij mijn presentatie. Ja, drie keer zelfs.

SPEAKER_04 0:55

Drie keer zelfs mocht terugkomen.

SPEAKER_02 0:59

En daarna zijn we elkaar een beetje ook verloren. Maar toen wilden we een podcast doen, Percy, over een Nederlandse wijnproducent. En toen zei ik gelijk: dan gaan we Jules vragen. Want in mijn ogen. Persoonlijk vind ik jou de beste producent van Nederlandse wijnen.

SPEAKER_04 1:19

Leuk om te horen, Marcel, dankje.

SPEAKER_02 1:21

Dat heeft een reden. Want ik ben nogal van de klassieke driverrassen. En daar komen we straks nog op van gaan over de hybride rassen. Maar we beginnen bij jou, Jules. Wie is Jul? Hoe is het ooit zo ver gekomen? Vertel hoe het gekomen is allemaal.

SPEAKER_04 1:41

Ja, dat was op mijn zestie niet duidelijk, laat ik het zo maar zeggen. Mijn oorsprong is eigenlijk heel anders. Ik ben een Cursteiger, zoals Duitsers dat noemen, een zij een stromer. Ik heb lang voor Philips gewerkt. Ik heb een technische opleiding gedaan. Ik heb TH in Eindhoven gestudeerd, werkte op kunde, bedrijfskunde. Vandaar ook heel lang voor Philips gewerkt. Een jaar of twintig. Allerlei banen de product, marketing, etcetera. En mijn werk vertrok naar Hongkong op een gegeven ogenblik. En ik wilde niet mee. Ik had er ook afspraken over. Maar de belangrijkste reden is eigenlijk dat Ellen een eigen zaak heeft en absoluut niet het type is om als een expert te vrouw. Ellen is mijn vrouw. Jij weet dat. En dat is absoluut niet het type om als expert vrouw achter mij aan te hobbelen. Haar werkzit in human resource management. Dus daar de zaak opnieuw beginnen waar je de wetgeving niet kent, de taal, de cultuur niet. Dat was ook niet realistisch. Dus ik ben niet meegegaan. Toen was het in één keer wat nu, na 20 jaar Philips. Ik ben een paar opties gaan onderzoeken. Ik heb er heel kort over gedacht om een promotieonderzoek te gaan doen. Maar toen ik me realiseerde wat een ajoodschap inhield, ik was op dat moment ook al ruim de 40. Ik denk van nou nee, daar ben ik te oud voor. Ik ben er fotofax voor gaan doen, dat was ook een oude liefde, heb ik nog wel afgemaakt, maar vastgesteld dat ik technisch best goed ben, maar creatief niet meer dan gemiddeld, en dan is fotograaf geworden, eigenlijk op de Brommers stap en foto's voor de krant maken, dat zag ik ook niet zo zitten. Terug in bedrijfsleven was natuurlijk een optie, dus daar ben ik ook aan bezig geweest. En wijn, dat was een oude liefde. Niet heel aanwezig altijd, maar ik ging graag op vakantie daar, dronk graag wijn, en etcetera. En ja, als je dan echt alle ankers los hebt, dan kun je ook vrij dingen bedenken. Wijnboeren, dat borrelde zo op. Al neem je niet kwalijk al vrijdenkend. Ik ben toen wat bedrijven in de buurt gaan bezoeken om wat informatie te verzamelen. In Zuid-Limburg. In Zuid-Limburg, ja uiteraard, wel anders in Nederland. Een van de bedrijven die ik bezocht was de Wijnkaatsberg. En daar ben ik blijven hangen.

SPEAKER_02 4:30

Maar jij woonde ook in Ulestrade in Ulestraat.

SPEAKER_04 4:32

En zo nog? Ja, het is op 500 meter in Vogelvlucht. Maar ik ben ook andere bedrijven toen gaan bezoeken. Wat ik er altijd over zeg, ook achteraf, je moet het leven je hart volgen, maar wel je hoofd erbij houden. Dus wat achtergrondinformatie over wat het nou feitelijk inhield, was wel verstandig, vond ik. Ik ben uiteindelijk voor Vorderfoon gaan werken weer twee jaar, maar bij de Wijnerswerk blijven hangen, gaan meehelpen. Op een gegeven moment daar plannen ontwikkeld om dat ik in het bedrijf zou stappen. Met de bedoeling het een aantal jaren later over te nemen. En toen vertrok Vorderphone in 2008, plotseling met alle marketingactiviteiten naar Amsterdam. Ik deed daar marketing. En besloten weer niet mee te gaan. Ik kreeg de Wijnkersberg aangeboden. Dat viel op dat moment allemaal samen. Daar hebben Elle en ik één avond over gepraat. En toen waren we eruit. Dus oude jaar dag 2008 zaten we bij de notaris. En hebben de stukken getekend. En op 1 januari was ik wijnboer.

SPEAKER_02 5:42

Dus je hebt je hard gevolgd.

SPEAKER_04 5:45

Ja, uiteindelijk wel. En ik heb nooit spijt van gehad. Absoluut niet zelfs. Nog steeds niet. Ik vind dat steeds heel leuk. Je komt uiteraard dingen tegen die moeilijker zijn dan je verwacht had. Je werkt met de natuur, dat is eigenlijk de grootste onzekere factor. Dus ik heb ook mijn tegenslager gehad, maar dat heeft er nooit toe geleid dat ik spijt heb gekregen van het besluit.

SPEAKER_02 6:11

Wij zijn Facebook vrienden. En ik zie jou altijd heel blij op het tractor of in de wijngaart. Met het mooie weer. En alsof het één groot feest is. Maar jij en ik weten allebei dat het niet altijd een groot feest is, dat het ook hard werken is, in de regen, in de regen, als het echt rot weer is, aan de slag. Allei dingen die er gebeuren, die grijze rot die toeslaat, droogte die toeslaat, hitte die toeslaat, daar gaan we het straks allemaal over hebben, dus het is niet alleen maar feest, maar je belt wel iemand die je hart heeft gevolgd. En dat vind ik mooi. Vind ik heel mooi.

SPEAKER_04 6:55

Ja, en ik denk, het is ook misschien wel gunstig geweest dat ik dat pas een later leeftijd heb gedaan. Want ik kan me herinneren als ik student toen studeerde en ik had een vak wat ik vervelend vond, dan kon ik dat heel groot voor mezelf laten worden. Dan ging ik twijfel aan mijn studiekeuze, et cetera. Als je ouder wordt, dan leer je dat wat je ook doet, er zitten altijd vervelende dingen bij. En dan word je er beter in om het onder de streep te beoordelen. Dat heb je inderdaad, zoals je zegt. Je hebt ook door nodige moeilijke dingen. En dan is het wel fijn als je die vaardigheid al een beetje ontwikkeld hebt.

SPEAKER_02 7:32

Maar je was al sowieso geïnfecteerd door het wijnvirus. Ooit. Je bijnig aan het drinken eerst. Waar begon dat dan?

SPEAKER_04 7:44

Bij mij begon dat heel vroeger thuis. Aan tafel, maar dan eigenlijk alleen op wat feestelijke momenten. Mijn vader was een bierdrinker. Bij ons werd op de hoogtijdagen in het jaar, kersen en dergelijke. Dan werd er even fors uitgehaald. En dan kwamen dan mooie Bordeaux op tafel, en et cetera. To mocht je als kind nog drinken. En daarna werd als student. En dat was voor een deel was wat interessant doen. We waren student, we dronken wijnen, we rookten sigaren en dronken whisky's en goed gestudeerd, je kent het allemaal wel. Maar dat is gebleven. Het moment dat ik wijnboer werd, was ik gewoon een liefhebber, niet veel meer dan dat.

SPEAKER_02 8:40

Het heeft zich wel een beetje verder ontwikkeld. Maar ik zie wel eens wat spullen via Facebook langskomen. En dat is niet de huiswijn van Albert Heijn, zeg maar.

SPEAKER_04 8:49

Nee. Je houdt echt van mooie wijnen. Ik hou echt zo van mooie wijnen.

SPEAKER_02 8:55

Dan hebben we in ieder geval een punt samen.

SPEAKER_04 8:58

Die was voor ons opgevallen.

SPEAKER_02 9:01

Die zijn zeker opgevallen. Vertel eens wat over de Wijnraadsberg. Trouwens, zullen we wat drinken? Want je hebt mooie spullen meegenomen. En we hebben net al in de ANF van het introfilmpje, wat strak is geweest, hebben we een Blande Blan opengemaakt. Vertel daar eens wat over.

SPEAKER_04 9:23

Ja, Blande Blan, is een echte Blande Blan. Een moeder ook, 100% Chardonnet. Die plukken wat vroeger dan de hoofdoogst van de Chardonet. Want je mag het ook al gehalten natuurlijk niet te hoog hebben van de basiswijn.

SPEAKER_02 9:40

Hoeveel is dat ongeveer?

SPEAKER_04 9:41

Elf, denk ik. Wij zeiden daar wel vrij hoog aan de wind. Ik vind het leuk, ik kan daar wat uitgebreid over vertellen. Maar dat klinkt wat gekkelijk, in een coel klimaat kun je eigenlijk rijpere ruive oogsten voor moesterend dan in een warm klimaat. Omdat de alcoholgehalte niet zo hoog oplopen. En ik wil nog niet proberen een champagne na te maken, maar echt een eigen stijl. Lagelanden, bij hem het zomaar te zeggen. Of Limburgs moesten te maken. Dus ze prikken vrij laat. Ik denk dat deze 13% alcohol heeft.

SPEAKER_02 10:18

Ja, ik sta nu naar de Back Label te kijken. 13,5. 13,5 zelf, ik haal het er niet uit de wijn, trouwens, ik haal het er niet uit. Maar champagne is 12, hè?

SPEAKER_04 10:30

Ja, champagne mag maximaal 13 zijn. Dat betekent dat je daarbij 11,5% potentieel plukt. Dan komt er 1,5% bij. Dat is een restrictie die wij niet hebben. Ik wil het ook niet hoger laten worden dan dit. Want als dat 14, 14,5% wordt, dan begin je echt de alcohol te proeven. 13, 13,5 gaat het zo algemene nog goed. Als er genoeg wijn tegenover staat, dan gaat dat goed. Dus zij plukken vrij laat. We maken de basiswijn op Surlie, ongezaveld in dat stadium volledig. Op staal? Volledig op staal. Ik kan me dat jullie voor het eerst, of jullie, jij en voor het eerst mijn blablabla proeften en dachten dat hij hout had gehad, maar dat komt nooit hout aan te pas. En in het voorjaar werken wij de wijn af, dat betekent helder filteren. En dan is Rijnboer in het Aardeal, die het ook voor Pauschoemen, bijvoorbeeld, die heeft gekend. Die botelt voor ons de wijn.

SPEAKER_02 11:40

Dus je brengt de wijn daaraan toe naar de aarde. En daar wordt hij verzekt.

SPEAKER_04 11:45

En daar wordt hij, inderdaad, daar wordt hij opnieuw in de tweede gisting gebracht, geboteld. Hij blijft ook daar om te rijpen. Wijn heeft twee jaar zour lat gelegen. Dus 24 maanden en daarna bepalen we zelf de dosage. Ik werk eigenlijk altijd extra brug. Dat komt zo uit.

SPEAKER_02 12:05

En als je 13,5 alcohol hebt, kun je met een iets lagere dosage aan gang, denk ik.

SPEAKER_04 12:09

Correct. En ook als je de druid wat rijper plukt, is ook het zuurgehalte wat lager. Maar we doen het echt heel erg op smaak. En dit heeft 5 of 6 gram reszoet. Dosage 5 of 6 gram. Dus dat is nog steeds een extra brug eigenlijk. En dan wordt hij gedegoceerd dan komt hij terug en laten we hem even een paar maanden liggen. Ik heb gemerkt dat Woeande bijna behoorlijk opdonder krijgt van het decrochement, was het niet zo gek, er gebeurt nogal wat. En die zijn we eigenlijk nu op de markt aan het brengen.

SPEAKER_02 12:50

Wat kost dit nou bij de. Maar jij verkoopt niet af domein niks?

SPEAKER_04 12:54

Vrijwel niet. We zijn het de zomermaanden op zaterdagochtend open, juni, juli, augustus. En de weken rond kerst, maar 95% van onze afzet is busin to business. Dus wijnhandel, groothandel.

SPEAKER_02 13:08

En rechtstreeks, daar hoor ik ook. Ik was een paar keer in Maastricht en overal kom ik jou wijn tegen.

SPEAKER_04 13:16

Dat hoor ik niet te zeggen, maar we zijn mooi vertegenwoordigende de betere zaken, om het zo te zeggen. Nee, daar kom ik jou bijna tegen.

SPEAKER_02 13:24

In de Maastricht hoor ik aan, natuurlijk.

SPEAKER_04 13:30

Ik vraag altijd in L'Ot als we een particuliere verkoop hebben.

SPEAKER_02 13:33

Wij zetten alles sowieso in de show notes. Dus we sturen jou nog een mail dat je precies aan kan geven. Die wijn kost zoveel, en weet ik veel wat.

SPEAKER_04 13:41

En dan komen we in de show notes. Ik denk dat je deze hoog in de 20 vindt. We verkopen zelf af en termijn 27,95. En de wijn handelt ze meestal ook voor die prijs, soms niet hoger vinden. 37 euro.

SPEAKER_02 13:56

Ik vind het voor prima glas wijn hoor. Zeker. 24 maanden schilat. Mooi. 100% Chardonet. Erg lekker. Als je dit moet drinken, vind je niet erg.

SPEAKER_00 14:07

Nee, is geen straf, zeker niet.

SPEAKER_02 14:08

Nee, dat doen we zelf ook graag. Ik ga even vragen. De Wijngaadsberg. Begin daar eens mee. Wanneer was de eerste aanplant? Want jij hebt het niet vanaf het begin op gezet.

SPEAKER_04 14:20

Nee, het allereerste begin is toch veel langer geleden. Er waren de vroege middeleeuwen daar al.

SPEAKER_02 14:25

Oh, het is heel oud. Het is ook de oudste wijngaar van Nederland.

SPEAKER_04 14:28

Ja, niet continu natuurlijk, er is een gat van 200 jaar in de geschiedenis. Maar er waren in de 10e eeuw daar al wijngarden.

SPEAKER_02 14:37

Niet door de Romeinen.

SPEAKER_04 14:40

We weten niet hoeveel eerder het was. De eerste geschreven, geschiedenis is in 968. Een Frankse koningin, Herga, die had haar paleis in Meersen, dat is de gemeente waar wij bij horen. En die heeft in dat jaar haar bezittingen in de streek of een deel van haar bezittingen geschonken aan de Abdij Saint Remy de Raams, de abdij van Rijmshoofd van de Champagne. Daar is een acte van opgemaakt en daar staan wijngaders onderlevend, die schenking beschreven. En in dat jaar zijn ook monniken uit Rijms naar Meersen gekomen om die bezittingen in brede zin in gebruik te nemen, waaronder de wijngaden. Die hebben ook de prosdij daar op gericht, dus een soort dip en dans. De Basiliek van Meers is een kleine kopie van de kathedrale van Rijms. En die monniken zijn die wijngaden gaan exporteren. Dat hebben ze onafgebroken gedaan tot 1795. Toen zijn de zuidelijke Nederlander ingelijfd bij Frankrijk. Door Napoleon? Ja, Polio was iets later, dat was nog voor Napoleon zelf. En wat de Franse Revolutionaire deden, was niet alleen even een aarderlijk bezit onteigingen, maar dat hebben ze ook meteen kerkelijk bezit gedaan. En dat is hier ook gebeurd. Dus de monniken zijn weggetrokken naar Duitsland. De wijngaden zijn via via bij boeren in de streek terecht gekomen. En die wisten gewoon niet wat ze moesten met die rare dingen die daar stonden. Dus een heel Posaïisch einde voor 800 jaar wijnbouw. Die stokken zijn gerooid. Daarna hebben er acht, 200 jaar koeien gegraad. En daar hebben ook fruitbomen gestaan. En in 2002 de plek heeft nog steeds wijnkaatsberg, dus die naam heb ik niet gezongen. Je kunt nog sporen, de oude terrassen van de wijnkaart zien in het bos bij ons om de hoek. Dus het was groter toen ook. Ho groter, het lag waarschijnlijk iets meer om de hoek. En daar is nu een bos. Maar je kunt echt de terrasvormen daar nog in zitten zien. En in 2002 is er weer opnieuw begonnen door de vorige eigenaren samen met destijds Theo Penris, die inmiddels overleden, was toen de eigenaar van Tissem bestricht, bekende wijnhandel. Die is er uitgestapt in 2005, denk ik. En 2008 ben ik erin gestapt en heb het overgenomen.

SPEAKER_02 17:10

In 2002 was er weer een nieuwe aanplad begrijp ik.

SPEAKER_04 17:13

En dat was vooral Oosterwa. Het was 0,6 hectare, heel klein. Een beetje tussen tafel laken het vervetten qua omvang. Vooral Oosterwa en een beetje Pinouri. In het jaar van de overname heb ik chardonet en.

SPEAKER_02 17:33

En overname was in 2008.

SPEAKER_04 17:34

Dat was in 2008. En toen hebben we toen grond bijgekocht.

SPEAKER_02 17:42

En hebben in eerste was landbouwgrond, denk ik dan.

SPEAKER_04 17:45

Ja, dat was Weiland. Het was een helling, daar mag je geen ackerbouw doen, daar mochten alleen Weiland op. Vanwege erosie.

SPEAKER_02 17:53

Ideaal. We zijn door de Wijngaart gelopen trouwens.

SPEAKER_04 17:57

Ja, mooie zuidhelling. Prachtig, ja, super. En uitgebreid met Chardonet Pinot Noir. 2010 extra Pinoucry bijgeplant. 2013 weer wat extra Chardonet en Pinot Noir. En heel recent 2020 komt nog op perced om de hoek. We mach ik nog wat extra pinocry. En zo'n stappen uitgebreid. En hoe groot is het nu? Het is in totaal 3,3 hectare. 2,3 hectare. Wat meer dan genoeg is voor een man alleen.

SPEAKER_02 18:27

Ja, maar je doet echt bijna alles alleen.

SPEAKER_04 18:30

Ja, ik heb gelukkig wel hulp. Als ik het echt alleen zou moeten, zou ik dat niet kunnen.

SPEAKER_02 18:34

Hebben we niet heel veel echo hier?

SPEAKER_00 18:35

Nee, veel eigenlijk wel mee.

SPEAKER_04 18:38

Ja, ik hoor mezelf iets vertraagd. Oké, nee, ga door. 3,3 hectare in je eentje, dat trek je niet. Nee, maar ik heb geen vast personeel.

SPEAKER_02 18:54

Dus Ellen is af en toe de klos?

SPEAKER_04 18:57

Elna helpt op vrijdagochtend.

SPEAKER_02 18:59

En je hebt een zoon en een dochter die zijn af en toe de klos. En je moet ook geen familie van jou zijn.

SPEAKER_04 19:06

Nee, de kinderen worden keurig getaald, mag je geen zorgen. En die hebben dus ook een eigen banen, etcetera. Ik werk nog steeds met jeugd. Dat is heel erg leuk. Ik begin meestal met 16 jaar als scholier. En als het niet leuk vinden, is dat eigenlijk dat twee keer duidelijk. En degenen die het leuk vinden, die blijven meestal 6, 7, 8 jaar.

SPEAKER_02 19:35

Dat is zwaar werk hoor.

SPEAKER_04 19:36

Ja, het is er toch best.

SPEAKER_02 19:39

Ik heb vijf jaar in een begonje gewerkt, met tussenpozen bij Uber AMI. En nu, als ik daar de hele dag gewerkt had, dan s'avonds mijn rug. Dan loop je met je komsmarkt.

SPEAKER_04 19:50

Ja, dat klopt wel.

SPEAKER_02 19:51

En dan ben jij niet echt gewend. Dus ik ging naar mijn werk in Nijmegen. En dan ging ik weer een paar weken naar het begonje. En in de eerste paar dagen, jongen, alles doet pijn. Spierpijn in je morgens opstaan, spierpijn in je schouders en in je rug en alles. En dan moest je weer aan de slag.

SPEAKER_04 20:08

Wat voor je niet eens wist dat je ze had.

SPEAKER_02 20:10

Nee, maar als je het gewend bent, dan is het anders. Dat is wel, het is pittig werk hoor.

SPEAKER_00 20:15

En je krijgt je hand helemaal niet meer gestrekt s'avonds. Van de schade die die er vast hebt gehad. Ja, maar het is niet alleen schade. Nee, dat gelukt.

SPEAKER_02 20:23

Dus je hebt veel hulp. Vrijwilligers of betaal je die een beetje.

SPEAKER_04 20:28

Nou, jeugd betalen we. Dus voor hen is dat gewoon een vakantiebaan of een zaterdagbaantje. En verder veel vrijwilligers, ook tijdens de Plug. Nou ja, Wijkersberg om daar op terug te komen. We hebben het geluk dat we echt een mooie ligging hebben. Zuidhellingen, Zuidoosthellingen.

SPEAKER_02 20:49

Als je niet beter weet, dan denk ik bijna dat je in Duitsland zit bij jou.

SPEAKER_04 20:52

Ja, voor sommige mensen noemen ons ook wel eens reserve Duitsers. Nee, maar het is behoorlijk heuvelachtig. Een behoorlijk hoogteverschil. Ik denk, tussen het hoogste en het laagsteel van de wijn, dat ligt vlug en 30, 40 meter. Op sommige plekken zo stijl dat we echt de terrassen hebben moeten maken. En dat is plezierig. Dus je hebtere zoninvang, je hebt natuurlijk een drainage. Wat heel belangrijk is met hellingen, is voortbescherming, nachtvoortbescherming.

SPEAKER_02 21:24

Maar op die hellingen, daar hadden we het straks over, daar ligt Lus.

SPEAKER_04 21:28

Ja, correct.

SPEAKER_02 21:29

Dat heeft voor en nadelen.

SPEAKER_04 21:32

Ja, het is een bodemsoor. We hebben Lus en daaronder zit kalkmergel of Mergel. Wij noemen het Mergel. Van Laar Zanias mag dat nooit.

SPEAKER_02 21:43

Laars is er niet bij.

SPEAKER_04 21:45

Nee, maar het is een krijdsteen uit de Jura. En daartussen nog Limburg is geologisch een echte lap bedeken. Bij ons zitten dan nog oude zandafzettingen en ook kiezelafzettingen van de Maas. Lus zit qua eigenschappen tussen klei en zand in. Dus ik kan beter water en voedingsstoffen vasthouden dan zand, maar draineert gelukkig weer een stuk beter dan klei. En wat het ook veel beter af. Die combinatie kom je veel tegen, lus op krijdsteen. Dat vind je op een Chabline, de Bogonje, Champagne. Apostlove heeft het ook. Ja, correct. Dat proef je ook een beetje terug in erbij. In Riesling. Ik vind het primair een grondsoort die het erg mooi combineert met Pinot-achtigen. Dus de hele Pinotfamilie, dus Pinot Gri natuurlijk, maar Chardonet hoort er ook bij, Oosterwaar wordt daarbij. Lust geeft in zijn algemeen doordat het voor een stuk voedzamer is dan Lijsteen, geeft wat vollere, wat rondere wijnen. En dat sluit heel mooi aan bij het karakter wat je graag in een Burgonde hebt. Ik ga niet te min binnenkort, we zijn geleidelijk aanwezig de Oosterwa te vervangen door Riesling. Maar uiteindelijk toch maar gaat.

SPEAKER_02 23:15

Ik denk dat de markt voor Riesling beter is dan voor Oxero, dat denk ik.

SPEAKER_04 23:19

Ik denk het ook.

SPEAKER_02 23:21

Dat zegt een Rieslingliefhebber.

SPEAKER_04 23:23

Ja, maar ik ben dat ook, Marcel. Ik denk dat ik. Voor mij persoonlijk is het eigenlijk de mooiste weddelie er is. Vind ik mooier dan Chardoner, mooier dan Pinouri. Alleen, ik heb altijd gezegd van de mooiste riechtings komen van Chiever bodems, van vulkanische bodems, als je dat na hebt en de moezel en dergelijke. En riefings van Lusbodem zijn vak, wat molliggen, wat ronder.

SPEAKER_02 23:54

Een beetje Rijngouwachtig of ja, Rijngau op valse willen. Rondijden Simens ook daar ben je daar ook.

SPEAKER_04 24:03

Maar ik vind het zo mooi. En ja, ik wil er gewoon nog een keer mee werken. Dus dat gaat toch maar doen.

SPEAKER_02 24:08

Maar ja, goed, weet je, ga je die dan enten op te stokken of ga je echt in?

SPEAKER_04 24:13

Nee, nee, we trekken de Oosterwarder uit.

SPEAKER_02 24:15

Maar dan ben je vijf jaar verder.

SPEAKER_04 24:18

Voor de allereerste oogs denk ik 3 A4. En voordat ze echt volwassen zijn, ben je vijf jaar verder. Dus ik ga nog even door. Ja, ik moet precies.

SPEAKER_02 24:31

Wij hebben hetzelfde geboortejaar. 1958. En ik ben mijn pensioen. En jij gaat maar door.

SPEAKER_04 24:38

Ik heb een vegezonder vak Marcel.

SPEAKER_02 24:41

Ja, maar dan lachen jullie hoor, maar dit is wel zo. Gewoon elke dag drank.

SPEAKER_04 24:48

Dat heb ik overigens ook hoor. Het is natuurlijk wel iets wat af en toe door mijn hoofd gaat. Ik ga tegenwoordig ook naar de sportschool om het lijf echt in conditie te houden.

SPEAKER_02 25:06

Je redelijk sporten daar op de heel en zo.

SPEAKER_04 25:08

Ja, maar ik merkte toch dat met bepaalde werkzaamheden die je dus niet dagelijks doet. Kijk, lopen doe ik heel veel. Maar er zijn ook werkzaamheden die je niet dagelijks doet. Ik was vorig jaar onkruid doorgeschoten en met twee jonge lui, mijn zoon van 30 en de jongen bij ons beneden die je op zaterdag helpt. Dat zijn er allebei die regelmatig aan gewicht terken. En dan dacht je bos maaien.

SPEAKER_02 25:33

Hoe je dat met een machine?

SPEAKER_04 25:34

Ja, dat doe ik met een bosmaaije.

SPEAKER_02 25:39

Zwar stoot met zo'n handmaaien.

SPEAKER_04 25:42

Dus het normale maaiwerk doen we met de tractor, maar tussen de stokken gaat dat niet. En dan heb je 10 kilo aan de schouders hangen. En dat voel ik wel.

SPEAKER_02 25:54

En wat doe je met dat afval van die onkruin. Laat je daar liggen?

SPEAKER_04 26:01

Dat laat ik allemaal liggen.

SPEAKER_02 26:04

Als een soort fertilizer.

SPEAKER_04 26:06

Ja, exact. Ik denk. Als mensen het hebben over terroir, wordt er heel vaak gepraat over de dode materie die je de terroar uitmaakt. Dat zijn het verweerd, gesteente, en et cetera. Maar wat eigenlijk veel belangrijker is, is wat daartussen zit. En dat is met name organische stof. Dat is wat je hele bodemleven op gang houdt. En dat is wat er eigenlijk ook zorgt dat je planten te eten en voor belangrijke ook te drinken hebben.

SPEAKER_02 26:36

Over drinken gesproken, zullen we ook saarwaaien doen? Ik pak hem even. Praat door Praa door.

SPEAKER_04 26:45

Je moet echt het organische stof in bonem is ongelooflijk belangrijk. Alles wat wij, alle maïsel, alle snoeishout, etcetera, blijft in de wijn gaan. We gebruiken ook als we moeten mest bij voorkeur organische stikstoffen. Of organische meststoffen, niet uit religieuze overtuigingen, maar echt omdat dat beter is voor de grond. En ook bijvoorbeeld de persresten, schillen en pitten en dergelijke, voeren we allemaal terug. We zijn ook geen fan van intensieve bodembewerking. Dus als het niet nodig is, blijven we echt met onze tengels van de grond af. Omdat elke keer als je dat doet en een grond vreest of ploeg, breng je heel veel zuur in de grond. Daarmee versnel je de afbraak van die organische stoffen. En dat willen we echt niet. Daar zijn we echt heel zuinig op.

SPEAKER_00 27:43

Is er dan ook een verschil ten opzichte van toen het begon dat het nu iets meer bewust mee om gegaan?

SPEAKER_04 27:51

Ja, als je kijkt, ik kwam lang geleden al toen ik die wijnbouwplannen kreeg in Frankrijk. Ik heb daar zeven oogsten mee gedaan. Dat was bij Domain de Marot, een Nederlands stijl. L4 komt uit het dorp waar ik nu op woon, van oorsprong, Ulestraten. Ik kwam daar zeven jaar. Maar destijds duiden de corona voor Cruzen. Al die wijngaden werden zwart gehouden, zoals boeren dat noemen, zonder begroening. Je ziet dat tegenwoordig daar ook steeds meer, dat dat gehandhaafd wordt. Ik denk dat het veel beter voor je grond dan met je tengels. Er is niets natuurlijks aan ploegen, schovelen of vrij.

SPEAKER_00 28:43

Nee, maar denk ik ook voor de insecten en bijen en alles beter, denk ik.

SPEAKER_04 28:46

Ja, ook dat. En heel belangrijk, je bodemleven. Dus wat daar een bacteriën en schimmels en wormen, et cetera zit. Zonder bodemleven kan een plant eigenlijk voedselstof helemaal niet opnemen. Dat is wel wat merkwaardig, vind ik als je het hebt over terroir en bodem, is dat iedereen lijkt heel gefascineerd door het gesteente waar de bodem van afkomstig is. Dat speelt absoluut een rol in de fysische structuur van de bodem en dergelijke. Maar wat voor de plant veel belangrijker is, is wat ertussen al die gronddeeltjes zit. En dat begint gelukkig, ook in Frankrijk, wat toch een beetje een conservatief wijnland is, begint dat gelukkig steeds meer aandacht te krijgen.

SPEAKER_02 29:33

Dus je gaat eigenlijk een beetje richting de biologische wijnbouw. Maar dat is in Nederland, zeker met klassieke rassen, denk ik niet mogelijk. Om het te vochtig is daarvoor.

SPEAKER_04 29:44

Nou, ook omdat een aantal biologische gasbeschermingsmiddelen in Nederland verboden zijn. En terecht ook trouwens. Alle kopersouten zijn in Nederland al sinds 2000 verboden. En terecht. En terecht, zeer terecht. Ik ben daar veel te rationeel voor om echt biologisch te gaan werken. Biologisch is, en zeker biodynamisch, is, wat mij betreft, eerder een religieuze overtuiging dan iets wat echt op wetenschappelijk en feitelijke inzichten gebaseerd is.

SPEAKER_02 30:23

Ik denk wel, als ik mag interperen, dat als het mogelijk is, zoals in Spanje, als je heel hoog zit, waar weinig vocht is, en waar biologisch makkelijk werken is. Als je dat kan, dan denk ik dat je het moet doen.

SPEAKER_04 30:43

Nou, ik vind als je niet alleen als het kan, ik vind dat je überhaupt een verplichting hebt om een goed randmeester te zijn van je grond. En dat je verantwoordelijkheid hebt naar je omgeving, nu, maar ook naar toekomstige generaties, en etcetera. Dus ik voel die verplichting ook echt om. Ik vind het een vreselijk woord maar om duurzaam te werken, verstandig te werken, met respect voor het milieu en uiteraard ook voor je eindgebruiker, voor je eigen gezondheid en et cetera. Maar ik denk dat duurzaamheid en biologisch zijn geen congruente begrippen. Er zijn bepaalde aspecten aan de biologische wijnbouw die ik bepaald niet duurzaam zou zijn.

SPEAKER_02 31:33

Nee, zeker niet.

SPEAKER_04 31:34

En dat is het hele punt, als je het hebt over gewasbeschermswereld, dat is natuurlijk hetgene waar de schoenen het meest vringt, denk ik. Ik vind het als je een gewasbescherms wereld, dat is helaas nodig. Als je dat beoordeelt, gaat het er punt één om, dat het effectief is, dus dat het werkt tegen de plaag die je bestrijden. Dat het een minimale nevenschade heeft. En dan heb je het zowel over het milieu, uiteraard de eindgebruiker en de poer zelf. En wat ik heel belangrijk vind, is dat het ook weer verdwijnt, dat je geen irreversibele dingen doet. Dat zijn de criteria waarvan ik vind dat je een gewasbeschermsmiddel ook moet beoordelen. En niet of het uit de fabriek in Duitsland komt of uit een kopermijn in Chili. Ik vind dat irrelevant. En met name juist op het gebied van gewasbescherming, daar wrinkt voor mij de schoen bij biologische tilelt. Mame bij koper, in mindere mate zwavel.

SPEAKER_02 32:41

Er is nu een hele hoop ramen landen in de Bouronneboeren, sprak ik er een paar. Dat er gewoon veel, veel minder gebruikt mag gaan worden in de nabije toekomst al.

SPEAKER_04 32:51

In Frankrijk zijn van iets van, er waren ruim twintig kopermiddelen toegelaten. En vanaf dit jaar zijn er daar nog maar twee van over. Ja, er zijn nog twee over.

SPEAKER_02 33:02

Je zit met de handen in de haren. Ja, en net wat je zegt, ze zijn nogal conventioneel, die boeren. En dan is het ten te klein. Dan denken ze dat de hele wijnindustrie straks om zeggen.

SPEAKER_00 33:13

Ja dan denk je huisje aan, en dan zetten we de snelweg af.

SPEAKER_04 33:18

Je kunt op de website van de EU bijvoorbeeld zijn kaartjes waarin natuurlijk kopergehalters van bodem door heel Europa. Mooie, kleurige kaartjes. Als je dat kaartje ziet met de kopergehalters in bodems, dan is dat alsof je naar een kaart kijkt met de wijngaden en de lijfgade in Europa. Het blijft in de bodem zitten, het cumuleert en het gaat nooit naar weg.

SPEAKER_02 33:43

Het breekt niet af. Het breekt niet af.

SPEAKER_04 33:48

Dus duurzaam, ja, absoluut. Met respect voor je omgeving en je milieu en dergelijke. Maar ik ben persoonlijk van mening dat duurzaamheid en biologisch geen samenvermende begrip zijn.

SPEAKER_02 34:00

Ik zei dat straks: je bent van een klassieke druivensoorten. En dat het daarom al duurzaam al wat moeilijker wordt, over biologisch. Wat wel makkelijker zou kunnen, is als je hybride soorten zou hebben. Maar jij hebt geen hybride soorten staan.

SPEAKER_04 34:18

Ja, dat klopt. Voor een delen zandeis, de druiven die als zondagtoe een bedrijf overnam, is zonder meer waar dat hybride druiven minder gewasbescherming nodig hebben, er is een tijd lang gedacht dat dat niet nodig was. Dat blijkt tegen te vallen. Ook omdat het schimmeld zich aanpassen aan de afweermechanismes in de plant. Dus uiteindelijk, als die rassen wat ouder worden, moet het vaak toch. Er zijn weer nieuwe rassen waarvan te hopen dat dat niet het geval is, maar goed, dat moet de toekomst leren. Dat is absoluut een aantrekkelijk aspect. Al is het alleen maar omdat het minder werkt is, bijvoorbeeld en minder geld kost. Mijn mening hierover, ik heb daar vroeger natuurlijk wel over nagedacht. Het stond er voor een deel al, maar ook toen ik verder ging, Nederlandse wijn is niet goedkoop. Dat is één, en kan het ook nooit worden, grond is hier te duur, arbeid is te duur, et cetera. Maar dat is ons probleem. Dat is het probleem van de wijnboer, niet van de consument vind ik. En de consument mag verwachten dat hij ook een kwaliteit in het glas vindt, die hoort bij dat prijskaartje. En ik denk dat je dat met klassieke rassen in zijn algemeenheid beter kunt realiseren dan met hybrides. Wat ik aan wit proef, vind ik vaak best oké. Niet top.

SPEAKER_02 35:49

Dan hebben we het over Joaniter of Sauvignon Blanc.

SPEAKER_04 35:52

Ja, Souvenir Grievoer. Souverne Grie is best.

SPEAKER_02 35:55

Cabonet Fran heet dat.

SPEAKER_04 35:56

Ja, Cabonet Blan. Cabonet Blanc, bedoel ik? Cabonet Blan. Ja dat is een beetje een Soviet Blanc achige. Niet mijn ding.

SPEAKER_02 36:09

We hebben hier Groesbeek om de hoek. Daar hebben ze dat soort dingen staan. En er zitten een stuk of 5, 6, 7 wijnboeren. En die hebben dus inderdaad allemaal Cabonet Blan staan en Johaniter.

SPEAKER_04 36:22

Ja, ik denk Johaniter, Souvenie Grie is het best te hebben, vind ik. Maar het haalt niet het niveau van een Pinot Gri of een Riesling, vind ik. En als je dat combineert met wat ik net zei: van Nederlandse wijn is duur en zal dat blijven. En je moet wel een kwaliteit uit vastbrengen die daarbij hoort, denk ik dat je gewoon een betere kans hebt om dat te realiseren met klassieke rassen dan met hybrides. Dan moet ik zeggen, wit heb ik best oké weinig geproefd. Ik heb meer moeite met rood en algemeenheid. Daar zie je toch vaak dat daar erg zwaar wordt teruggegrepen op houtgebruik. Ik ben daar op zichzelf geen tegenstander van. Maar als het eerste is wat je proeft in een wijn, dan is het wat mij betreft wel een beetje.

SPEAKER_02 37:15

We hebben hier een auxervareglas geschonken. Dit is jaarang 2024. Was dat voor jou ook een moeilijke jaar gang overigens?

SPEAKER_04 37:25

Dat kun je wel zeggen.

SPEAKER_02 37:27

Zoals eigenlijk in heel Europa ongeveer.

SPEAKER_04 37:30

Ja, in ieder geval in Noord-Europa, het zuiden heb ik minder zicht op, maar in de noordelijke wijnstreken zeker. Wij hebben eigenlijk een hele fijne ligging voor wat betreft vorstbescherming, ik zei dat net al, we zitten boven aan de helling. Dus een klassieke stralingsvorst. Dus dat je een deken van koude lucht krijgt op de grond bij windstil weer. Daar hebben we eigenlijk nooit last van.

SPEAKER_02 37:55

Dus we hebben heel weinig vorschade eigenlijk.

SPEAKER_04 37:57

Ja, normaal gesproken wel. Alleen in april 2024, dat was een heel ander type vorst. Dat was polaire lucht, wat fruitdelers een windvorst noemen, het officiële naam is geloof ik een adfectievorst. Maar dat was echt een muur van koude lucht die binnenkwam waaien uit het Lapland. En dan helpt zo'n helling ook niet meer. Dan heb je dus niet die gelaagde opbouw waarbij de zwaarste lucht naar beneden stroomt. Maar dan komt er een muur van koude lucht binnen. En wij hebben iets van 75% van onze opbrengst verloren.

SPEAKER_02 38:33

75% van de opbrengst verloren. 25% blijft dus overeind. Heb je nog wat meer redding gehad door de tweede uitloop of zo?

SPEAKER_04 38:43

Nee, Amper, daar hoopte ik op. Maar dat viel heel erg tegen. Dus die zijn wel uitgelopen, maar vroeger niet of vrijwel niet. Dat is heel erg afhankelijk van de soort die je hebt. En kennelijk zijn pina's daar weinig ervaring mee gehad tot nu toe. Maar zijn pinaus in hun tweede uitloop niet erg vruchtbaar.

SPEAKER_02 39:07

Chablie hoopte ze er ook op. Want Chablie hebben ze drie nachten. Min 7 gehad. Nou, ze zouden daar van die bogies allemaal staan in de wijngaden. En dat ging helemaal niet meer. Ze hebben het één nacht gedaan, maar ze zijn er gewoon mee opgehouden. De tweede en de derde nacht hebben ze gewoon niet meer gedaan. Omdat ze zeiden van nou, dat kun je gewoon niet tegenopstoken, dat is niet te doen. Complete wijngaren worden gewoon niet geoogst. Daar ging gewoon helemaal niks. En de tweede uitloop viel ook tegen. Ik sprak met Patrick Pioze bijvoorbeeld, waar we bij de Generue al mee werkte werken, moet ik zeggen. Ik werkte daarmee. Voor mijn vorige leven. En die vertelde dat ze gewoon complete wijngaren totaal kapot gevroren waren.

SPEAKER_04 39:56

Ja, ik heb collega's begonnen met de snoei alweer. Dus die hebben het gewoon gezegd van dit worden we niet meer. En in de Saar. Lichter bij huis. Saar, denk ik, moestel sowieso ook hoor.

SPEAKER_02 40:09

Ja, Saar meer, hoor, Saar meer. Middelmoor en zo viel nog wel mee. Wel wat? Saar was ook een drama.

SPEAKER_04 40:16

Ik ben er geweest toen in mei. En dan blijkt ook. Dat is typisch aan een windvorst. De hellingen die in de wind lagen, daar was alles weg. En de hellingen die het geluk hadden dat ze net in een luurte lagen, daar viel het mee. Apostelhoev had duidelijk minder schade dan wij bijvoorbeeld. Omdat die wind eerst over Maastricht waaide, denk ik. Opgewarmd worden door de stad. En die hadden maar toch nog steeds wel de helft van.

SPEAKER_02 40:45

Hoeveel ben jij verloren?

SPEAKER_04 40:46

Nou, ik denk drie kwart, zoals gezegd.

SPEAKER_02 40:48

Dus 25% oogs gedraaid. Ben jij blij dat je vrouw een baan heeft?

SPEAKER_04 40:53

Ja, dat werkt toch wel hoor. Elle zeg maar iets schetsend van Jurcht voor de wijn en ik voor het brood. Nee, ik heb wel van tevoren voor het begon, er rekening mee gehouden dat je zo'n jaar zou kunnen krijgen. Dus ook een ondernemingsplema. En eigenlijk ook een financieringsplan waar ervoor zorgde dat ik zo'n jaar zou kunnen overleven. Dus ze vallen niet gelijk om. Maar dus is wel een forse schade. En we kunnen hem wel uitsmeren in de tijd. Ik ben afgelopen jaar lui geweest, om het zo maar te zeggen, met de verkoop. Dus we hebben de verkoop van de inhoogzwijnen van 23 een beetje gerekt. Dus vandaar dat we nog nu pas overgaan op 24. Ja, je hebt net 24 op fles. Ja, hij is er wat langer op fles, maar ik heb hem vastgehouden. Maar ik heb 300 flessen pinogrie. Om het zo te noemen. Dus dat is een vleugsectie die er is, is die weg eigenlijk.

SPEAKER_02 41:56

Weet je wat de ellende daarvan is? Tenminste, als wijnproducent weet ik dat. Je staat op wijnkaarten in Maastricht, doe maar wat. Je gaat van de wijnkaart af, omdat je niet kan leveren. En probeer er dan maar weer eens opnieuw op te komen.

SPEAKER_04 42:12

Nou, precies dat. En dat is eigenlijk de reden dat we de verkoop van de 23 wijn een beetje getraineerd hebben. En nu pas met 2024 komen, en dan in de loop van het voorjaar met 25, zodat we die continuïteit een beetje op.

SPEAKER_02 42:30

De verkoopperiode van 2024 is maar drie of vier maanden.

SPEAKER_04 42:34

Ja, dat is zo weinig. Ik heb 800 flessen Ooserwa en 300 flessen Pinotrie. Dus dat is zo weg.

SPEAKER_02 42:41

Dat kan een kachel niet meer roken. Vertel eens eens over die Ooserwaar eigenlijk.

SPEAKER_04 42:46

Ja, ik noemde hem vroeger wel als mijn jongste dochter. Dat is onze instapwijn. Kun je zeggen, Ooserwa is een genoemd naar Oussaire, de grote stad bij Chablis, maar daar vind je hem eigenlijk überhaupt niet meer, nog wel verder in de Elsas. En in de Fals vind je hem ook wel. Dat is een Pinot Bastard. Dus een kind van het erg productieve huwelijk tussen Gouet Blanc en Pinot. Er wordt in de Elsas veel versneden met Pinot Blanc.

SPEAKER_02 43:23

En dan mag je nog steeds Pinot Blanc noemen.

SPEAKER_04 43:27

Dat hebben we de vinger nog niet achter, ik zal daar ook niet zo. Maar het kan nou wel. Heeft ook wel wat weg van Pinot Blanc, maar is naar mijn oordeel veel aromatischer dan Pinot Blanc aan de ene kant. En heeft duidelijk minder zuur dan een Pinot Blanc. Dus die assemblage werkt ook wel, denk ik, Pinot.

SPEAKER_02 43:50

Ik zou net, ik schon hem in, ik rook hem. Tegen mij had gezegd: Martial, wil je een glaasje wijsweg onder? Pinot Blanc, had ik het zo geloofd.

SPEAKER_04 44:00

Ja, dat kan me voorstellen. Het is duidelijk een druif uit dezelfde familie. Maar dit is wat aromatischer, denk ik dan een Pinot Blanc. Het is een hele leuke druif, hooit bij Zuid-Limburg. Eerlijk gezegd, geen druif waar je ruwen van maakt. Maar voor dit type wijn, aromatisch, fris. Dat is een heerlijke wijn. Fris vrolijk voor ruimte.

SPEAKER_00 44:29

11,5% alcohol. Laag alcoholisch.

SPEAKER_04 44:33

Dat is prettig aan Ooster hoor. Zeker in de huidige tijd.

SPEAKER_02 44:35

Je oogst en dan gaat het. Ik neem aan dat je niks. Je gistellen wilde gistellen of zijn er gekoeld?

SPEAKER_04 44:43

Nee, ik werk met cultuur gistelen. Cultuur gistellen.

SPEAKER_02 44:47

En dan in stalen tank.

SPEAKER_04 44:49

Ja, volledig.

SPEAKER_02 44:50

En dan alcoholische vergissing.

SPEAKER_04 44:53

Gekoeld. Ja, eigenlijk we hebben een redelijk strak eenvoudige manier van wijn maken, geen voefjes, geen trucjes. Ik vind het aardig om de truif zelf de wijn gaat te laten proeven. Dat is ook de reden dat ik cultuurgisten gebruik. Omdat ik vind dat veelwilde gisteren nogal veel van zichzelf aan de wijn willen toevoegen. Terwijl cultuurgisten een veel neutraler, ingetogener karakter hebben ik waardeer dat. En bij rood vind ik ze sowieso vaak problematisch, wilde gisten maken.

SPEAKER_02 45:31

Het ligt wel aan de keuze van gistellen, natuurlijk, ligt wel aan de keuze welke gistellen je pakt. Je kan dus ook met een heel hoop banaan erin doen.

SPEAKER_04 45:40

Ja, dat klopt. Je hebt inderdaad ook wel cultuurgisten die geselecteerd zijn op sterke estervorming en etetera. Je kunt dat ook zelf nog een beetje stimuleren door bijvoorbeeld extra gekoeld te gisten en zo. Nee, je hebt inderdaad ook cultuurgisten die een beetje van die hemala luchtjes.

SPEAKER_02 46:03

Op hoeveel graden vergis je?

SPEAKER_04 46:05

Ik rond 14, 15.

SPEAKER_02 46:07

En hoe lang duurt de vergissing?

SPEAKER_04 46:09

Een week of twee.

SPEAKER_02 46:10

Twee weken.

SPEAKER_04 46:11

Met een staartje wat wat langer is. Maar na een week of drie zijn ze er altijd echt wel door.

SPEAKER_02 46:17

En dan zit een stalen tank en dan gaat hij over in een andere stalentank of zo. Ja, wat ik doe is. Jaalden van de gistellen afbruiken.

SPEAKER_04 46:27

Ja, maar ik roer meestal de wijn even op. Een soort batonage in RWS. Ja, maar de tank waarin ze gist hebben, roer ik hem even op. Dan laat ik dat een nacht staan. En wat je dan krijgt, is een wijn waar nog heel veel gist in rondzweeft. Omdat die gistellen. Die blijven beter drijven, zou ik bijna zeggen. Waarin de rest, wat je eigenlijk niet mee wil nemen naar de opvoedingsolie, achterblijf in de tank. En die staan nog echt melkachtige wijn, die haal ik dan van het bezinksaf. Dat gaat naar een tank die ook precies vol is, dus dat er geen zuurstof meer bij is. En daar voed ik ze op de Fijne Lie, de fijne gisteren. Hoe lang? Tot april mei, dus dat is een half jaar ongeveer. En geen hele intensieve batonage. Ik vind dat die wijnen.

SPEAKER_02 47:30

Die Fijne lie, doe je dus ook nog batoneren. Vaak?

SPEAKER_04 47:35

Ik denk gemiddeld één keer per maand ongeveer. Niet heel vaak, dat hoeft nog niet. Het is vooral belangrijk dat wat minder vaak belicht wordt, is, ze hebben het vaak over dat batonage. De Aolyze bijvoorbeeld, en die wijnen kremig maakt, met effect, wat eigenlijk pas veel later optreedt, pas na een jaar of zo. Wat die gist vooral doet in het begin, is heel veel zuurstof absorberen. Dus zolang je die gist in zweving houdt, zolang die wijn troever blijft van gisteren kan die eigenlijk bijna niet oxideren. Je hebt ook geen zwael nodig. Mijn basiswijnen, ik zei dat net al, voor moesterend, die gaan ongesulfiteerd naar Duitsland. Dus het enige wat ik dat doe, is zowel bij de verwerking van de druiven gebruik ik geen sulfiet. Maar ook niet bij de opvoeding van de wijnen. Niet uit religieuze overtuigingen, maar gewoon omdat het niet nodig is als je hygiënisch werkt en koel kan werken. Het voerde bij moesterende wijnen, dat hij nog veel makkelijker in zijn tweede gisting komt.

SPEAKER_02 48:40

Die Resteerd heeft toch geen malolactische omzetting, toch?

SPEAKER_04 48:43

Nee, Osterwa niet. Nee, dat is wel iets. Dat is dit jaar wel gebeurd. Ik was wat verbaasd, dat moet al heel vroeg hebben. Je bijna nooit. Nee, maar dat is vanzelf gegaan.

SPEAKER_02 48:58

Je belt wel van let it go, let het ver.

SPEAKER_04 49:02

Als een wijn besluit, ik wil een malo, dan mag hij dat van mij. Ik streef het niet na. Zeker niet bij een Ooster, wat die echt fruitig moet zijn. Maar dat is een risico dat je loopt als je laatst sofiteert. Ja, die Oosterwijtsvulde doorgeproefd. Het enige wat je er eigenlijk aan merkt, is dat die wat kremiger is, wat voller dan normaal.

SPEAKER_02 49:27

En dan heb je hem zes maanden normaal gesproken, een tank, waarin je één keer de maand nog battoneert. Hoeveel liter is zo'n tank eigenlijk?

SPEAKER_04 49:35

Ja, ik heb er een aantal de grootste. Ik heb zo'n 2000 liter.

SPEAKER_02 49:39

En dan een half jaar. Dan la je weer, denk ik, bezinken en dan steek je hem af. Je hebt een andere tank, dat je hem echt helder hebt.

SPEAKER_04 49:48

Ja, ik klaar hem met visblaas. Fistblaas. Fistblaas. Dat werkt het best. Ja, bentoniet kan ook natuurlijk. Ja, Bentoniet is niet echt een klaringspel, maar meer een middel om overtollig eiwit eruit te halen. Dat heeft een lichte klarende werking. Maar niet heel erg. Bentonit doe je echt om overtollig eiwitten uit te krijgen.

SPEAKER_02 50:12

Laag je visblaas gebruiken, dan mag je niet het label erop zetten van de veganisten. Nee, correct. Er zijn wijnboeren die dat doen, hè.

SPEAKER_04 50:25

Er zijn andere. Het is een eiwit wat je uiteindelijk gebruikt. Het mechanisme is eigenlijk hetzelfde als wanneer een kok het wit van ei door een bolon doet om een boilon te klaren. En er zijn ook eiwitpreparaten op basis van echten of aardappels en zo. Maar die werken minder goed. Er staat ook niet vee aan op het etiket. Maar goed, ik denk dat het geen heel erg groot deel van de markt is. Nee, nee, dat ook niet.

SPEAKER_02 50:56

En dan hou je nog een paar maanden op tank. Wanneer botel je hem dan?

SPEAKER_04 51:03

Nou, eigenlijk die sequentie gaat vrij snel. Daar blijft hij een week staan. En dat doen we eigenlijk mensen op één of twee weken voor het botelen. En dan voor het eigenlijke botelen moet die sterulie gefilterd worden. We hebben altijd een kleine hoeveelheid wijn waarvan we de gisteren gestopt hebben. Wanneer we, als we dat willen, de wijn nog een beetje kunnen tunen, vlak voordat hij op fles gaat. Al die wijnen zijn ook extra brud. Dus de Oosterwij heeft 3 gram resfood. Pinotri gaan we misschien ook proeven die heeft er vijf. Maar dat maakt de wijnen net even wat ronder en wat voller. Maar daarom moeten ze wel strive gefilterd worden. En botelen we bij ons op het domein. Dat doen we zelf.

SPEAKER_02 51:54

Maar je hebt nog geen eigen botelmachine. Op 3,3 hectare een eigen bottelmachine. Dat was een gods vermogen.

SPEAKER_04 52:05

Ja, ik heb me overgenomen van een collega van met jeugels van de Postshoeven. Die werd langzaam zo groot dat hij voor de keuze stond of een grotere machine te kopen.

SPEAKER_02 52:16

Je hebt wel 25 hectare.

SPEAKER_04 52:17

Ja, hoeven ze het precies, hebben we niet, maar rond de 20e is ze zeker.

SPEAKER_02 52:20

Maar ze gingen bijplanten nog.

SPEAKER_04 52:22

Ja, dat klopt. Je heeft twee zoons die allebei verder willen. En ik heb twee gezinnen gemeenten in plaats van één.

SPEAKER_02 52:31

Oké, goed, dan wordt die gebod, maar dan wordt die ook licht gesulfiteerd, denk ik. Dan wel. En hoeveel milligram is dat om en bij 35?

SPEAKER_04 52:41

Het vrije sofietgehalte rond de 3035. Dat hangt een beetje af van de pH van de wijn. Dat wordt een heel technisch verhaal. Maar je wil eigenlijk hoe lager de pH is, hoe lager je ook het sofietgehalte kunt doseren. Maar meestal ligt dat zo rond de 30, 35 milligram.

SPEAKER_02 53:01

Lekkere wijn op je houden. Het lekker te fris, vrolijk fruit, gewoon hup. Vond ik altijd altijd. Dit heb ik ook in mijn wijnbar heel een tijdje als open wijn gehad. Dat komt gewoon een glas bestellen.

SPEAKER_00 53:15

Ja, het is heel toegankelijk.

SPEAKER_02 53:17

Dus de hele oogs van 800 flessen, die kopen gewoon op, dan lijkt me huis. Die kan niet worden, denk ik.

SPEAKER_04 53:29

Voort het veel voor een privé-kulter, toch? Nee, nee.

SPEAKER_02 53:36

We had het heel even over die hybride driversoorde. Jij zegt van nou, ik had klassiek, het staat er nou één keer. Stel dat jij nou, want jij gaat een nieuw planten en zeggen, je gaat die Oxero, oh ja, daar hadden we nog niet verteld. Die ga je je eruit halen.

SPEAKER_04 53:50

Ja, die Weng is oud, die is 23 jaar oud. En Osterwa blijkt nogal gevoelig te zijn voor SK. Dat is een schimmel die in de stam gaat zitten, die het hout aan tast. En dan kun je ze terugzaken het vlak boven de Eind. Of je rooit ze, dat zijn de twee opties. Maar dat waren langzaam nog bestand van zijn 2000 stokken, dat was een 100 tot 200 per jaar. Dat werd wel echt veel. Je moest geen plant wil en dan deed je tussen de oude planten bij. Ja, exact. Dat is hartstikke veel werk. Dus we hebben nu uiteindelijk besloten van ga je het hele perceel rooien. Ja, in ieder geval de Oostel, deed, maar wel in fases. Dus we hebben vorig jaar één rij geroid en daar Riesling gezet. En dan gaan we dit jaar en volg jaar mee verder. En dan is de hele Ooster vervangen.

SPEAKER_02 54:41

Voor Riesling. Toor Riesling. Wat een verstandig besluit. Zegt een Riesling-liefhebber.

SPEAKER_04 54:48

Diep in je hart wilde die ook altijd al, Rieslingen. Ja, ik bent een enorme Riesling fan. Ik ook.

SPEAKER_02 54:56

Zo zijn we elkaar ooit leren kennen. Jij maakte in een Facebook-artikel, schreef jij iets van jammer dat er in Nederland nergens een fatsoenlijke wijnwinkel is, die fatsoenlijke Riesling heeft. Ik las het. Ik las het. Ik denk, wat de fuck krijg dat nou? Met 300 soor Riesling bij mijn winkel. Ik denk, die komt nooit Limburg uit die man. Dat was toch echt tegen mijn. Dat was echt tegen mijn zere.

SPEAKER_04 55:25

Dat was in een discussie met Lax geloof ik. Volgens mij beklaagde ik me erover dat veel wijnhandelaren inderdaad terughoudend waren met Duitse wijnen in brede zin, maar ook met Griesling. En dat was inderdaad tegen het Churbeen van één ene Marsalarend.

SPEAKER_00 55:44

Die ging meteen aan de telefoon.

SPEAKER_04 55:46

Gelijk aan de lijn, kom maar eens langs. Zo hebben we elkaar leren kennen.

SPEAKER_02 55:56

Hybride soorten, zou dat bij jou denk ik niet snel inkomen?

SPEAKER_04 56:00

Nee, ik denk het niet. Er is een tijdje, een jaar of tien geleden, was er bijna een soort loopgraorlog in Nederland tussen wijnboeren met klassieke rassen en wijnboeren met hybrides, dat is gelukkig allemaal wat genuanceerder geworden. Het leven is kort, Marcel, ik maak gewoon wijn van de druiven die ik zelf mooi vind. En dan heb je het sowieso over een Pinot Grie, maar ook Chardin, Pinot Noir. Ik denk dat je daar nog steeds net wat mooiere wijn en mee kunt maken dan hybrides. En voor de rest moet iedereen dat maar lekker zelf weten en ook zelf beoordelen, vooral probeer het. Geloof ook niet zomaar te verhalen dat het minder waardig zal zijn of etceraar. Want dat is ook niet waar ik me prettiger bij een Chardin, bij een Pinougarie. En zeker bij een Reslink straks.

SPEAKER_00 57:07

Dat is natuurlijk het voordeel als je eigen wijnboer bent, dan kun je ook zelf voor kiezen voor welke drijfensoorten je wilt houden, ja, zoals ik wel eens zeg.

SPEAKER_04 57:13

Ik ben hier de baas. Je krijgt maar één keer de kans om een wijn gaat aan te planten. En daar moet je het dan 30 jaar mee doen. Dus het is wel heel belangrijk dat je het kiest. En wat ik verder geld is nu misschien wat minder, maar zeker toen ik begon in 2008. Toen was de markt nog heel sceptisch over Nederlandse wijn, en over Limburgse wijn, en et cetera. En het is nogal wat, zeker in die tijd, het was nogal wat om de markt ervan te overtuigen dat je überhaupt goede wijn kon maken in Nederland of in Limburg of waar dan ook in Nederland. Dat is dan een hele opgave. Zeker in het, zoals ik zei, 15 jaar geleden, daarmee neem je al heel wat hooi op je vork. En als je daar dan ook nog bij gaat stapelen, dat je ook goede wijnen kunt maken van hybrides. Dan zou het wel eens kunnen zijn dat je ook in termen van de vermarkting, van het overtuigen van het publiek, gewoon te veel hooi op je vork neemt. En dat is ook wel een beetje gebleken, denk ik. Tussen 2008 en 2010. Er is met name Gelderland heel veel aangepland in het eerste decennium van deze eeuw. De provincie heeft dat ook gestimuleerd. En er is tussen 2008 en 2013 van 30, 40 hectare gerooid. In de Achterhoop? Ja, of eigenlijk in het noordelijke deel van Nederland. Dus Schelderland, Overrijssel en etcetera. En dat was voor een deel omdat er wijngaden waren geplant op percen die daar helemaal niet geschikt voor waren, dus vanwege technische problemen. Maar dat was voor een deel ook vanwege marktaceptatie. Dus ik denk, zelfs als je een goede wijn kunt maken van een hybride druif, dan maak je jezelf nog steeds extra moeilijk om de markten van te overtuigen dat mensen ken het niet, dus die zijn er meer bekend mee. Wezen met Oosterwaar ook wel een beetje. Dat is een minder bekende druif dan een Pinouri of een chardonet. En dat merk je in de communicatie met leken. Wij kennis kennen Oosterwaar, maar voor leken is dan een onbekende druivensoort. En dan moet je ook zelfs daarvoor moet je al een extra stapje zetten in de verkoop dan met een Pinouri of een chardonet. En ik denk dat je met hybrides nog veel moeilijker maakt. Je ziet dan ook dat veel boeren die hybrides maken, niet de cepage op het etiket zetten, met name die ze voor de wijn bedacht hebben.

SPEAKER_02 59:55

Wij zetten hier midden in de hybride soorten, want hier in Roespek zie je eigenlijk alleen maar hybride soorten. Ik heb wel gehoord dat Adam. Adam, van de Klingen. De Kondjes, ja, die heeft nu wat geplant, klassieke soorten. Die heeft Charoné en Rieseling aangeplant. En dat vind ik dan toch wel weer opzienbarend eigenlijk. Maar ik moet ook eerlijk zeggen, mensen weten toch wel dat ik geen blad van de mond neem? Ik heb denk ik hier uit de buurt, misschien in mijn hele leven wel 30 weinig geproefd. En dat zijn allemaal die hybride rassen. En heeft er nog nooit, en dan benadruk ik het woord nooit iets bijgezeten dat ik dacht van wat kost dat, die Jonieter, 16 euro? Prima, doe maar. Niet dus. Het haalt bij lange na niet voor mij het niveau van zo'n Auxerrois of zo'n Pinot Gri zoals jij die hebt. Bij lange na niet.

SPEAKER_00 1:01:01

Maar ik denk dat we dan weer terugkomen op het feit wat Jul ook zei: omdat die Nederlandse prijzen best wel hoog liggen, dan moet je een druivers tegenoverzetten, wat ook iets gaat leveren erin. En dat ook een beetje waarmaakt in het glas. En dat is dan jammer dat je 16 euro betaalt voor een fles wijn. Daar heb je verwachting bij bij die prijs. En die brengt bijvoorbeeld een bepaalde hybride ruiverras helemaal niet op. Geeft gewoon niet thuis.

SPEAKER_04 1:01:23

Maar een beetje zwijndomein, bijvoorbeeld, maakt echt veel keurige wijn hoor. Ja.

SPEAKER_02 1:01:30

Daar moet ik nog eens een keertje naartoe.

SPEAKER_04 1:01:33

Nou, wie ook nu begint met klassieke rassen, is Wijgaat Hesseling, in jouw achterhoek. Ja, kant dus wat verder de achterhoek in. Ricky Winterswijk, maar dan blijf je achterhoeken.

SPEAKER_02 1:01:47

Bij het Woltaar.

SPEAKER_04 1:01:48

Ik weet precies wat.

SPEAKER_02 1:01:50

Als wilrenner weet ik precies wat ligt.

SPEAKER_04 1:01:54

Die maakt vrij Chardones tegenwoordig. En echt gemoeite waard. Dus als je daar een keer bent, sowieso een leuke man om een keer te ontmoeten. Dat lijkt de achterhoek er. Goed volk.

SPEAKER_02 1:02:10

Ik heb toch nog even kijken. Hoe belangrijk vind jij het wijngaad werken ten opzichte van het wijn maken?

SPEAKER_04 1:02:20

Achttien keer belangrijker. Absoluut. Ik denk dat mevrouw zegt altijd alle dat ik dat niet zo mag zeggen, maar ik zeg wel: Ze niet, dat mag nu wel. Ze hoort het later wel terug, ze wil al weten wanneer het uitgezonden is. Nee, ik zeg wel eens schetzend van: ik heb meer moeite met appeltaart bakken dan met wijn maken. Dat is natuurlijk niet helemaal waar. Maar appeltaar te mislukken wel beduidend vaker bij mij dan. Het wijn, haal, ik heb aan het eind van het seizoen, als de laatste kist bij ons ontsteil ingaat, dan sla ik een zocht van verlichting. Want dan is alles in de kelder. En natuurlijk is het niet zo simpel als ik het net schets. Maar in de kelder dat is een heel beheerste omgeving. Het zit daar in een tank. Ik kan het afsluiten van enge beestjes. Ik kan de temperatuur regelen. En natuurlijk heb je regelmatig een tank die de vang in dreigt te gaan, of die een afslag wil nemen, die anders is dan wat ik daarmee in gedachten had en dergelijke. Maar dat is een redelijk gecontroleerde omgeving. En als je dan maar zo goed bent in je vak, dat als een tank iets verkeerd dreigt te gaan doen, dat je kunt ruiken of proeven wat er aan de hand is en weet hoe je daarop moet corrigeren, dan gaat het daar eigenlijk zelden mis. De Wijngaard, daar is de omgeving waar je mee werkt, veel variabel. En dan heb je natuurlijk met name over het weer, maar ook over allerlei andere bedreigingen. En dan heb je met name over schimmels, en et cetera. Dus dat is echt vele malen moeilijker.

SPEAKER_02 1:04:15

Maar jij vindt ook dat een wijn wordt eigenlijk gemaakt in de wijngrijf. En dingen als Ceroir zijn ook heel belangrijk. Ja, denk ik wel. Jij bent eigenlijk ook een halve bourguillon, jij, hè.

SPEAKER_04 1:04:30

Ja, al ben ik niet zo'n extreme terroirist als Sobigen. Ja, we zouden het politiek correct houden. Ik denk wel dat in de verhalen over Terroir dat daar wel eens het belang van terroir, ten opzichte van het belang van de wijnboer, het belang van de roar, dat is te zwaar wordt ingeschat.

SPEAKER_00 1:05:01

Het moet in harmonie zijn, allebei.

SPEAKER_04 1:05:04

Ja, ik denk het ook. Laat ik zeggen, het is als een kok in een restaurant. Dus een goede kok kan van een taanstuk ook niks maken. Dus het uitgangsmateriaal waar je mee werkt, de ingrediënten mee werk zijn, zijn ontzettend belangrijk. En dat is wat er waar een rol in speelt. Maar je moet er nog wel iets van maken. En je ziet dat vaak ook. Ik heb wel eens een proeverij daarover willen organiseren, maar dat is moeilijk in de praktijk te krijgen. Maar verschillende wijnboeren van identieke, percelen. Om een keer te laten proeven wat het effect is van een wijnboer.

SPEAKER_02 1:05:48

Ja, maar de hand van een wijnmaker is enorm belangrijk.

SPEAKER_04 1:05:50

Is ook belangrijk. En ook, en dat wordt vaak onderschat, de wijnboer en de wijngaard. Want ook daar doe je heel veel. We hebben het eerder al gehad over grondbewerking.

SPEAKER_02 1:06:04

Ook snoeitechniek, hè? Want je ziet tegenwoordig steeds meer in het begon, ook door de Global Warming. Ik zag dus dat ze nu de plant wat hoger laten opgroeien. Terwijl dat vroeger, ze werd allemaal laag gehouden, kort gehouden, tussen de draad en zo. En dat is ook niet meer.

SPEAKER_04 1:06:29

Ik heb me daar vaak over verbaasd, Marcel. En je ziet het ook in het zuiden zelfs, Châte Neuf Dupa en de Rona en zo van die lage wijngaren, wat ik net al zei, helemaal zwarte wijngaren. En tegelijkertijd klagen over de effecten van klimaatverandering. Terwijl je daar een tilmethode hebt, zowel die grondbewerking als die hele lage stokken. Waarbij je eigenlijk vraagt om dat soort problemen. Ik heb in een hele warme zomer dat ik dat ik bang was voor zonnebrand op te druiven, ben ik met een infrarood thermometer, dat is zo'n ding waarmee je iets kunt aanwijzen en dan meet hij het infrarood licht. En dan kan hij naar de temperatuur aan het afleiden. Dus ik wilde weten hoe warme de druiven waren. Toen ben ik voor de aardigheid, toen was het 7, 38 graden. Toen ben ik voor gewoon de luchttemperatuur, toen ben ik voor de aardigheid ook de bodemtemperatuur gaan meten. En dan op plekken waar begroeiing was en kale plekken in het gras. Daar zat 10 graden verschil tussen. Dus dat die kale grond 10 graden warmer dan de grond met begroeiing. En dan zie je in het zuiden van Frankrijk stokken die 13,40 centimeter boven een totaal kale bodem zitten en dan klagen.

SPEAKER_02 1:07:47

En het liefst als die keihard daar in Paper. Ja, je slaapwarmte op en straalt die saalje uit. Ik denk, waarom zou je dat nog willen? Ja, exact dat.

SPEAKER_00 1:07:57

De theorie tot van vandaag, met elke opleiding die je nog eventueel doet, zegt nog steeds dat het nodig is in Chat of die Paap. Bijvoorbeeld.

SPEAKER_02 1:08:03

Terwijl, weet je hoeveel procent van die wijngaren van Chattenfie Paapier überhaupt hebben, dat is nog geen 10 of 15 procent of zo. Ze gaan er prat op. En ook nog eens een keer onterecht die keien wil helemaal niet meer man. Je moet de keien overdag in een koelkast gooien. En die staan ze de wijn gaan uitstrooien, daar heb je koeling.

SPEAKER_04 1:08:24

Het is alleen maar naar de oppervlakte gekomen door intensieve groepbewerking. Als ik een keer met je ploeg erdoor gaat, komen elke keer die stenen.

SPEAKER_02 1:08:31

Hoeveel verzin je het überhaupt?

SPEAKER_04 1:08:35

Ik zei al eerder: Frankrijk is een beetje een conservatief wijnland. Dat heb je vaak met marktleiders. Die zitten on top of the hill, dus waarom zouden wij ons aanpassen?

SPEAKER_00 1:08:47

De rest moeten we aanpassen.

SPEAKER_02 1:08:49

Ja, maar het klimaat past het niet, aan, weer ook niet.

SPEAKER_04 1:08:52

Nee, maar Franse wijnboeren tussen dus ook wel.

SPEAKER_02 1:08:55

Wijngaadwerk is ook voor jou heel belangrijk.

SPEAKER_04 1:08:57

Ja, absoluut.

SPEAKER_02 1:08:59

Maar de topwijn wijnboeren, die ik ken dan. Moet je Patrick Piozen bijvoorbeeld. Dat proberen te mailen of te bellen, krijgt nooit antwoord. Die man die voot in Zelt, klopt. Die zit altijd in de wijngaar. Ik was bij Coach Jerie en zo, weet ik veel. Een wijngaaduren, daar val je, daar kijk je schil van. Uber Lamy, waar ik gewerkt heb, en die zoon heeft de hoog genomen, Olivier. Uber Lamy had twee man personeel. Olivier heeft er vijf. Want hij zegt van ja, weet je, het wijngaad werken is bij ons zo belangrijk. Dus ik heb daar gewoon meer mankracht voor nodig. Mensenkracht moet ik zeggen.

SPEAKER_04 1:09:40

Nee, je kunt de wijn niet beter maken dan de druven zijn. Je materiaal moet sowieso.

SPEAKER_02 1:09:47

Dat moet al top zijn. Ik zeg ook altijd als klantwel heel makkelijk uitleggen. Ik zei altijd het belang van een wijnboer. Als jij tien koks, exact dezelfde ingrediënten geeft, en je zegt tegen die tien koks: maak iets lekkers voor mij. Dan krijg je tien verschillende producten op je bord. Van elke kok krijg je wat anders. Dat is bij een wijnboer precies hetzelfde. En dan zeggen mensen, oh ja, dat snap ik wel. Want de ene mij goed hebben we dit, of net hebben we dat, of net hebben we zus, je had het net over de temperaturen van druiven. Als het zo warm is, dat bijvoorbeeld Frans Weerheim. Die had hij gezien in Australië. Een grote schepscontainer, gekoeld ding. Daar werd de koeling aangezet. De druven die binnenkwamen, die werden eerst in bakken in die schepscontainer gezet, deur dicht. Daar stond de nacht lang in de schepscontainer. Dat ding, dat stonden op 10 graden of zo, weet ik veel. De volgende dag worden die druven dan pas verwerkt. Maar denk jij, als jij nou Riesling hebt, of werkverwarder, of Pinot Noir of Sluimerdood. Je gaat dat verwerken op 35 graden Celsius. Dan gaat het toch al fout.

SPEAKER_04 1:11:12

Dat is de Wendel Martig noemde het eerder al. Die gingen vroeger met hoofdlampjes op om vijf uur ochtend de wijn gaan om het materiaal koel binnen te krijgen.

SPEAKER_02 1:11:24

Julian Hoeber beginnen drie uur s'nachts met de oogst. Drie uur. Ze hebben zo'n ding op het hoofd met lamp. Die beginnen te oogsten. En dan willen we houden ze op.

SPEAKER_00 1:11:34

En Spanien is ook bij meerdere wijnboeren, omdat het anders te veel te warm is.

SPEAKER_02 1:11:38

En je moet gewoon inspelen op de situatie en niet op de automatische piloot gaan. En met de oogstmachine over een ding heen dragen als het buiten 35 graden is, dan vraag je om problemen. Maar jullie doen het bij oogsten volledig handigmatig.

SPEAKER_04 1:11:53

Over oogsmachines, overigens. Het is natuurlijk wel zo, juist bij dit soort omstandigheden, een hele warme klimaat, zijn oogsmachines ook wel van voordeel. Dat juist morgens aan de beurt bent. Maar je hebt dan wel een slagkracht. Om gewoon smorgens een vijf uur op tijd van een uurtje.

SPEAKER_02 1:12:16

Ik was bij de Apostlove twee jaar geleden, en hadden ze net een nieuwe oogsmachine gekocht, die ook optisch leest. Van druiven die nog niet. die een beetje een groene uitstraling hadden, dat ze die nog niet deden.

SPEAKER_04 1:12:29

Ja, ik kan de frequentie van de trilstraaf die regelen.

SPEAKER_02 1:12:32

Maar die oogsmachines is ook al niet meer wat het 20 jaar geleden was. Zo ongelooflijk. En dat moet ook arbeid is bijna niet meer te krijgen, toch? Daar jij er nog geen last van met 3,3 hectare. Maar ik hoor in de Bogonje en in Duitsland, dat weet ik wat. Het is bijna zo moeilijk om mensen te krijgen. Dus je moet op een gegeven moment, bijvoorbeeld ook met oogstmachines aan de gang. Ik sluit niet uit dat het in champagnes verboden. Ik sluit niet uit dat er binnen nu en een aantal jaren oogstmachines wordt toegestaan.

SPEAKER_04 1:13:06

Ja, wat precies aan de hand is in de champagne, is dat men met hele troossen moet werken. Dus op zichzelf, er is geen expliciet verbod van oogsmachines. Maar je moet met hele trosen werken. En dat gaat ook al moeilijk met een oogsmachine.

SPEAKER_02 1:13:23

Over hele troossen gesproken, ik neem aan dat jij jij had net over onstelen. Doe je alle wijnen ontstelen? Dat is echt zo'n foute zin. Doe je ontstel je alle wijnen. De avond. Nee, dat is hartstikke nijding. Doe eens even doorgeven. Ontstel jij je drijven allemaal?

SPEAKER_04 1:13:46

De moesteren, sowieso de Bland en Ware of Pinotwaar voor een bru zeker niet. Dat doe ik volledig hele trots persing. De Blande Blas, soms wel, soms niet. Dat hangt er een beetje van af. De witte wijnen wel, en de Pinoir ook. Pinoir ook ontstelen, helemaal. Ik doe geen hele tros vergissing. Degenen die dat doet. Ik denk dat je zou dat offer kunnen doen in hele warme klimaten, dat je wat extra fracheur in je druiven krijgt. Ik denk dat dat een belangrijke reden is. En de tweede reden is, heel prosaïs weer dat je stiltjes alcohol absorberen en zelf wat vocht afgeven, dan zit bijna geen suiker in de stiltjes. Dus je krijgt ook weinig met een wat lage alcoholpercentage.

SPEAKER_02 1:14:41

Ja, want dat is ook weer zo'n ding over de Global Warming. Dat de drijven te veel suikers op bouwen, dat je gewoon je alcoholgehalte omhoog schieten. En dat je dat door hele trossen, dat je dat wat reduceert.

SPEAKER_04 1:14:56

Ja, dat is denk ik, met name bij Rood, ik zei net al, ik heb het Zuid-Frankrijk oogst te mogen meedraaien. Maar daar heb ik meegemaakt wat het probleem is voor een wijnboerdaar. Enerzijds, als je dat druiven meet, dan zie je dat de potentieel alcoholgehalte voorbij de 15% gaan zijn. En als je de druven proeft, zijn ze groen. En dan heb je een issue. Met wit kun je dan ook zeggen van, nou hop met de geit, we gaan persen, en dan halen we misschien niet het volledige aromatische potentieel eruit wat erin zit, maar je kunt nog steeds heel fatsoenlijke wijnen maken. Maar met rood gaat dat niet. Dan heb je twee, drie weken schilcontact. En als je daar groene schillen aan het meegisten bent, dat werkt niet. Dus die zitten daar echt in een spagaat. Suikergehalten dwingen om te oogsten. En de Fenorische rijpheid verbiedt het juist. En wat moet je dan? Dat is echt heel lastig.

SPEAKER_02 1:15:59

Laatste keer sprak ik bij een wijnboer in een Bogonje. En die had ik erover dat ze een heel klein deel van de oost, groen oogsten. Die wordt apart gehouden, die wijn. En dan doen ze gewoon de rest van de oost. En als ze zuur nodig hebben, gebruiken ze dat deel van de wijn om bij te zuren.

SPEAKER_04 1:16:21

Dat is de voorbitte wijn. Chardonet. Ja, dat zou kunnen. Ja, wat je met Chardonet ook nog zou kunnen doen, is ze een deel niet in malo doen.

SPEAKER_02 1:16:32

Blokkeer.

SPEAKER_04 1:16:33

Chardonet, dat weten veel mensen niet, omdat bijna elke Chardonet die je drinkt, heeft wel een malo gehad. Maar Chardonet heeft voor zichzelf heel veel in zuur. Ja, dat proef je ook in de Blante Blanc bijvoorbeeld, proef je dat ook wel terug. Maar dat gaat richting Riesling. Zo hoog zijn die zuurgehalten. Dus Bogonje, het is een beetje een stijlbreuk. Maar je zou absoluut kunnen overwegen: een del van de wijn geen mal te geven. En dat te koper.

SPEAKER_02 1:17:02

Maar goed, we gaan het nu niet hebben overonje, want daar heb ik geen tijd voor. Maar je ziet ook een hele andere stijlen begonnen. Tegenwoordig zijn ze lang niet meer zo dik en vet als vroeger waren. Gelukkig. Ook in de nieuwe wereld overigens. Ik zeg het weervoud. Ook in Noord-Amerika overigens. Al nieuwe wereld, daar ben ik van afgestopt. Namelijk, om de reden van. Californië is al een paar honderd jaar Zuid-Afrika, 1659. Wij hebben het over. We hebben een Pinot Gri in het glas. Vertel, ga je gaan.

SPEAKER_04 1:17:37

Ja, dat is eigenlijk. De Drive ons een beetje op de kaart heeft gezet, waar we hele mooie scores mee halen op wijncompetities. Dae ik overigens niet meer aan mee tegenwoordig, maar toen nog wel. Ik denk dat dat de Drive zich in te geeft om echt een signatuur van Zuid-Limburg te worden. Pinogri neigt veel meer dan Ostewa, naar het vormen van nogal hoge suikergehalte. Wil ook in warme zomers zijn zuur nog wel eens verliezen. Proef je ook wel aan veel Pinogri's uit de Elsas tegenwoordig vind ik. Of ze zijn heel breed en log, of ze zijn te vroeg geplukt om dat te vermijden, maar dan worden ze eigenlijk gezegd een beetje kaal.

SPEAKER_02 1:18:27

Ik mag niks meer zeggen over de Elsas. Omdat ik er altijd zo negatief over ben.

SPEAKER_04 1:18:31

Daar komt ook heel mooie weinig vandaan.

SPEAKER_02 1:18:36

Ik heb er een mail over gehad van Benjamin Roel. Van Benjamin Roelfs. En hij is een echte Elsas-man. En hij zegt: Marcel, je bent altijd zo negatief.

SPEAKER_04 1:18:46

Ik ga je ook bij lesgeven.

SPEAKER_02 1:18:47

Nee, hij koopt binnenkort in de podcast.

SPEAKER_01 1:18:52

Hij heeft zichzemeld. Ja, vind ik sportief, toch?

SPEAKER_04 1:18:57

Ga door met je. Nee, ik denk dat ik denk dat het huidige klimaat in Zuid-Limburg voor een Pinouri echt spot on is. Wij krijgen dat goed rijp zonder problemen. Alcoholgehalt is nog mooi. Deze zal 13% hebben, 12,5. Ik heb jaren dat hij op de 14 zit, afgelopen jaar weer 2025.

SPEAKER_02 1:19:24

Maar dan is hij ook een beetje een roze groed erin, heeft deze ook niet.

SPEAKER_04 1:19:32

24 was zo weinig dat ik een hele trots persen gedaan heb. Dat was 400, 450 kilo, als ik dat ook nog door onze stelen moet gaan halen, dan blijft er helemaal niks over. Normaal heeft hij wat meer een roze grote. Maar dat komt van de maceratie dan van de onsteelde bessen. Maar hij wordt bij ons echt mooi rijp, ontwikkelt zijn aroma's volledig. Zonder dat de suikergehalte echt door het dak gaan. Het zijn nog steeds vrij hoog, maar niet zo excessief hoog. Enzuren blijven mooi staan. En ja, de zuuren vind ik de essentie van witte wijnen.

SPEAKER_02 1:20:06

Ik vind het lekker. Hij heeft ook wat lactuster in de mond. Ik denk niet dat hij geen maal van. Maar dat hij van zichzelf wat meer dat vettige heeft. Ik vind het erg lekker glas wijn. Normaal, ik ben niet zo in Duitsland grauwkomer en zo. Vooral als ze hout hebben gehad, en dan hebben ze ook nog eens een keertje, dan zijn ze ook nog door de Malue heen getrokken, een bak hout erin. En dan vind ik het zo'n breed war. Daar hou ik helemaal niet van. Maar soms vind ik ze wel lekker, die van salwaai maakt een heel mooi op. En ik vind dit ook echt een lekker glas wijn, Jul. Je complimenten. Dank je. Erg lekker glas wijn.

SPEAKER_04 1:20:45

Maar jij hebt een coel klimaat nodig, Pierboring.

SPEAKER_02 1:20:49

Welke tijd zit het?

SPEAKER_00 1:20:49

Ja, ik kan me voorstellen, ik gaan we nu door naar de volgende wijn, want we zetten we alweer op 1 uur en 20 minuten alweer. Ik heb hem voorgegreden. Dan gaan we een tempo maken. Nee, dat is behouden, dat is belangrijk. Wij proberen altijd te streven na 1 uur, en dat is al vijftien afleveringen niet gelukt.

SPEAKER_04 1:21:08

Jullie zijn niet de enige podcast die daar moeite mee heeft. Dat is time management. Ja, dat is ook een uitdaging. Voor als een gesprekken zijn.

SPEAKER_00 1:21:22

Maar als je dan terugkijkt, sinds je dan bezig bent bij wijnzijst, dus het achterhand, dat het van jezelf is geworden, is het dan ook al veel veranderd de tijd van het oogsten, sorry, in de tijd van? In de tijd van dat je de wijngaat hebt.

SPEAKER_04 1:21:38

Ja, wij merken heel geleidelijk wel iets van klimaatverandering, natuurlijk. Dat gaat overigens langzaam. Het is snel gegaan in de jaren 70, 80. 80 vooral. 80, 90 moet ik zeggen. Sinds de eene-wisseling naar de piek van 2003, stijgt het nog wel minder abrupt. Oogsten en tegenwoordig zijn twee weken vroeger dan in de jaren 70. Maar dat zit bij mij bijvoorbeeld tussen vroeg en een laat jaar zes weken. Dus de fluctuaties tussen jaren zijn eigenlijk veel groter dan van die lange termijn trend. Maar ik merk dat wel. Ik heb nu twee keer gehad in 2018, het afgelopen jaar, dat we eind september al al klaar waren, 78 september met oogsten dat we echt alles binnen hadden, inclusief de Chardonet en de Pinoir en zo. Wat ik verder merk, is de marktaceptatie van Nederlandse wijn echt een stuk beter dan vijftien jaar geleden. Je merkt zeker in de betere horeca in Limburg bijvoorbeeld, hoor je tegenwoordig een Limburgse wijn, of meerdere op de kaarten hebben. Dat is zo. Wij hebben ook wel een beetje last van we alle boeren last van hebben, maar ook heel veel ondernemers last van hebben, maar gaat niet over politiek hebben, maar steeds strengere regelgeving, etcetera. Dus dat merk je ook wel. Maar goed, dan wordt het een politieke discussie.

SPEAKER_02 1:23:15

Daar ga ik zeker niet aan beginnen mee. Dan zullen we je morgen nog. We hebben hier een showoné. Ik wil nog één dingetje vragen. Ik heb de kurk heb je werk ook met Dian.

SPEAKER_04 1:23:26

Ja. En nou volle tevredenheid. Ik heb jarenlang met natuurk gewerkt. Dat ging goed tot jaarang 2016. Toen kwam er in één keer een 3-4% bijna met kurk. Als het herkend wordt door je klant en je klant reclameert, is dat oké. Dan kun je erop reageren en dan vervang je de fles of je krediteert dat, et cetera. Kwaliteitsproblemen kunnen ook wel kansen zijn, eigenlijk. Het grote probleem is de klanten die het niet klagen, of ergens nog die het niet herkennen als keurigs.

SPEAKER_02 1:24:10

En die zeggen alleen maar waar een vieze wijn.

SPEAKER_04 1:24:12

Ja, precies. Dan wordt het reputatieschade. Reputatie is net als vertrouwen, dat komt te voet en gaat te paard. Toen heb ik besloten over te stappen op Dier. En ik ben daar heel tevreden over. Wat kost op een kurk? Ja, niet goedkoop. Wij werken met Diamtien, dat kost een 30 cent per stuk took. Dat kost een extra kwaliteit natuurk ook. Je bespaart daar geen geld mee. Maar wel spreiding in de eigenschappen van de wijn. Ik heb nooit meer last van kurk gehad. En ook wat ik merk, ik wilde nog wel eens met kurk uitlopers hebben. Dus dat er bij het samendrukken van de kurk een plooi in die kurk ontstaat. Wat dan een kanaaltje vormt waar de wijn uitlekt. En dat heb ik gezien met Diam ook nooit meer. Dus niet iedereen is fan, weet ik. Maar ik wel.

SPEAKER_00 1:25:16

Ja, Frank Smiles ook.

SPEAKER_04 1:25:18

Volgens mij niet zo.

SPEAKER_00 1:25:20

Frank Smiles wel, volgens mij van Diam.

SPEAKER_02 1:25:22

We hebben het gevraagd. En zei net gaat over de kerk in het algemeen. Zegt hij van Diam. Hij vindt sowieso schroefdop, weet ik veel.

SPEAKER_04 1:25:30

Ja, ik zie dat. Ik heb Frank zit niet meer op Facebook, maar die kon vroeger nog wel eens te keer gaan tegen Natuurkurk en dergelijke.

SPEAKER_02 1:25:39

Maar ja, er is ook voor jou niks mis meer. Waarom zou je niet ook voor de Charnet schroefdoppen gebruiken?

SPEAKER_04 1:25:46

Nou, belangrijke reden is natuurlijk dat ik zou een nieuwe bottelijn moeten kopen. Dan heb je het zomaar over een 30.000 euro. Geen grappen.

SPEAKER_02 1:25:58

En verbaas me erbij dat jij op 3,3 hectare een eigen bottenlijn hebt. Heel veel wijnboren, dan heb ik gewoon contractbotelaars. Daar ook trouwens niks mis mee.

SPEAKER_04 1:26:08

Nee, maar ik vind het plezierig om. Da ben ik afhankelijk van de campagnes van zo'n loonbotelaar. En ik vind het plezierig daar mijn eigen keuzes te kunnen maken. Absoluut. Dat is absoluut voor.

SPEAKER_02 1:26:20

Deze chardonet. Vertel, ga je gaan?

SPEAKER_04 1:26:26

Het eerste chardonet aanplant is van 2008. 2013 nog flink wat bijgeplant. Hoeveel heb je nu? Ik heb in totaal 1 hectare chardonet. En daarvan gaat een deel de Blande Blanc, dan wel de Bru in. En een deel maken we stille wijnen van. Mooie druif. Ook weer voor goede klimaat, denk ik. Minder expressief dan een Pinotrie. Een kale chardonet, die alleen maar een alcoholische gisting heeft gehad op staal. Geeft eigenlijk een minder interessante wijn dan een Pinotry, vind ik. Maar Chardonnet is wel een druif die zich heel erg leend om in de wijnkelder nog wat extra toe te voegen. Ik zeg wel eens, een Pinotrie is een wijnboerendruif en een Chardonet is een wijnmakersdruif.

SPEAKER_02 1:27:18

Want er is bij Chardonet vaak toch wel opsmuk nodig. Alle grote chardonnays in de wereld, behalve champagne, alle grote chardonnays in de wereld hebben allemaal houtrijping. Om maar eens wat te noemen.

SPEAKER_04 1:27:34

En hij leent zich daarvoor, maar dat klinkt wat negatief, ze hebben opsmuk nodig. Wat vriendelijker zou ik zeggen, van ze lenen zich ervoor, maar het is zonder meer waarde. Een kale chardonet, alleen of staal gemaakt, alcoholische gisting. Die hebben niet de expressie van bijvoorbeeld een pedigrie, en zeker niet van een Riesling.

SPEAKER_02 1:27:56

Chardonet is inmiddels ook de meest aangebouwde vetendruiben. In de wereld.

SPEAKER_04 1:28:00

Meer dan Arenne nog.

SPEAKER_02 1:28:02

Is Aren voorbij gegaan? Overal voor Chardonet aangeplant. In Duitsland ook, inmiddels veel Chardonet.

SPEAKER_04 1:28:10

Je kunt er veel mee. Ja, ik heb hem niet bij me, want ik heb hem twee jaar niet kunnen maken. Maar wij maken ook een deseerwijn van Chardonet.

SPEAKER_02 1:28:21

Te Lotte hangen. Is dat Chardonet? Dat chardonet. Ik nooit meer stilgestaan, eerlijk gezegd. En dat is een Chardonet met bootrites dus.

SPEAKER_04 1:28:30

En daar kies ik heel bewust Chardonet, vanwege het zuurgehalte.

SPEAKER_02 1:28:34

Maar deze.

SPEAKER_04 1:28:35

Deze dus. Dat is meestal oogst die we het laatste doen. Vo verschillende percelen. Ik heb daar drie verschillende klonen van staan. Begin met een gekoelde gisting op staal. Allemaal. Gisting op staal. De malo doe ik ook op staal. En dat heeft ook met te maken met wie ik ben. Ik heb graag een beetje grip op het proces. En dat is in de Stalat met temperatuurregeling kun je dat mooi regelen. En na de Malo gaat een deelobariek. De helft ongeveer. Een derde zou echt de ondergrens zijn, meestal zit het rond de helft.

SPEAKER_02 1:29:21

Vroeger had je meer houtrijping.

SPEAKER_04 1:29:23

Nee, we altijd wel over de hoofd. Behalve in de jaren 24 dat we zo'n kleine oogje hebben, dan krijg je 100% houtrijping inderdaad.

SPEAKER_02 1:29:33

Die Bariks.

SPEAKER_04 1:29:35

Ik ga op de Bariks in de Bogonje bij Rousseau. Mooi bedrijf. Ik ben daar ooit op geweest door een Luxemburgse wijnboer die daar heel blij mee was en ben daar nu naar weggegaan. Ik ben er ook heel tevreden over.

SPEAKER_02 1:29:48

Dat is Serroma, toch?

SPEAKER_04 1:29:50

Nee, ze zitten in Couet en iets zuidelijker, volgens mij Jevre. Nee. Nee, niet gezien. Nee, nee. Cousé zit dus in ieder geval. Die moet ik opzoeken.

SPEAKER_02 1:30:03

Maar niet uit. Maar dan haal je dus de bareks. Maar je haalt elk jaar een stuk of drie, vier, vijf geloof ik.

SPEAKER_04 1:30:10

Ja, stuk of drie. We hebben er plek voor acht. En ik vervang er twee of drie per jaar. En Chardonek krijgt altijd een nieuwe bariks. Maar wel zoals je zegt, maar een deel.

SPEAKER_02 1:30:23

Dus de helft, zeg maar, tot een derde. De derde tot de helft, ga dan in nieuw eiken.

SPEAKER_04 1:30:29

En de rest blijft op staal.

SPEAKER_02 1:30:30

En de rest blijft op staal.

SPEAKER_04 1:30:31

En dan beide surlie. Batonage? Ja, ook.

SPEAKER_02 1:30:37

Zowel op staal als op ijzen.

SPEAKER_04 1:30:39

Ja, beide. En vooral op hout is dat heel belangrijk. Omdat die gist als gezegd de wijn tegen oxidatie beschermt. En hout is natuurlijk een beetje poreuz, dus daar komt continu zuurstof binnen. En door die gist regelmatig op te roeren, voorkom je eigenlijk dat de wijn oxideert.

SPEAKER_02 1:30:59

Hoe lang hou je het op hout?

SPEAKER_04 1:31:02

Een jaar allebei. Het blijft een jaar op staal, een jaar op een riek. En daarna worden ze geassembleerd en als een wijner te markt gezet.

SPEAKER_02 1:31:13

Ja, en als je ze assembleert, laat ze dan eerst nog een paar maanden samen in een tank zitten. Zoals ze de Frans noemen, U Mariage.

SPEAKER_04 1:31:26

Dat klinkt wel heel romantisch. Ja, dat klinkt ontzettend romantisch. Nee, eigenlijk niet. Dus we halen ze beide van, er zit een aantal weken tussen. Dus het gaat wel samen één tanken. En daarna weer hetzelfde proces van klaren en filteren. Dus ze zijn wel. Ze liggen wel een paar weken in de bedsteed samen.

SPEAKER_02 1:31:51

Een marriage van een paar weken vind ik ook meer dan genoeg.

SPEAKER_04 1:31:53

Ja, sowieso zeker bij wijn.

SPEAKER_02 1:31:57

Ik vind het een erg lekker glas wijn. Hij heeft een tikje het houttoetje erin, maar heel mooi gedoseerd. Absoluut geen houtbak of zo. Helemaal niets elegant. Ja, mooi elegant. En ja, erg lekker glas wijn. Zeker. Ik weet niet wat hij doet. Ook al ergens bijna tegen de 30 aan, toch wel? 27?

SPEAKER_04 1:32:19

Nee, dit is minder. Dit is 2, 23 euro. Vind ik een keurig glas wijn.

SPEAKER_02 1:32:25

Echt een keurig glas wijn.

SPEAKER_00 1:32:26

En weer wederom 13% alcohol. Dus het past bij deze tijd. En ik vind dat ook fijn in ieder geval bij je wijn.

SPEAKER_02 1:32:33

Je mag nog heel snel iets zeggen over etiketten, want ik haalde ze uit de koolbox. En dan zou ik zeggen, ik heb het etiketten. Ja, we moeten een beetje op de tijd letten. Niet dat we straks twee uur hebben. Ik kan bij jou nog twee uur.

SPEAKER_04 1:32:49

Ja, we kunnen ook de podcast in twee hakken.

SPEAKER_02 1:32:54

Daar moeten we met Any Long doen.

SPEAKER_04 1:32:58

Je kan ook op een praat stoel zitten. Onze oude etiket. De vormgeving daarvan was eigenlijk de kleurstelling: dat bovenste wat je ziet, dat is het brons groen. Van het bronsgroen eikenwoud uit het Limburg-Svolkslied. En het gele daaronder, dat is de kleur van de mergel en de lus. De boogvorm van het etiket is een verwijzing naar het kerkelijk verleden. De weingrade eigendom.

SPEAKER_02 1:33:27

Je hebt wel een paar flessen opgedrokken voordat je dit allemaal verzonnen had, of niet?

SPEAKER_04 1:33:32

Nou, laat het er kwamen een aantal voorstellen met etiketten, ik heb die eruit gepikt. Dat verhaal is wel gegroeid in de loop van de jaren. Maar het was wel heel duidelijk de opdracht voor het nieuwe etiket. Aan de vormgever, om dat in stand te houden. De reden dat we deden, was dat wij voedingsinformatie op het etiket moeten zetten.

SPEAKER_02 1:33:59

Ja, dat vertelde je dus.

SPEAKER_04 1:34:03

Er staat nog heel parmantig op dat die wijn gemaakt is van druiven. Dat wist iedereen al, maar dat moet ik al nou opschrijven.

SPEAKER_02 1:34:10

Maar ook Bob middeland erop.

SPEAKER_04 1:34:15

Maar ook de energieinhoud moet erop. Koolhydraten, etcetera.

SPEAKER_02 1:34:21

Ik zie maar 1,2 gram koolhydraten en 0,4 gram suiker. Dus ik kan je, ondanks dat ik nu aan de lijn doe, ja, daar is ik veel van rekening.

SPEAKER_04 1:34:32

Jij, een gram alcohol heeft de helft van de energieinhoud van een gram suiker.

SPEAKER_02 1:34:40

Kun je dat straks aan mijn vrouw vertellen?

SPEAKER_04 1:34:44

Ja, weet je goed. Nee, alcohol zet ook aan, helaas, Marcel. Maar droge wijn zet het minder aan dan. Dat is wel zo.

SPEAKER_02 1:34:55

Maar goed, ik zag dat het etiket aangepast was, en het te maken met EU-regels.

SPEAKER_04 1:35:01

Ja, en toen was het hadden het oude etiket al 15 jaar. En toen vond ik het een mooie aanleiding om een opgespeurd ontvangen.

SPEAKER_02 1:35:11

Duur geindje volgens mij. Sorry? Een duurgeindje.

SPEAKER_04 1:35:15

Ja, zeggen, ik ben er uiteindelijk blij mee, omdat ik denk dat het uiterlijk van de fles echt opgewaardeerd is. Maar ik heb een nieuwe etiketeermachine moeten kopen omdat we een rugetiket moest doen. Dat was 16.000 euro. En ik was voorheen 11, 12 cent voor mijn etiketten kwijt per stukken. Dat is nu 30. Dus als je kijkt, en dat voor informatie die geen hond leest, maar goed, het heeft ook geresulteerd in een mooie opgripsbeurt van het uiterlijk van de fles.

SPEAKER_02 1:35:46

Maar je ziet namelijk ook heel veel wijnen met QR-codes tegenwoordig, waar alle informatie ook op zeker. Dat mag ook. En daar heb jij niet voor gekozen, zie ik.

SPEAKER_04 1:35:55

Nee, ik vond. Het heeft één nadeel: je moet die QR-code in de lucht houden aan alles wat erachter zit, zolang als de wijn in de handel is, en dat weet je niet. Dus je zit vast aan allerlei abonnementen. En ik had ook iets van wension Dension. Als je het erop moet zetten, dan gaan niet verstoppertjes spelen met de informatie, maar dan zet het er ook maar echt op.

SPEAKER_00 1:36:17

Het ziet er niet veel keurig uit, zeker.

SPEAKER_02 1:36:19

Ja, het ziet er prachtig uit. Ziet er goed uit.

SPEAKER_00 1:36:22

Dank je.

SPEAKER_02 1:36:23

Goed. Dit is een Chardoné uit 2023. Je hebt een oude Chardon meegenomen. Zal ik die pakken? Ik ben heel benieuwd.

SPEAKER_04 1:36:34

Ja, ik ben zelf ook benieuwd. Ik heb wat meer oude Pinot Noirs bewaard. We hebben vorig jaar een verzameling van zes jaargangen in een mooi kistje uitgebracht. Maar Chardoner had ik toch twee of drie flessen liggen van die jaargang. Ik heb dat zelf ook al een paar jaar niet geproefd. Dus het is echt een gok. Voor mij ook.

SPEAKER_00 1:37:02

Ik heb altijd geleerd van Marcel, als je bij een wijnboer komt, moet je altijd vragen hoe ouderen je wijnen?

SPEAKER_04 1:37:08

Ja, dan zijn de wijnboeren altijd goed. Wil je dan proeven, dan is Marcel zijn zin. Ik weet wel uit ervaring dat Chardonet wel wat kan hebben in dat opzicht. Dat komt omdat de rijpingsaroma's van chardonet zelf zijn aangenaam. En ook de tanines die uit het hout komen, bij een barikopeding, die helpen ook een beetje tegen oxidatie. Het is niet helemaal een sprong in diepe. Maar de wijn aan zich heb ik nog nooit geproefd. Ik ben wel benieuwd, zelf ook.

SPEAKER_00 1:37:54

Eerlijk benieuwd.

SPEAKER_02 1:38:00

Mark zegt: die was een keertje mee. Je moet nooit vragen naar de wijnboer van kan je wijn goed rijpen? Hoe rijpt je wijn eigenlijk? En kan die überhaupt rijpen? En dan komen ze wel. Je ziet al duidelijke wat geelige kleuren. Ja, natuurlijk, dit is echt wel leeftijd, maar dat is heerlijk, toch?

SPEAKER_00 1:38:29

Dat is heel mooi.

SPEAKER_02 1:38:30

Als je het over boterbabbelaar zegt, toch?

SPEAKER_00 1:38:33

Ik vind dat wel lekker.

SPEAKER_02 1:38:37

Hoe heet je nou, die zoete koekjes op het eind, die je altijd naar die nee krijgt. Die heel veel roomboter in zit, weet je, die dingen nou toch? Die koekjes. Die cake bedoel je? Ja, die cake is er nou, een beetje die vettige cake, die hebben verleden week nog gegeten bij Zoldering. Hoe je het nou? Nee, ik was een room. En hij is heerlijk, dit ruikt echt op een beetje gebakkenbroodbriotje Rambo.

SPEAKER_00 1:39:18

En blijf ook gaan.

SPEAKER_02 1:39:22

Lekker hoor. Goed, jehou.

SPEAKER_04 1:39:26

Ja, het was even spannend, maar ik ben ook niet.

SPEAKER_02 1:39:28

Ben je blij?

SPEAKER_04 1:39:29

Ja, ik ben zelf ook wel blij eigenlijk.

SPEAKER_02 1:39:32

Ja, ik vind het echt lekker, heel goed. Hij heeft zelfs ook wat complexiteit. Ja, lengte en als jij zegt, luister, jij zegt die wijn kost 23 euro ongeveer. Dan moet je lekker naar de begonje gaan dan. En dan moet je proberen dit kwaliteit. Ja, daar ben je 15, dat ben je dubbel kwijt. Want dit heeft echt wel een beetje een niveau van. Weet je waar het een beetje op lijkt? Beetje markon-achtige wijn.

SPEAKER_04 1:40:04

Dat hoor ik vaker. Dat hoor ik vaker.

SPEAKER_02 1:40:08

Dat ligt toch weer 80 kilometer zuidelijker van de corteboom. Altijd toch even weer wat warm, maar een mooie Fouiceer van Saint-Veron, prachtig iets.

SPEAKER_04 1:40:19

Van Sommelje's vaker.

SPEAKER_02 1:40:22

Sommelje's? Zeggen die dat tegen jou? Die zeggen dat als ik mee.

SPEAKER_01 1:40:26

Daar heb je wel Sommelje's die er verstand voor hebben. Sorry dat? Daar heb je wel Sommelje's die er verstand voor hebben. En zij dat jullie er echt hard. Het moet oppassen wat we zeggen. Als krijgen we geen Sommelje meer in de podcast.

SPEAKER_02 1:40:40

Nee, nee. Ik vind het echt wel. Het heeft zich prima, prima ontwikkeld. Ik kan je absoluut niet over een moppen. Nee zeker. Ik zou hem wel sterker nog, het kan ook nog een paar jaar hebben. Maar ik zou het geen vijf jaar meer geven. Dat niet. Maar 2018, acht jaar.

SPEAKER_04 1:40:57

Ik zou het. Ja, 2018, dat zit nu zeven jaar op fles. Nee, zes jaar op fles.

SPEAKER_00 1:41:04

Maar geef wel de potentie aan, ook voor de rijping. Dat is gewoon prima, om een kistje in een keller te laten liggen voor zes jaar.

SPEAKER_02 1:41:10

Als je nou 2024 komt.

SPEAKER_04 1:41:12

De vraag is ook: waarom zou je? In de zin van het is een leuke ontdekkingstok als je ergens een kistje van hebt. Ik zeg, als mensen vragen het mij ook wel eens van hoe lang kan ik dat bewaren? En dan zeg ik, dan moet je vooral zelf uitproberen. Dat is heel subjectief natuurlijk. En ik zeg altijd van, als het wit is, doe een kusje of een doosje van 6 en probeer het elk jaar. En met rood probeer het elke twee. En kies je moment. En op het moment dat jij blij bent, dan drink je de rest op. Zeker.

SPEAKER_02 1:41:52

Maar dit gaat hier, prima met wit vlees, bijvoorbeeld, met kallasvlees, met kip of varkensvlees, ook nog. Heerlijk. Of koquieken. Zoiets. Of wit vis en botersaus of whatever. Ik begin wel honger te krijgen. We hebben je spullen staan, jongens.

SPEAKER_00 1:42:14

Dus dan echt wel hoogstaande kwaliteit.

SPEAKER_02 1:42:16

Ja, dat is prima glaswijn. Echt niet over mop. Prima glaswijn. Goed gedaan, Jul. Dankjewel met de woonvol. Ik heb hier nog wat vragen staan over met enzymen en Arabische gommen en zo, maar dat hoeven we helemaal niet te doen. Want dat doe je helemaal niet aan. Al die technische dingen op het eind of niet sowieso niet.

SPEAKER_04 1:42:40

Ik gebruik wel enzymen in het mostadium. Dat is bijna elke wijnboord, denk ik. Dat is om de pectines af te breken. Pectines zijn stoffen die in het sap zitten, wat ook sem dik maakt. En als je eigenlijk zonder fratsen je wijn wil afsteken en een mooi klaringsresultaat wil hebben, dan wil je dat sap dunner hebben. En daarvoor wordt pectinase toegevoegd. Dat zit ook van nature in de druiven, maar je geeft wat extra. Waardoor het sap dunner wordt en je eigenlijk heel simpel met gewoon de zwaartekracht en sedimentatie de wijn kunt klaren. Voor de rest werk ik inderdaad heel kaal.

SPEAKER_02 1:43:22

Zo het wordt, vind ik. Maar bijna ook geen wijnproducent.

SPEAKER_04 1:43:28

Nou ja, als je kaal werkt aan een religieuze overtuigingen, dan vind je mij niet meteen aan je zijde. Maar ik heb wel iets van. Ergens de basis van zoveel als nodig en niet meer dan nodig. En wat ik eerder al zei, ik vind het leuk om. Ik wil terughoudend werken in de kelder. Omdat ik eigenlijk vind dat je met het Wijnmaken een venster moet bieden op wat de Wijngaar te bieden heeft. En daar horen zware ingrepen natuurlijk niet in. Ik kan tegen plaats bij Chardones, die Malo's hebben gehad en houtopvoeding heb ik gehad, want dan doe je dat natuurlijk stiekem wel een beetje.

SPEAKER_02 1:44:11

Ja, maar net wat ik zeg, een Chardonet heeft wat op smuk nodig. En dat komt gewoon net wat je aangaf, als je een Chardoné hebt op Stalen Tank en een snelle fermentatie hebt gehad, dit en dat, voegt eigenlijk niks toe. Maar als je er een beetje aan werkt, voegt het wel wat toe. Maar het rare is dat hoe hoger je komt met zo'n charonet, hoe minder je weer hoeft te doen. Een Chardonet van een Moroset of een Chevalier Morches, of zo, of überhaupt een van de Grand Cruus in de Kotenbonen, dan hoef je minder aan te viruleren, dat is een Bougon Je Blan.

SPEAKER_04 1:44:51

Dat denk ik ook. Ik denk, hoe beter het materiaal is ermee begint, hoe minder je hoeft te doen. Ik trek wel vaker die parallel. Maar dan is het koken niet anders. Als je mooie ingrediënten hebt om gerechts mee te maken, kun je ook heel zoals in de Italiaanse keuken, dan kun je heel terughoudend koken en toch hele mooie dingen maken.

SPEAKER_00 1:45:14

Ja, dat zeker. Poefje terug in de wijn. En als we dan kijken van in de toekomst, als we dan kijken, als jij over 20 jaar weer terug gaat kijken naar de wijnen die je nu maakt.

SPEAKER_04 1:45:28

Over 20 jaar ben ik redelijk bejaagd geworden tussen, denk ik.

SPEAKER_00 1:45:35

Wat denk je dat je achterlaten daarin? Sorry, wat denk je daar? Wat is het typisch wijngaatsberg?

SPEAKER_04 1:45:43

Ik hoop dat mensen zeggen: dat is wat ik nastref, dat het me gelukt is, elegantie en complexiteit in één wijn samen te brengen. Dat is ook waarom ik bijvoorbeeld Pinoir zo'n ontzettend mooie druif vind. Wat je vaak hebt met rode wijnen, is dat als het complexe grote, hoge wijnen worden, zoals men dat noemt, willen ze ook nog wel eens zwaar en hevig worden. En lichtere, elegantere rode wijnen zijn vaak wat rechtlijnig en eendimensionaal. En Pinot is wat mij betreft de absolute uitzondering daarop. In de zin van dat je daarin complexiteit en elegantie kunt verenigen. Maar dat wil ik een brede zin hebben met mijn wijnen. Ik wil geen zware wijnen maken, het moeten noordelijke wijnen zijn. Elegant, drinkbaar, absoluut. Geen wijnen waarvan je na één glas al zegt van is er nog wat anders. Maar dat dus, elegantie en complexiteit. Als het me dat lukt, dan is het gelukt.

SPEAKER_00 1:46:53

Mooi streven, zeker.

SPEAKER_02 1:46:56

Dat gezegd, dit was een opstart, namelijk naar. Want je begint natuurlijk al een dagje ouder te worden, met alle respect. Maar is jouw toekomst gezekerd? Want kijk, ik denk niet dat je over tien jaar nog met een grasmaier aan de gang gaat. Ik weet wel vaag dat jouw kinderen misschien een belangstelling hebben of zo.

SPEAKER_04 1:47:19

Ja, maar inderdaad, niet veel meer dan vaag. Michel zou er qua achtergrond heel erg geschikt voor zijn, die heeft levensmiddelechnologie gedaan in Wageningen. Die heeft een half jaar aan UC Davis gezeten. Dat is eigenlijk de wijnbouwuniteit van de Verenigde Staten.

SPEAKER_02 1:47:37

Zwart ook even gezeten.

SPEAKER_04 1:47:41

Voor een half jaar een minor gedaan in wijnbouw enologie, heeft een jaar bij mij meegelop om het te testen. Maar ik denk dat het virus daar niet echt op is overgeslagen. Dus ik denk dat ze te weinig met het product zelf heeft. Dus dat het vak wel leuk vindt, maar te weinig met het product zelf, is geen wijnneurd, niet iets als ze een fles wijn ziet van ik moet dat proeven, ik wil weten wat dat is en zo. En dat moet je natuurlijk ook wel hebben. Want er zijn ook makkelijke manieren om je geld te verdienen dan als wijnboer, als wijnhandelaar bijvoorbeeld. Dan kan ik een vraag stellen.

SPEAKER_02 1:48:14

Die hoef je niet te beantwoorden. Maar stel bijvoorbeeld dat je vrouw heeft een inkomen. Je vrouw heeft een inkomen, Ellie heeft een inkomen. Stel dat ze dat nog niet had gehad, en dit was je hoofdinkomen. Kun je daarvan leven? 3,3 hectare?

SPEAKER_04 1:48:30

Ja, daar kun je van leven, maar dat zou ik wel anders leven dan nu. Daar kun je wel van leven.

SPEAKER_02 1:48:34

Maar je loopt er niet.

SPEAKER_04 1:48:37

Nee, ik bedoel, puur voor het geld dat ik beter bij Philips of bijvoorbeeld voeding hebt. Ja, dat mogelijk.

SPEAKER_02 1:48:43

Want bij Philips denk ik toch een hele goede baan. Het moet echt je passie zijn. En stel, bijvoorbeeld, het komt nu in maar op dat je kinderen niet zo willen. En dat jij over een jaar of 5, 6, 7, 8 zegt van nou, weet je, laat ik eens iemand in dienst nemen die erbij komt, die het over gaat nemen, zou die persoon de mogelijkheden hebben, want die heb nu 3,3 hectare. Maar ik ben bij jou geweest en ik zag links en rechts nog meer weilanden. Ook met boo. Zou de uitbreiding mogelijk zijn? Zou je er 6 hectare van kunnen maken of zo? Ik noem maar wat.

SPEAKER_04 1:49:25

Ja, dat is een eigenaren van die grond natuurlijk. Die grond is niet van mij. Technisch wel, laat ik zeggen, de percelen die eromheen liggen, daar zit een zonder meer. Ik zie de percelen bij. Maar als je zegt, dat hangt er vanaf wat de huidige grond-eigenaren met die grond zouden willen.

SPEAKER_02 1:49:44

Maar stel bijvoorbeeld dat er iemand komt en fantastisch, maar ik wilde hier ook wel alle apostoven. Want ik vind de apostue natuurlijk. Ik denk dat de apostover het meest commerciële bedrijf ook is van Nederland. 20 hectare hebben ze nou. Ze hebben er kelder bijgebouwd. En ze hebben er nog, ze gaan bijplanten. Ook Pinoar. Ook Pinotwaar, trouwens, de Pietersberg. Ja, dat is per se wat ze pakten van. Maar ik bedoel maar te zeggen, kijk, dat is een bedrijf waar commercieel enorm staat. Want ik ben er geweest, we waren een weekend in Maastricht met onze familie. En ik moest wat organiseren. En ik met de familie Ademschrijnen mee. Voor een proeverij bij de postloof. Ja, dat is een mooi bedrijf. Matjeur Huls ken ik, die ken ik, ik ken hem vaak kennen elkaar van naam. Dus ik had een afspraak gemaakt. Dus diezelfde proefrijdje, hartstikke leuk omdat ik daar kwam. En ik met de familie Aarde, we hebben alles erop met aan de rondleiding. Maar de hele proeflokaal zat ramvol. Alle mensen die proeven daar. En die rekenen ook af, commercieel. Agritourisme leek het bijna Duits. Je kon er eten, je betaal je voor. Je kon wijn drinken, daar betaal je voor. Je kon wijn bestellen. Bestellingen werden klaargemaakt, kon je de auto meenemen, en weet ik veel wat. Het zit super doortimmen in elkaar. Maar zou dat bij jou theoretisch ook kunnen? Dat je zegt van nou weet je, je kan het uitbreiden naar 6 hectare. En dit zou eventueel. Dat is voor jouw opvolging natuurlijk best belangrijk.

SPEAKER_04 1:51:23

Nou, ik laat zeggen. De grond, als gezegd, hangt af van wat die grondleigenaar zou willen. Infrastructureel. Je kent dat bakhuis, dat pand wat aan de zijde van de wijnkaarde ligt, daar heb ik een koopoptie op. En dat zou bij uitzeggeschikt zijn. Voor een meer toeristische invulling van het bedrijf. Wij hebben daar zelf nu bewust voor gekozen dat niet te doen. Dus wij doen geen particuliere verkopen, we doen geen rondleiding, et cetera.

SPEAKER_02 1:51:52

Het komt ook een beetje ook door jouw leeftijd, denk ik. Sorry dat ik het zo breng, maar ik kan me voorstellen dat je op een gegeven moment sommige dingen heb je geen zin meer in.

SPEAKER_04 1:52:01

Nou, het is ook een bedrijfseconomische afweging. Ulestraat is geen Maastricht. Maastricht is nou Amsterdam de grootste toeristenbestemming van Nederland. Ulestraat staat waarschijnlijk op plek 237 of zo. Dus er is wat minder publiek. En waar het zeker ook mee te maken heeft, ik vind het, ja je merkt wel aan mij, ik vind het leuk om over wijn te praten en wijnbouw, et cetera. Dat zou gek zijn als het niet zo was. Maar dat is leuk als je dat doet met mensen die ook geïnteresseerd zijn in wijn. Maar als je een rondleiding geeft voor de bowlingclub of voor een eindejaarsuitje. Wat kan je dan vertellen? Van de boekhoudafdeling. Dan ben je een cirkus paard. En ik kan dat. Ik kan optreden, ik kan het leuk verhaal houden. Maar op een gegeven moment weet je al van jezelf wanneer je welke grappen gaat maken. Ik heb daar even voor gekozen dat niet te doen. We deden het vroeger wel op kleine schaal. Door corona kon het niet meer. En Ellen en ik slaagten eigenlijk een zucht van verlichting dat we vanaf waren. Infrastructureel zijn de mogelijkheden er wel. Het belangrijkste met opvolging is eigenlijk, Marcel, inschatten wanneer je het zelf niet meer kan. Want ik vind het hartstikke leuk, ik heb helemaal geen zin om te stoppen. Ik zei net ook al, van ik ga wel naar sportschool om fysiek werk om mijn lijf inzetbaar te houden. Er gaat een moment komen dat dat echt moeilijk gaat worden, dat realiseer ik me ook. En het moeilijke is vooral om in te schatten wanneer dat gebeurt. Omdat het normale is een langzaam dalende lijn. En het is ook niet zo dat als ik besluit van nu is het mooi geweest dat ik een advertentie zet in de geulboden. En dat ze drie maanden later. Mijn goed te koop. Dus dat het te koop is. Dat is iets waar ik wel over nadenk, waar ik nog niet echt een antwoord op heb.

SPEAKER_02 1:54:07

Komt de investeringsmaatschappij AXA, denken van nou, we hebben Château Latour al, laat de wijngaansbergen.

SPEAKER_04 1:54:17

Door de klimaatopwarming denk ik dat er wel een moment komt dat DRC bij ons aanklopt.

SPEAKER_01 1:54:25

Kunnen we een zaken doen.

SPEAKER_00 1:54:27

We zullen we even terugpakken tot deze wijn. We zijn bijna twee uur bezig.

SPEAKER_02 1:54:32

Nou, dit is qua kleurig gelijk Pinot Noir. Lichts? 2023, wel een mooi jaar, in 2023, toch?

SPEAKER_04 1:54:47

We hadden al het problemen met Szuekie dat jaar, maar dat is allemaal goed uitgesorteerd.

SPEAKER_02 1:54:54

Ik heb heel jong nog, een beetje kindermoord eigenlijk, maar kindermoord, weet niet, als je van hele jonge wijn houdt, mensen zeggen wel eens tegen mij, ik breng bijvoorbeeld een drinken wijn heel jong. En dan zeg je ja, dat is toch kindermoord? Ja, nou dat weet ik eigenlijk niet. Want soms hou je van hele jonge wijn. Ik kan enorm genieten. Van nu, 2022, begon je Pinot Noir op een hoog niveau. Als je van dat hele mooie dat bos aardbeidfruit houdt en kersen en pinotfruit. Pinotfruit. Heel jong. Hartstikke lekker toch? Maar ik hou ze ook als ze heel oud zijn. Vind ik ook lekker. Bij mij kun je gelukkig alle kanten op. Maar er zijn ook mensen die zeggen van ja, ik zoek altijd wel wat fruit in de wijn. Dus die drinken de wijn altijd op zijn jaar 5, 6, 7, 8, 19, 10 oud zijn. Ook toppers, ook charones, die drinken een Le Monsieur 2020 op dit moment of zo. Dat kan. Maar ik vind hem ook lekker uit 2008 of zo. En dat vind dan niet iedereen lekker. Snap je?

SPEAKER_04 1:56:19

Ja, 208 voor wit. Ik heb nooit een Le Monroe 2008 gedronken, dus ik weet niet wat ik het over heb, maar wit van 18 jaar oud. Droog, kan wel ingewikkeld zijn, vind ik hoor. Ik heb die bijna nooit geproefd, dat weet ik niet.

SPEAKER_02 1:56:34

Jij bent wel een Riesling man. Dus een Riesling kan dat wel.

SPEAKER_04 1:56:37

Riesling kan dat wel. En zeker, zoete Rieslings kunnen dat abseren. Ja, dat toch droog.

SPEAKER_02 1:56:44

Heel oud worden, kan ik je vertellen. Weet ik uit ervaring natuurlijk. Ja, heel oud. Ja, dat kan 30, 40, 50 jaar oud worden. Makkelijk.

SPEAKER_00 1:56:53

Ik heb laatst 1990 Mozel droog. Ja, met mozel. Gewoon prima. Echt goed nog steeds.

SPEAKER_04 1:57:00

Het hangt er ook heel even vanaf wat voor rijpingsaroma's een specifieke drive ontwikkeld. En rijpingsaroma's van Riesing zijn aantrekkelijk. Een Ooserwa van 10 jaar oud is interessant. Dat is geen feest.

SPEAKER_02 1:57:18

Deze Pinot, vertel. Hoe gaat dat? Dit is de ene laatste drive, die je ook zo Charon ook zit laatst. Deze daar net voor, denkt, een beetje ervoor. Kom binnen en worden ontstild.

SPEAKER_04 1:57:33

Worden 100% ontstild. Ga op tanks. Ik heb daar speciale rode wijntanks voor. Worden ik hou ze drie, vier dagen koud. Een macration afrois, heet dat in het Frans. En daarna breng ik ze in gisting. Die gisting doe ik op staal. Die gisting doe ik voor rode wijn relatief koel. Op 25 hoog uit 28 graden. Er zijn ook wijnboeren die richting de 30, 32 graden gaan. Omdat ik het fruit belangrijk vind. En de extra tenina extractie, die met die hogere temperaturen daar nagestreven wordt, haal ik reindelijk uit door daarna nog wat langer te massereren. Na de gisting laat ik ze dat is elk jaar anders, met 10 tot 14 dagen nog weken. Tijdens de gisting doe ik in ieder geval per dag een deletage. Dat betekent alle stappen aflopen terug er overheen.

SPEAKER_02 1:58:41

Doe je één keer per dag? Sorry? Eén keer per dag.

SPEAKER_04 1:58:43

Een delestage doe ik één keer per dag. Remontages doe ik er bijna nooit. En wel twee keer per dag denk ik peageren. En na de gisting is het alleen nog maar pieren af en toe, één keer per dag. En dan is het proeven wanneer ik vind dat hij lang genoeg getrokken heeft, en dat is elk jaar anders. Het moment dat ik schrik van de tanine gehalte, dat is het moment dat het moet. Dat bouwt daarna weer af tijdens de rijping. In die Rode Wijntank zitten 7. Da laat ik het sap mee aflopen. Daarna scheppen we de tank leeg. Dat voegen we gewoon weer samen. Dan terug op staal. Malo. Hoeft vaak niet. Vaak hebben ze al een malo gehad tegen de hoge temperatuur, maar voor alle zekerheid. En daarna 100% op bariek, maar dat zijn mijn tweede en mijn derde jaar.

SPEAKER_02 1:59:41

Twee derde jaar, want je hebt die Chardonnay opnieuw. En dus gebruik je dan voor daarna de Pinot Noir. Alles op bariek? Alles op bariek.

SPEAKER_04 1:59:52

Ja, er is een 100 liter oven wat in een kleine Iwelfeld zit of zo. En dat gebruiken om te oejeren, maar in beginsel tussen de 90 en 100% de bariek.

SPEAKER_02 2:00:01

Hoeveel bariekes heb je?

SPEAKER_04 2:00:03

Totaal acht. We van meestal drie, drie, soms vier voor de Shard-neg aan de rest van de Pinot Noir.

SPEAKER_00 2:00:12

Oké. Dan gaan we naar de laatste één, want we zitten over de twee uur nu.

SPEAKER_02 2:00:17

Echt waar? Ik heb van tevoren tegen gezegd: als de Jul Neis begint te leuteren, dan houdt niet meer op. Normaal is natuurlijk Marcel in het woord.

SPEAKER_00 2:00:27

Dat probeert hij in ieder geval.

SPEAKER_02 2:00:29

Ik vind dit een heerlijk glas wijn. Mooi elegant. En prima. Elegantie, finesse en verfijning.

SPEAKER_04 2:00:38

Zoals jij, Jul. Ja, precies het straalt van me af.

SPEAKER_02 2:00:44

Zal dat in een bouwjaar komen? Dat is het bouwjaar, nee, die 58. Allemaal finesse en elegantie. Goed zo. Goed. Nou, we hebben in principe alles gehad. We hebben hier nu een 2018 van dezelfde lijn, maar net 2023. Heb je nog noem maar? 2018 had ik gevraagd om. Je ziet wel dat hij meer kleur heeft.

SPEAKER_04 2:01:05

Ja, dat was een erg warm jaar, 23 of zo koeler. Het kan ook best naar de leeftijd liggen. Die wij dan gesufiteerd. Met een lichte sofitering of fles van dat bleek, waarvoor ik een beetje als die vijf jaar oude friet weg, en dan wordt hij hier wat donkerder. Dan kan het ook aan liggen.

SPEAKER_02 2:01:23

Ja, daar ligt het ook aan, denk ik.

SPEAKER_04 2:01:25

Maar het was ook een erg warm jaar, 2018, erg zonnig.

SPEAKER_02 2:01:31

Ik heb nog niet zo heel lang geleden, in 2015 voor jou gedronken, in een restaurant Boom in Roosendaal.

SPEAKER_04 2:01:42

Dat gaat via een klant van mij.

SPEAKER_02 2:01:45

Volgens mij levert Ant voor zijn.

SPEAKER_04 2:01:46

Dat zou kunnen.

SPEAKER_02 2:01:50

En daar hebben we dat gehad. En die wijn was prima. Was echt prima. In 2015.

SPEAKER_04 2:01:59

Wat veel mensen, je moet me wel bestraffend aankijken als je te veel praat. Maar wat veel mensen niet weten, is dat er in een Pilum Warm, met extractie, meer tanines zit dan in een Cabonet Sauvignon. Alleen andere tanines. Het is chemisch anders van structuur, waardoor ze minder sterk drogend zijn. Maar wel met dezelfde bescherming van de wijn tegen ouderingen, et cetera. Er is een Duitse filoloog, Fokke Snuijder, schrijft hele goede, nogal technische artikelen, maar die heeft dat geanalyseerd. En het ruft met verweg het hoogste tanine gehalte, of de wijn eigenlijk met verreweg het hoogste tenine gehalte na een koude masseratie, is een Pinot Noir. En niet de Cabonet Sauvignan. En dat maakt de Pinot Noir zo mooi kan ouderen. Zeker.

SPEAKER_02 2:02:53

Goede Pinot Noirs kunnen heel goed rijpen. Echt heel goed rijpen. Zeg een begonje liefde.

SPEAKER_01 2:03:01

Zeker. Een heerlijk glas wijn.

SPEAKER_02 2:03:04

Dit ook echt puiklas wijn. Helemaal complimenten. Nou, we zijn weer overtuigd van jouw geweldige. Wat ik al zei in het begin bij de intro, voor mij ben jij gewoon de beste wijnproducent van Nederland. Qua stijl. We waren net wat ik zei, enige tijd geleden nog bij de Apostelhoeven. Een heel ander stel wij vind ik ook hartstikke goed.

SPEAKER_04 2:03:31

Toen blijft heel erg bewonden hoor.

SPEAKER_02 2:03:34

Zij bewonderen jou ook. Nee, nee. Ik zei tegen Macheur dit al, dan zei hij van nee, Jul maakt super goede wijn. Dat zei die letter. Dus dat is mooi te horen. En voor de rest, ja, goed, weet je wel, Nederlandse wijn, ja, het is zeker. Ik heb nog één vraag. Heeft wijnbouw in Nederland, ik heb het opgeschreven allemaal. Omdat je ook een dalende wijnconsumptie hebt, en zo hebben wij nog geen last van. Nederlandse wijn.

SPEAKER_04 2:04:05

Nee, op zichzelf, die dalende wijnconsumptie mondiaal gaat niet zo heel hard hoor. Dat is 1 of 2 procent per jaar.

SPEAKER_02 2:04:12

Nee, daar ben jij verkeerd geïnformeerd. Dat zijn OIV-cijfers. Nee, de dalende wijnconsumptie wereldwijd is enorm. Vooral voor rode wijn.

SPEAKER_04 2:04:21

Nee, dat is iets anders. Nee, daar ben ik het met je eens. Dat is absoluut waar. Er is een hele snelle verschuiving van rood naar wit. Dat is absoluut aan de hand. Maar als je kijkt naar de totale wijnconsumptie, als ik lief liggen in commissie, dat zijn de OIV-cijfers. Dat is maar iets van 1 of 2%. Dat valt wel mee. Waar men in Frankrijk heel erg mee worstelt, inderdaad, is die hele snelle migratie van rood naar wit. En daar pas je natuurlijk als wijnboer niet zomaar op aan. Als je blauwe druiven hebt staan, dan heb je blauwe druiven. Je kunt ze in het beste geval omenten. En anders moet je ze rooien, maar je hebt een reactietijd om je aan te passen aan zo'n markt in de praktijk van 5, 6 jaar. En dat is lastig. Maar terug naar Nederlandse wijn. Ja, we zijn zo'n klein stukje van de markt. Ik denk dat wij daar niet zoveel last van hebben, Nederlandse wijn worden ook alleen maar eigenlijk in Nederland geconsumeerd.

SPEAKER_02 2:05:14

Dus geen export.

SPEAKER_04 2:05:15

Een heel klein beetje naar België en Duitsland, maar dat is marginaal. Dat is bijna alleen maar Nederland. Het is een duur product. Als je kijkt naar mijn eigen wijnen, dat gaat van laten we zeggen, 15 euro voor een Oosterwaard, 32 euro voor een desserwijn. De gemiddelde fles wijn in de supermarkt in Nederland kost 4 euro. In de vakhandel 8. Dat zijn Delta Winds vorig jaar. Dat betekent dus dat mijn gemiddelde consumentenprijzen drie keer zo hoog zijn als de gemiddelde prijs van de fles wijn in de vakhandel. Dan moet je eens even vertalen naar auto's. Dus waar een gemiddelde auto een Polo of een golf is. En dan drie keer zo duur. Dan zit je de categorie BMW 7-serie en zo.

SPEAKER_02 2:06:04

Ja, BMW.

SPEAKER_01 2:06:07

Dat is van je vrouw.

SPEAKER_04 2:06:08

Dat is een iets kleiner en iets van een vrouw. Nee, maar er zijn helaas geen recente marktonderzoeken over de Nederlandse prijsverbouw, maar ik schat dat het aandelen van wijnen boven in dat prijssegment 15 tot 30 euro, dat is 1 of 2 procent van de totale wijnmarkt. De hele wijnmarkt in Nederland is iets van. Het was 22, 15 miljard flessen, rond die koers zit dat volgens. Als het 2% is, zijn dat 10 miljoen flessen in dat prijsssegment. En als je dan 400 hectare Nederlandse wijngaaten hebt 5000 flessen, zijn dat al 2 miljoen. Dus dat betekent dat je al 20% van dat premium segment als Nederlandse wijnboeren moet gaan bedienen. Dat is niet simpel hoor. Want er zit nogal wat in dat segment aan kwaliteit. De kans om echt goedkope wijn te produceren. Misschien als je 20 hectare hebt, kun je goedkoper produceren dan ik met mijn 3,3 uiteraard, maar ook niet voor de helft van wat ik doe. Ik denk dat de prijs van Nederlandse wijn zodanig is, dat het toch eerder een niche product blijft dan echt een basisproduct.

SPEAKER_02 2:07:38

Ik denk ook niet dat wijnbouw in Nederland ooit groot gaat worden, denk ik.

SPEAKER_04 2:07:43

Ik denk dat een grond een hectare landbouwgrond in Nederland kost tegenwoordig een ton bijna. Je kunt over vertelde, de Mende Marot, destijds kocht je daar een aangeplante wijngaard buiten de grote appellaties voor zo'n 12.000 euro.

SPEAKER_02 2:08:05

Weet jij wat een hectare ongerekend Welender Zonnenhoor kost? Sorry, veel? Welender zonnenhoor.

SPEAKER_04 2:08:15

Dat zal een miljoen of meer zijn, denk ik.

SPEAKER_02 2:08:18

10 euro de vierkante meter.

SPEAKER_04 2:08:20

Echt waar?

SPEAKER_02 2:08:22

Aangeplant, alles met oude stok erop.

SPEAKER_04 2:08:25

Dat is een ton aangepland.

SPEAKER_02 2:08:28

Ongelooflijk, hè? Maar de moesel is ook aan het krimpen.

SPEAKER_04 2:08:32

Ja, dat klopt, je zit af heel braak liggen.

SPEAKER_02 2:08:35

Serieus waar. RI heeft mij verteld. Hij koopt stukken wijngaar bij. En hij koopt alleen maar wijngarde bij, serieus geen grap. Toen hij begon, was het 10 hectare, wat hij heeft, en nu zit hij bijna op de 100. Hij koopt gewoon bij.

SPEAKER_04 2:08:54

Dat is inclusief Filamof dan wel, denk ik. Nee, alleenlozen.

SPEAKER_02 2:08:58

Wijngoedokterlozen. Echt 10 euro vierkante meter Willende Zonnenhoor. Wat vind je daarvan?

SPEAKER_04 2:09:11

Ja, dan kom je bij mij niet tot zaken. Nee, het is geen grap. Nee, ik geloof het.

SPEAKER_02 2:09:18

Dus ik heb wel. En ik denk wereldwijde consumptie, de cijfers die jij geeft, ik lees andere cijfers. Die veel slechter zijn.

SPEAKER_04 2:09:28

Afgelopen jaar was voor de wijnhandel in Nederland ook slecht hoor, wat ik hoor, maar moeilijk.

SPEAKER_02 2:09:32

Is veel slechter en als je nagaat wat er allemaal geroid moet worden. En in Bordeaux alleen al 10.000 hectare, wat gerooid gaat worden. En dan zitten al die, ik las van de week nog een artikel over Australische rode wijnen. Voor die, 15% chiras en zo. Niemand wil dat meer. Ze raken het aan de straatsten niet kwijt. Wordt allemaal afgedeselleerd, of er wordt zeep van gemaakt of whatever. Weet je wel, dat is toch triest? Die kant gaat toch. Maar goed, Nederlandse wijnbouw, kijk, het blijft altijd een niche product. Jij bent super goed bezig. Jij raakt je wijnen altijd kwijt. Je hebt het tekort. Als je meer zou hebben, zou je het ook kwijtraken. En je moet ook geen 30 hectare hebben.

SPEAKER_04 2:10:20

Nee, ik wil dat niet. Nee, dat wil je het niet eens. Dan moet je het personeel moeten nemen.

SPEAKER_02 2:10:25

Nee, en het is prima te bapen. Deze Pinot 2018 is een heerlijk glas wijn ook. Gewoon op te drinken. Lekker elegant, fijne finesse. Dat kun je gewoon lekker met een goed boek s'avonds in je up-je opdrinken. Mag ik hem houden?

SPEAKER_01 2:10:42

Het is het goede nieuws.

SPEAKER_02 2:10:44

Wij gaan vanavond nog uit eten bij de zus van mijn vrouw. Dus die nemen we mee. Dankjewel. Leuk dat je er was. Dankjewel. Het heeft weer veel te lang geduurd. Twee uur tien minuten. Twee uur tien? Kijk, dat wordt alleen maar langer. Maar ja, Levy Delton. El Drink to Dead doet nog langer.

SPEAKER_00 2:11:02

Tijf uur, drie uur.

SPEAKER_02 2:11:04

Superleuk dat hij er was. Allebei gaan we in de show notes zetten. We kunnen een aantal wereldverkopers noemen. Als je dat wil, daar hebben we het nogal.

SPEAKER_03 2:11:17

Daar hebben we het nog.

SPEAKER_02 2:11:18

In de show notes komt het sowieso wat we hebben gedronken. Top dat hij er was. Echt hartstikke leuk. Over acht jaar weer.

SPEAKER_04 2:11:28

Ja, dank u wel. En als je zegt, als je verrast bent dat het 2 uur 10 minuten geduurd heeft, dan heeft het kennelijk omgevlogen. Ik vind het heel leuk om te doen. Dit is heel informatief.

SPEAKER_02 2:11:40

Dat vinden wij belangrijk. Proos.