SPEAKER_00 0:00

En daar zijn we weer, Marek. Ja, ja, daar zijn we weer. Aflevering 12, Marzo. Podcast 12, jongen. Time flies.

SPEAKER_02 0:07

Ja, geloof ik.

SPEAKER_00 0:08

We hebben het eerste jaar al bijna weer overleefd.

SPEAKER_02 0:10

Nou, negen maanden pas. Ja, daarom? In negen maanden kan je een kindje baren. Nou, dit was ons kindje. Dat is een ding. We hebben het programma iets om moeten gooien, want jouw podcast Tsjechische wijnen, dat laat even op zich wachten.

SPEAKER_00 0:25

Ja, er moet toch iets meer ingelezen worden. Maar we hebben een heel goed alternatief. Zeker.

SPEAKER_02 0:30

Een heel goed alternatief.

SPEAKER_00 0:32

En wat is dat alternatief?

SPEAKER_02 0:33

Het alternatief tegen Job de Zwart. Job de Zwart is een van de drie in Nederland. Hij gaat over Zuid-Afrikaanse wijnen doen. Maar we hebben net Zuid-Afrikaanse wijnen gehad, natuurlijk met Richard Cursho. Podcast nummer 11, als je daarin geïnteresseerd bent. Die is in het Engels. Deze gaat gewoon in het Nederlands.

SPEAKER_00 0:52

Het is toch iets makkelijker te luisteren.

SPEAKER_02 0:55

Er zit misschien een wat Arnhemse accent in, maar dat zien we dan wel weer. Dan ondertitelen we het wel. We gaan het weer hebben over Zuid-Afrika. Dat is wel de tweede, maar de eerste keurshow ging natuurlijk over zijn bijna en over elgen. En dit gaat over Zuid-Afrika het algemeen.

SPEAKER_00 1:12

Ja, daar zit ook een klein raakvlak in, waar jullie elkaar hebben leren krijgen.

SPEAKER_02 1:16

En dan gaan we ergens, we gaan nog Elsas doen. Met Benjamin. Benjamin Rosen. We gaan een podcast doen met z'n tweeën. Dat we geen gast hebben. En dan zijn we dit jaar rond. En volgend jaar heb ik een afspraak met Zoldering. Met Job. En we hebben een afspraak met Wijngasberg.

SPEAKER_00 1:36

Ja, de agendas lopen vol, Marcel.

SPEAKER_02 1:38

De agenda loopt helemaal vol.

SPEAKER_00 1:39

We zijn populair. Net of dat je weer aan het werk bent, hè? Godsendoel. Ik dacht mijn pensioen was.

SPEAKER_02 1:44

Nou, niet. Dat was al gewerkt. Goed, mooi.

SPEAKER_01 1:48

Job, welkom. Marcel, leuk om hier te zijn.

SPEAKER_02 1:52

Leuk dat je er bent. Hartstikke leuk dat je er bent. Goed zo. Job, we kennen elkaar al een hele tijd. We hebben elkaar zelfs samen een keer ontmoet in Zuid-Afrika.

SPEAKER_01 2:01

Nootterbenen.

SPEAKER_02 2:02

Nootterbene. Toen ik op vakantie was met mijn gezin, en jij was daar keihard aan het werk.

SPEAKER_01 2:08

Het verschil moeten zijn.

SPEAKER_02 2:10

En om te beginnen, wie is Job te zwart, etcetera?

SPEAKER_01 2:15

Nou, ik ben Job. Job de zwart. Ik ben geboren in Vanlo, door Nimburg, dus niet zo heel ver hier vandaan, Marcel. En ik ben eigenlijk pas in aanraking gekomen zo aan het einde van mijn middelbare schoolcarrière. Carrière. En toen heb ik bij de Hanos gewerkt. Dat was een groot handel. Die leverde aan horeca. Maar er komen in het weekend natuurlijk ook mensen die voor partijtjes en borrels op zoek zijn naar wijn. En daar kwam ik voor het eerst eigenlijk op de wijnafdeling te werken. En zodoende dus ook in aanraking met wijn. En dat vond ik meteen al een enorm fascinerend product. En omdat ik het van huis uit niet zo enorm had meegekregen, maar wel door die wijnafdeling en dus met proeverijen en andere zaken in aanraking kwam, liep het me eigenlijk niet los. Eigenlijk vooral als hobby, hobbymatig. Niet meteen het idee om echt iets met wijn te gaan doen. Maar dat kwam eigenlijk pas later.

SPEAKER_02 3:06

Maar had je een wijn die je wakker maakte? In één keer dat je een wijn kreeg, denk bij jezelf, van Godzallemacht, wat is dat gaaf, zeg? Weet je nog wat dat was?

SPEAKER_01 3:15

Nou, dat was denk ik, dat waren misschien wel twee wijnen. En ze kwamen ook allebei uit het zuidelijk half rond. Dus dat was ongeveer rond het jaar 2000, ongeveer. Dus het was een jaar of negentien, proefde ik voor het eerst een Claudi B Soviem Blam. Dat kwam toen enorm in opkomst, eigenlijk natuurlijk al sinds 1985. Een belangrijk wijnhuis, wijnmerk eigenlijk uit Nieuw-Zeeland. En die enorme expressieve stijl met Kruisbessen en Granny Smith en Meloen, dat was echt iets overdadig voor mij in mijn beleving. En dat vond ik, dat had ik nog niet eerder zo geproefd.

SPEAKER_02 3:50

Dus ik kan me voorstellen dat inderdaad voor valt als je jonger bent. Had ik ook hoor. Ik was ook erg van een Nieuw-Zeelands Sovieton Blas. Dat is er inmiddels helemaal af, moet ik ook eerlijk zeggen. Dus ga door met je verhaal.

SPEAKER_01 4:02

Dat Sovieton Blas, dat was echt iets dat me raakte. Dat ik denk, maar deze enorme fruitconcentratie had ik nog niet eerder meegemaakt. En het was daarna ook een Alma Viva 96. Dus dat was Chilees. Een hele mooie wijn uit Maaipoe. En Cabonet Bland in samenwerking met de Road Shields is dat gemaakt. En dat was ook weer een hele krachtige, intense, fruitintense wijn, met een enorme rijpheid en zachtheid in tanine, met mooie eikenhoud. Dat ik dacht, nou, die Bordeaux Blands, dat is wel echt iets bijzonders. En Chili was toen natuurlijk ook erg sterk in opkomst. En versterkt vertegenwoordigd. Dus dat waren eigenlijk twee wijnen in wit en rood die me enorm raakten.

SPEAKER_02 4:40

Dat is wel typisch dat je als je mensen vraagt die echt wijngek zijn, zoals wij dat zijn, dat ze vaak nog de eerste fles of de tweede fles of zo, dat je dat nog zo goed herinnert. Maar in podcast één had ik dat verteld hoor, van die bijje veld in die 61 en zo. Ik bedoel, dat in één keer. En ik was ook een bierdrinker. En dan krijg ik dacht, wat de fuck was dat? Ja, dan gaat de wereld voor heel gebeurd. Dat je dat dan nog weet, dat is zo ontzettend leuk. Goed, maar Hanos, dan blijf je dan niet al te lang. Ja, een paar jaar denk ik.

SPEAKER_01 5:09

Als bijbaantje, dus dat was in vakanties en kerstperiodes en dat soort zaken. En ik kwam ook nog wel eens vaker in het weekend terug. En daarna pakte ik dat eigenlijk door in Maastricht, want ik heb bedrijfskunde in Maastricht gestudeerd. En daar kwam ik ook in aanraking met wijnhandel TICE, wijnkoper TICE. Waren hadden ze ook flink verbouwd door de familie Moerman zijn. Mooie tanks ook voor opslag van wijn en botteling, wat ze natuurlijk jarenlang daar gedaan hebben. Dus dat was eigenlijk echt iets wat heel erg bij me paste. Dat ik dacht, daar kan ik eigenlijk mijn passie voor wijn wel in kwijt, ook met klantrelaties. En daar parallel aan ben ik met de wijnoorkonde van Sudin begonnen. En vervolgens ook de vinoloogopleiding die ik dan samen met mijn studie Internationale Bedrijfskunde in Maastricht wist te combineren. En dat was eigenlijk ook nog steeds met de gedachte, dat komt eigenlijk nog wel een keer van pas. Of dat vind ik leuk. En die passie voor wijn, dat kwam ook eigenlijk meer door de mensen die ik met wie ik in proefgroepje zat, proeverijen die ik bezocht. En het was eigenlijk de klik die ik pas kreeg met dat ik een buitenland stage kon uitkiezen. En ik wilde heel graag naar Amerika op dat moment. Dus ik zat te kijken naar Berkeley of misschien wel Rutgers University of in ieder geval ergens in Amerika. En ik zag ook bij de University of California ook Davis voorbij komen. En ik denk, hey, Devis, dat heeft wel een reputatie als wijnbouwfaculteit. Dus ik van tevoren natuurlijk informeren, ja, daar kun je natuurlijk bedrijfskunde of economie studeren. Maar ik wilde daar ook kijken of ik dan toch een beetje kon meelichten of dat wijnbouwkundeverhaal. En dat kom. Dus naast mijn studiepunten bedrijfskunde en economie, heb ik dus ook heel veel studiepunten, misschien wel meer in wijnbouwkunde gehaald. En dat was fantastisch. Want je kreeg natuurlijk heel veel te weten over composteren, over grondbewerking, over bodembewerking. Over schimmelziektes, hoe dat werkt. Daar komen we misschien straks nog over te praten. Irrigatiemodellen, maar ook de snoei en hoe je op een tractor moet rijden. Nou, dat was ook al snel bekeken dat ik niet in een boeren leven, zeg maar, dat dat voor mij was weggelegd. Maar ik vond het wel ontzettend leerzaam. En dat was eigenlijk wel het moment, toen ik daar negen maanden zat in 2004. Dat ik eigenlijk wel dacht, van dit is gewoon zo mooi, zo geweldig. Ik wil daarin verder. Dus op dat moment heb ik wel bekeken van, misschien kan ik mijn bestudiebedrijfskunde die ik in 2005 had afgerond, ook al combineren in mijn voerbaan. En als iets internationaal is, dan is het natuurlijk wel wijnbouw. Want het wordt overal ter wereld.

SPEAKER_02 7:29

Ja, gewoon leuk. En toen kwam je hier ook wel eens in de winkel. Toen zat ik nog in de gouden tondtijd. Ja, zeker. Maar we zitten, oh ja, dat hebben we nog vergeten te vermelden, we zitten in de winkel van de Generreu. Van Nathan van de Brand. Een van de veertig winkels, dat heeft een reden. Want we hebben nogal wat weinig van de Giner op tafel staan. En we zitten nu ook in de winkel van de generre. Dus jij kwam hier wel eens in de winkel, was nog in mijn gouden tondtijd. Dus daar leren we elkaar al een beetje kennen zo.

SPEAKER_01 7:56

Ja, ik had al heel snel een fascinatie voor Riesling. En ik merkte dat jij dat ook had, Marcel.

SPEAKER_02 8:04

Je zou je bijna niet zeggen. Ja, je zou het bijna niet zeggen, maar is wel zo, ja, dat klopt.

SPEAKER_01 8:07

En er kwam eigenlijk nog bij, want ik weet niet of je dat nog kan herinneren, maar mijn schoonzus woonde hier boven jouw winkel een hele tijd. En dat kwam natuurlijk dat ik ook wel vaker in Nijmegen kwam en de winkel passeerde. En ik gaf je ook nog wel eens proeverijen in de omgeving van Nijmegen en ANM gewoon voor erbij. Dat was niet mijn hoofdbaar.

SPEAKER_02 8:24

Dus daar heb ik jarenlang huur van gekregen. Ja, precies ja.

SPEAKER_01 8:28

Dat wij helemaal niet. Maar dat was in ieder geval ook de reden dat ik vaker hier bij jou in de winkel kwam om mooie flessen Riesling te kopen. Want dat zei je natuurlijk ook in Nederland onbekend. En eigenlijk heb ik nog daarna, of in ieder geval die periode 206, 2007, nog kort met Kees van Kasten samengewerkt. De andere Master of Wine. Precies, een van mijn inspirators, om ook het traject van Master of Wine laten te volgen. En daar heb ik wat redactiewerk voor twee boeken gedaan, hebben samen een wijnkeurs ontwikkeld. En uiteindelijk toch ook wel tot de conclusie gekomen dat ik nog een redelijk groentje was in de wijnhandel. En dan kwam gewoon een vacature bij Legender in Zutven. Een wijninkooporganisatie.

SPEAKER_02 9:08

Dat gaat je heel raar zeggen. Een groentje zul je altijd blijven, net als ik, net als iedereen. Maar het is zo ongelooflijk veel ontvattend. Hoe meer ik leer, hoe meer ik praat met wijnboeren, hoe meer ik lees, dan kom je dus achter dat gewoon echt dat je gewoon eigenlijk, het is zo'n fractie wat je maar wel weet. Dus wij zijn allemaal groentjes. Dat is toch?

SPEAKER_01 9:28

Je leert altijd bij, absolut.

SPEAKER_02 9:30

Dat maakt ons vak ook zo interessant en zo dynamisch. Altijd als ik naar Wijnboeren ga ook, ik leer zo ontzettend veel. Altijd met die jongens praten, met de meisjes, et cetera. Dus top. Maar bij Lege.

SPEAKER_01 9:44

Het was eigenlijk een soort van duo job die ik toen had. Dat was helpen als winkelmanager van Wijnhandel Schaapveld in Zutzen. En ook een deel van de ondersteuning marketing, vooral voor de wijnwinkels van Legendreu. En dat was voor mij op het lijf geschreven, omdat ik wel van een dynamieke werkomgeving hou. Dus toen kwam ik bij Tons Schaapveld te werken, waar ook nog Gerard Hosting op dat moment als uneoloog verbonden was als adviseur. Zeer prominent. En in die loop der jaren is het ook behoorlijk toegenomen. Het aantal winkels, het aantal wijnen wat we gingen importeren. Want ik kan me nog herinneren, toen we begonnen om even in te haken op Zuid-Afrika, dat we één wijnhuis hadden in 2007. En dat was Lindenhof, dat kwam van Bolandkelder, een coöperatie in Parel. Daar hadden we drie, vier wijnen van, die heel erg goed verkochten, maar vooral als basiswijn. Dus gewoon huiswijnen voor horeca. En het eerste wijngoed wat ik heb aangedragen, mede via het contact van Bolandkelder was de Morgen. En zo is eigenlijk het assortiment van Zuid-Afrika langzaam maar zeker uitgebreid. Stoppen ze even. En kort, daarna ben ik eigenlijk gewoon doorgegaan met het studeren. Want ik had ook het gevoel na de finoloogopleiding, en dat ik finoloog was geworden, dat het daar niet op hield. En omdat ik natuurlijk veel contact had met Gerert Horsing, lag ook Oinos wijnproefkunde voor de hand, waarin je ook heel technisch leert proeven. Wanneer hebben wijne nou overmatige oxidatie of is er vluchtig zuur in het spel? Of wanneer zijn wijnen in balans, wanneer niet? En hoe werken zuuren eigenlijk op het mondgevoel? Nou, dat was ook ontzettend leerzaam. En ook met het contact van Kees van Castra natuurlijk, geïnteresseerd in de WSCT, dus de Engelse tak van wijnopleiding. En uiteindelijk doorgestroomd naar diplomaccours, waar ik Frank Smulder natuurlijk weer van ken, die eerder hier ook in een podcast heeft gezeten. Zo klein is het wereld als je dan ook was.

SPEAKER_02 11:32

Ja, je bent de Derde, Derde is Master of Wine. Ja, klopt. Die we in 12 podcasts hebben. Kijk, Richard. En nou Job.

SPEAKER_00 11:42

En ik heb. Ik weet niet even tussendoor, maar ik heb gehoord dat er twee nieuwe misschien aangang komen in Nederland.

SPEAKER_02 11:47

Joep Set geloof ik, is ze mee bezig of zo?

SPEAKER_01 11:49

Nee, Joep Speet is Magister Vini. En zover ik weet niet bezig met Master of Wine. Je hebt wel Ronald Wortel, die schrijft van voor Perswijn. Die heeft nu zijn proeven en zijn theorie gehaald. En Marij Boekhold, Iem die dan.

SPEAKER_02 12:03

Nou, weet je wie er ook mee gaat beginnen? Die van Club Sommer. Nadien de viserie gaat ook met. Ik vind het stoer hoor. Ik heb een paar appje gestuurd dat ik het heel stoer vond als ze dat ging doen. Het is niet makkelijk, hè?

SPEAKER_01 12:17

Absoluut niet. Nee, het is echt bloedzweet en tonen. In mijn geval was het ook echt zeven jaar lang bekelen.

SPEAKER_02 12:24

Maar er zijn er ook pas 421.

SPEAKER_01 12:26

Nou, dat weet jij beter dan ik.

SPEAKER_02 12:28

Ik heb er opgezocht voor het weekend. 421 Master of Wine worldwide. Ongelooflijk.

SPEAKER_01 12:35

En Kees of Kassel zegt dan altijd heel trots, hebben jij mensen in de ruimte geweest dat dan Master of Wine is.

SPEAKER_02 12:41

Ze zijn miljonair op de wereld meer. En dan had ik toevallig inderdaad dat stondrook in dat stukje. Mooie vergelijking.

SPEAKER_01 12:47

Maar ga door, en toen? Dus eigenlijk dat de diplomaccoorse, daar hield het niet op voor mij. En ik was in 2011 heb ik me ingeschreven. Dat was natuurlijk ook een periode dat we ook kinderen kregen. Dus ik heb één tussenjaar moeten nemen. Maar dat gaat echt met pieken en dalen. En je moet ook vaak aan je vrienden en je kennissen uitleggen. In begin is iedereen super geïnteresseerd van Job, hoe staat het met de opleidingen? Zie het al op? Ben je al door naar het tweede jaar? Nou ja, dan moet je. Dan heb je een toelatingsexamen. Dan heb je een eerstejaarssexamen, wat één dag is met twee ass's in de middag. En ochtends moet je twaalf wijnen blind proeven. Daarvan zeggen ze, nou, als je dat haalt, dan mag je door naar het echte grote examen. Wat dus meervoudig is. Dus je proeft drie dagen lang twaalf wijnen in de ochtend. De eerste dag witte wijnen, de tweede dag rode wijnen. En de derde dag is dat een mix. Dat kan moesterend zijn, versterkt, roze, maar kan ook weer wit en rood zijn. En op alle dagen tenminste een zes of een zeshalf, ik weet het nog niet meer eens precies. Scoren. Dus het gaat ook vooral om consistentie. Dus dat je alle drie de papers gewoon heel erg goed doet. En in de middag heb je dan theorie. Dus de eerste dag is dat dan wijnbouwkunde, drie essa's schrijven. De tweede dag is dat vinificatie. De derde dag is dat botteling en quality control. De vierde dag is dat marketing. En dan heb je ook nog eigen tijdsonderwerpen. Dus dat kan over van alles gaan wat met wijn te maken heeft. En ook dat geldt weer dat je alle examens gewoon in één keer moet halen. Of ja, bij theorie mag je dan één nog een single paper reset, om heel technisch te zijn. Maar het is wel heel erg belangrijk dat je dus alles in één keer heel goed haalt. En dat maakt het dus ook heel erg moeilijk.

SPEAKER_02 14:21

Ja, dat geloof ik gelijk. En je moet de Engelse taal goed beheersen. Zeker.

SPEAKER_01 14:24

En het is ook echt een Angst-Saxische manier van werken. Dus het essay-schrijven moest ik ook heel goed bestuderen. En ik heb dus ook ben in de leer geweest hier uit Nijmegen met Anna Schippers. Eindredactrice van Perswijn. En je is met daar scherpe rode pen door heel veel essay's voor mij heen gegaan.

SPEAKER_02 14:41

Het was meer rood dan. Zeker in het begin.

SPEAKER_01 14:44

En dan moet je ook af en toe weer een traantje wegpinken dat je een heel weekend op een essay hebt zitten zweten en alles weet van irrigatie. En dat het dan toch niet goed gecommuniceerd wordt op een papierkort. En dat is heel frustreerd.

SPEAKER_02 14:55

Maar ja, goed, je hebt het wel gehaald. Zo is het. En daarom zitten we hier. Daarom zit je hier. Nou ja, goed, misschien hadden we hier sowieso wel gezeten. Maar we me kennen elkaar natuurlijk. Ik ken jou natuurlijk als een van de mensen van de Ginnereu. En ik ben natuurlijk 15 jaar lang Ginnereu-winkel geweest. En ik heb jouw kennis van zaken altijd zeer hoog gewaardeerd. En ook als je er weinig presenteerde in de vergaderingen en zo. Dat kon ik wel waarderen. Dus je had die waarschijnlijk, ook al als je in Masterwijn gezeten, toch gezeten. Want je hebt wat mij betreft één hele grote specialisatie. En dat heet Zuid-Afrika. Maar trouwens, om nou terug te komen, er is nog ook iets. Je moest iets doen van de Master Wind. De Grape Compass. Laat dat er niks met hem. Je moet toch leggen? Ja, absoluut.

SPEAKER_01 15:43

Dus je hebt als laatste stadium, dus nadat je het eerstejaars examen, tweederjaarsexamen met theorie en praktijk hebt gehaald, moet je nog een research paper schrijven. En dat onderwerp kun je zelf bepalen. Dus dat kan heel erg divers zijn. Maar ze proberen altijd wel te motiveren of te stimuleren dat je een onderwerp kiest wat dichtbij je ligt. Dus ik zal altijd denken aan Riesling of zo. Maar ik wilde heel graag op dat moment iets met duurzaamheid doen. En vanuit mijn achtergrond van de University of California Davis, dacht ik al wel aan irrigatiemodellen of schimmeldrukverwachtingsmodellen. En die waren daar eigenlijk al heel goed geïmplementeerd. In ieder geval goed uitgewerkt. Mensen hadden echt een heel goed idee hoe mildew, valse mildaar en boutritis en wijngaden werken. Maar eigenlijk werd er nog niet heel veel mee gedaan met Precision Viticulture, zoals dat dan in het Engels heet. Zodat je precies kunt zien van nou op dat moment komt er een schimmelinfectie opzetten. Dus ik moet zorgen dat mijn wijngaden of mijn druiven beschermd zijn tegen die infectie. Zodat je dat verder kunt optimaliseren. Dus in droge jaren kun je dat misschien zelfs wel terugbrengen. Je gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Maar op het moment dat je dus heel veel luchtvochtigheid hebt, dan zul je misschien juist wel heel optimaal moeten inzetten. Gewasbeschermsmiddelen, want anders ga je druiven natuurlijk.

SPEAKER_02 16:54

Maar daar heb je ook een app voor ontwikkeld.

SPEAKER_01 16:56

En daar heb ik dus een app voor ontwikkeld. En eigenlijk was het eerst het idee van hoe zou zo'n app eruit moeten zien. Kun we dat misschien maken? Zijn die modellen eigenlijk wel goed van toepassing? En via vriendin, die in dit soort meteorologische modellen zit en ook in de IT, die zei: maar waarom kunnen we niet gewoon een soort van subsidie vragen? En dan kunnen we het misschien ook wel maken. En dan blijft het niet alleen bij een idee of bij een paper, maar kunnen we het ook daadwerkelijk maken? En natuurlijk, omdat ik ook een link had met Zuid-Afrika en ook de subsidie in een ontwikkelingsland van toepassing was, heb ik eigenlijk heel snel die brug kunnen maken. En hebben we ook die subsidie gekregen. En dat was drie jaar lang heb ik eerst geïnventariseerd van hoe moet zo'n app eruit zien, hoe willen mensen dat gebruiken? Is er überhaupt vraag naar? En hoe goed presteert hij natuurlijk. En vooral over dat prestatievermogen, daar ging mijn scriptie.

SPEAKER_02 17:42

Oké, en daar ben je dus op afgestudeerd alles en toen MW.

SPEAKER_01 17:46

En toen was ik in 2018 MW.

SPEAKER_02 17:48

Mocht je achter je naam zetten. Hoeveel jaar heb je daar de taal over gedaan?

SPEAKER_01 17:53

Zeven jaar. Maar van eigenlijk één tussenjaar toen mijn jongste dochter werd geboren, of mijn oudste dochter. En daarna gewoon in één keer in één keer door. Maar het proeven was wel het allermoeilijkste.

SPEAKER_02 18:05

Nou, geweldig. We zijn trots op je. Dankjewel. Zuid-Afrika. Daar ligt jouw hart ook wel een beetje. Zeker. Vertel waarom?

SPEAKER_01 18:18

De eerste keer dat ik in Zuid-Afrika was, was na mijn studie bedrijfskunde. Want ik wilde eigenlijk wel gewoon die periode, een beetje een vacuüm tussen het studerende leven en het werkende leven overbruggen door in ieder geval stages te lopen en ook gewoon buitenlandervaring op te doen. En het eerste de stage die ik deed was in 2005, misselijk oogstjaar in Margo. Toen heb ik bij Alexander van Beek van Chatosis Coer twee maanden meegewerkt. Waarvan één maand met het bijvullen van vaten, het oversteken van vaten. Dus echt gewoon het ambacht in de kelder. En vervolgens ook de oogst. En dat was een hele leerzame ervaring, waarin ik, misschien zelfs als ik vooruit gedacht had van ik ga later Master of Wine doen, had ik nog veel meer vragen gesteld over waarom maak je deze keuze en hoe ga je zo te werk. Maar het was een fantastische ervaring. En toen wilde ik eigenlijk zo'nzelfde soort ervaring ook in het zuidelijk half rond doen. En toen kwam ik via Frank Frank Jacobs van Perswijl daarbij Emiel Dan Dulk van de Toren terecht, die was daar helemaal fan van. En die zijn heel precies aan het werk, kleinschalig, meer boutique Winery eigenlijk. En daar heb ik ook twee maanden in de kelder mee kunnen werken. En dat was een hele andere soort ervaring. Waarin Frankrijk werd er vooral gekeken naar. Dit is je positie en de hiërarchie. En dit is wat je wel en niet mag doen. Dat was heel erg ingekaderd. Was het in Zuid-Afrika zo dat ik meteen al een soort van pipet in mijn hand kreeg van Jopp, we gaan maar eens even wat monsters nemen uit die vaten. Ga maar gewoon aan de slag. En hier heb je wat instructies voor het laboratoriumwerk. En kun je dan ook meepakken. En de toren. En dat is een fantastisch mooi. Heel mooi gelegen. En fantastische Bordeaux Blands, Fusion 5 bijvoorbeeld. Prachtige wijn ook. Dus dat was eigenlijk al meteen dat ik daar kwam, dat ik dacht, wat is dit een openbaar? Wat is dit een mooi land? En ben ik daar lange tijd geweest. Ik heb al maanden rondgereisd, heel veel wijnbedrijven bezocht. En in de jaren daarna ook vaker terug geweest. Dus ik ken het land inmiddels best goed, denk ik.

SPEAKER_02 20:06

Je moet wel een hele meergaande vrouw hebben. Dat is ook zo. Ja, maar dan meen ik serieus geen grap. Want ik denk dat de vrouwen zelf zijn, nou ja, vrouw, partners genoeg zijn, die daar toch wel moeite mee zo hebben. Dat je veel weg bent, veel op reis bent, dat je geen geld op de plank brengt. Ja, maar dat is toch gewoon zo. Dus je moet een partner hebben die echt meewerkt.

SPEAKER_01 20:28

Klopt? En ik denk zeker, in Zuid-Afrika was ze zelf ook een maand op reis. Dus in zover hebben we die reis ook samen doorgemaakt. Maar zeker met de Master of Wine, je bent gewoon echt veel van huis. En je bent veel aan het studeren. En die draagkracht je ook echt samen op kunnen brengen. En we hadden ook elk jaar geëvalueerd. Elk half jaar gingen we evalueren van hoe was mijn progressie. Was de financia in zicht? Maakte ik progressie. En hoe konden we dat ook gewoon samen managen?

SPEAKER_02 20:57

Een soort ja, cijfers bij de bank laten zien.

SPEAKER_01 20:59

Ja, precies. Ik moet een verantwoording afleggen van wat ik het afgelopen jaar had gedaan.

SPEAKER_02 21:06

Ja, maar dat is zeker belangrijk. Want voor haar ook natuurlijk. Maar het is ook voor haar een enorme investering.

SPEAKER_01 21:11

Absoluut. En zeker voor een jong gezin, waar met twee keer managen is dat heel erg belangrijk. Zo, dat dacht ik wel.

SPEAKER_02 21:17

Nou, dat dacht ik wel. Het is goed. Goed homage.

SPEAKER_00 21:22

Ja, over het luisteren. Ik kom meer bij kijken dan alleen maar een beetje studeren.

SPEAKER_02 21:27

Daar dacht ik even. Daar dacht ik even. Goed. Zeg, zullen we het begin over Zuid-Afrika? Want het is al half elf of zo. We zit hier Maan en morgen namelijk. Zullen we beginnen gewoon met de wijnen ook? En zo? Wil je aan de hand van de wijnen gewoon door de gebieden heen lopen en zo?

SPEAKER_01 21:47

Dat is goed. Of misschien eerst even een korte, algemene introductie. We kunnen natuurlijk wel de eerste mousseer aan het bijne.

SPEAKER_02 21:53

Het is jouw feestje, het is niet van ons, hè? Het is jouw feestje. Ga je gaan. We gaan het hebben over de eerste moeser. Die heb ik al in het filmpje gezet van mij, in de instrofilm. Dus dat kunnen mensen al zien. Maar ik zal eens even schenken. Dus Zedeberg, kap klassiek. Tel eboudig, Job.

SPEAKER_01 22:14

Nou, Zedeberg is een ontzettend bijzonder windomein, gelegen in een natuurreservaat. En ik geloof dat jij er ook geweest bent.

SPEAKER_02 22:23

Ik interbeer nu meteen al. Ik werd bijna emotioneel. Want ik was inderdaad met Wind Matters met Udo op mijn reis. En die gingen na twee weken was dat, geloof ik. En dan hadden we een stuk of 18 windomeinen bezocht. En Zereberg valt helemaal uit. Want het liggen allemaal alle windomeinen rond Kaapstad en daaromheen een beetje. Maar Zereberg, dan moet je namelijk de N7 heet dat richting Windhoek, Namibië. Dan staat er drie uur richting Windhoek. En dan rechtsaf zei David nieuw. En je moet ook wel een beetje een goede auto hebben, zei hij er ook nog bij.

SPEAKER_01 23:04

Dat is niet onbelangrijk.

SPEAKER_02 23:07

En ik deed dat dus. En dan rij je dus inderdaad drie uur lang naar het noorden. Op een gegeven moment komt er een bordje Zerenberg Mountains. En dan moet je dan af en rijd die berg in. En weet je wat ik dan zo mooi vind aan Zuid-Afrika, dat vind ik echt toegeven, de wijstheid. Dan rij je reed met de auto, met mijn vrouw was ik dan nog, reek dus de berg op. En dan sta je op een berg van duizend meter hoogte of zo. En kijk je voor je, en dan zie je niks. Geen enkele menselijke artefact is daar. Geen hoogsparingskadels, geen gebouw. Geen streper in de lucht van de vliegtuigen. Gewoon helemaal niks. Je zit alleen voor je de weg die slingert. En dan wel 6 kilometer ver of zo, zie je een slingerende weg. Zo'n dirty road, heet dat dan. En dan dat is het enige wat je ziet. En de wijsheid van het landschap. Nou, ik ben er bijna emotioneel van. Zo mooi is dat.

SPEAKER_01 24:07

Vind je niet toch? Ja, het is echt een heel bijzonder gebied. Dus het is bijna ook, zeker als je op grotere hoogte komt, dan is het bijna een maandlandschap waar je in terecht komt. Met ik geloof, twee of drie wijnbedrijven die er zijn gesitueerd. Dus het is ook helemaal niet zoals een aenschakeling van wijngaden, zoals je dan in Paal of een Stellenbosje tegenkomt. Het is echt heel anders. En precies wat je zegt, het ligt ook op hoogte. Dus het heeft ook echt een sterk continentaal klimaat. Mok toppen van bergen die in de winter met sneeuw bedekt zijn. En er komen ook luipaden voor. De Kape Lupad komt ervoor. Dus het is echt een heel onontgronnen stukje gebied. Maar ze dus ook minder schimmelddruk hebben, omdat het zo geïsoleerd ligt.

SPEAKER_02 24:52

Ja, het is echt moestijend.

SPEAKER_01 24:53

Het is echt precies, het is een heel onaangetast ongerept stukje natuur. Waar je terecht komt, het is echt heel erg prachtig.

SPEAKER_02 25:02

Ik ben inderdaad een paar dagen bij David en. David Nieuwhoud en zijn vrouw. Er super aardige mensen. Er. We hebben daar drie dagen gelogeerd ook. Braai gedaan, alles erop en draan, alles geproefd. Heel de tent laten zien. Top. Voel ik echt top. Toen kwamen we bij deze Zerenberg, klassiek. Maar dat is een van mijn favoriete bubbels.

SPEAKER_01 25:25

Nou, leuk om te horen. Origineel ook. Het is buiten de champagne of buiten de crimen, als dat in Frankrijk natuurlijk nog steeds populairder wordt.

SPEAKER_02 25:33

Ja, maar het is geen groot ding in. David Back, of weet dat? Grain Back die maakt moeceu. En de Thorne Brothers of zo. Dat wordt door MyMatters gedaan.

SPEAKER_01 25:44

Zilvertoorn.

SPEAKER_02 25:46

En dan haal het eigenlijk allemaal een beetje op. Het is geen groot product of zo.

SPEAKER_01 25:50

Nou, het is wel in ieder geval zeker ook in Robertson dat is wat meer landinwaarts gelegen, waar ze dan ook veel kalksteen houdende bodems hebben, is een soort van niche waar ze veel Chardonet hebben aangeplant. Het is wel betrekkelijk warm. Dus je krijgt toch altijd wat meer fruitintense moeserende wijnen. Maar het is wel heel erg door Chardonet en ook wel wat Sin en Blanc gedreven. En ik denk ook wel dat de kwaliteit in de loop der jaren behoorlijk gestegen is, zeker door dit soort producenten. En je hebt ook een associatie van producenten die method klassiek maken. Dus met de traditionele tweede vergisting op fles. En David maakt het een betrekkelijk kleine oplagen klof, dat hij anderhalve hectare van Chardonnay gebruikt voor deze productie. In in het verleden was het ook nog zo dat hij soms al 6 of zeven jaar op de Lierrijk. En nu is het iets van 34 maanden veranderd.

SPEAKER_02 26:40

Hij had alles op roesfres taal altijd. En daarna deed hij 50 maanden flesrijping.

SPEAKER_01 26:45

En daardoor waren de wijn ook heel strak en heel precies.

SPEAKER_02 26:47

Maar nu heeft hij iets gewijzigd, zag ik. Hij doet gedeelte op RWS en gedeelte op bariek, gebruikt bariek. En dan 30 maanden flesrijping. Dus hij heeft de flesrijping met 20 maanden ingekort. Daar komt het eindelijk op neer. Maar ik vind het een super lekker spul. En voor een geld ook. Het kost nog geen 25 euro.

SPEAKER_01 27:08

Ja, iets meer inmiddels. Maar het is nog steeds. Even knie van een hele goede klimat uit de boo, zou ik eigenlijk willen zeggen. Qua prijsniveau, hé, maar ik vind het qua kwaliteit. Het is wel wat meer fruitgedreven. Dus het heeft een lage dosage van 3,5 gram per liter, dus een extra brutstijl. Maar er staat ook een behoorlijke fruitintensiteit tegenover, waardoor de wijn helemaal niet zo enorm strak overkomt. Het heeft een behoorlijk nog wat vulling, mooie brios tonen. En wat opvalt aan de wijnen van David Nieuwad is dat ze altijd heel precies en puur en technisch heel goed gemaakt zijn.

SPEAKER_02 27:42

Dus geldt voor al zijn wijnen eigenlijk. Maar we proeven er straks nog eentje. Serenberg geras. Maar ik ben erg gecharmeerd van Zerenberg wijnen in ieder geval. Zeker weten.

SPEAKER_01 27:51

Nou, hartstikke leuk dat we dit ook als apparatief kunnen proberen.

SPEAKER_02 27:56

Gewoon 2021. Nieuwe jaar. Het is op. 2022 komt het eraan zijn. En jij zijn dan vast in de shops van de Generus wel te vinden dan. Absoluut. En voor dat geld echt. Dit is misbruik ik dus als een soort huisapperatief. Als ik geen zin heb, nou geen zin. Als ik de moment niet rijp achter om een champagne open te trekken. En het heeft vaak te maken met het bezoek wat ik krijg, natuurlijk. Want daar stem ik het op af, dan doe ik dit. Want het kost gewoon de helft van een goede champagne.

SPEAKER_01 28:25

Het is duidelijk een apparatief stijl voor mij.

SPEAKER_02 28:27

En wat ik al zei: apparatief stijl, champagne. Gewoon lekker mouthwasher. Heerlijk glas wijn. Uit de Zindenberg Mountains. Helemaal top. Goed, verder? Uitstekend. Want je had er Sauvignon Blan in gedachten.

SPEAKER_01 28:41

Ik had er Sauvignon Blan in gedachten. Want je had me uitgenodigd en ik denk, hoe steken we eigenlijk de wijnselectie in? En ik wilde eigenlijk een diversiteit. Dus met elke wijn die we gaan proeven, zit er wel een verhaal aan vast. En wanneer heel veel mensen aan Zuid-Afrika denken, dan denk je misschien toch aan een wat warmer zonovergrote klimaat. Terwijl er ook echt wel wat regio's zijn die echt betrekkelijk cool zijn. Dan Masel, je had het het net over. Richard Kusher was hier nog niet zo heel lang geleden. Dat is het de coolest place to be. Dus het coolste deel van Zuid-Afrika. Maar daarnaast heb je ook nog de Hemel en Adevalley en Walker Bay bijvoorbeeld River, waar je een betrekkelijk cool klimaat hebt. En waar dus ook Sofian Blan, bijvoorbeeld en Semignon uitstekend uit de voeten kunnen. Dus ik dacht die kant van Zuid-Afrika wil ik ook zeker de revue laten passeren. Ook omdat Sopian Blan, want dat is het eerste druiverras wat we hier gaan proeven. Het druiverras is wat op dit moment ook nog steeds viroren maakt in Zuid-Afrika. We zullen straks misschien ook over de aanplant in Zuid-Afrika spreken. En dan zie je nog steeds dat de aanplant Sovian Blan stijgt. En de gemiddelde kiloprijs die boeren krijgen, wij gaan de niers voor druiven, is voor Sophon Blan vaak nog hoger dan wat mensen in Blanc krijgen in Zuid-Afrika.

SPEAKER_02 30:06

9,4% van de aanplant is nu Sovian Blan. Ja, precies. Als mijn cijfers kloppen, dan komen we misschien daar nog wel even.

SPEAKER_01 30:15

Maar het zal niet verschillen, Marcel. Ik denk dat je wel goed zit met dat percentage. En wat opvallend is, dit is een wijn van Jaardstick Wines. Gemaakt door Adam Mason. En Adam Mason kennen wij als ex-wijnmaker bij de Borgen, waar hij in 2021 2020, 21 wijnmaker was. Maar daarvoor is hij eigenlijk ook jarenlang wijnmaker geweest bij Klein Constantia. In Constantia. Bekend van Sovian Blanc, maar natuurlijk ook fan van Constance. En vervolgens ook Mulderbos. En ook een wijnbedrijf in Stellenbos, wat heel erg bekend is om de Sovian Blaans. En we zochten eigenlijk ook naast wat we van de Morgen hebben, een andere stijl, Sovion Blain, ook niet uit Stellenbosje, per se. En hij had de beschikking als nieuwe zelfstandige wijnmaker overdrijven uit Walker B en uit Elgen. Waarvan hij zei, hier kan ik echt een onderscheidende stijl Sopyon Blan meemaken. Maar ik zei, ja, het moet niet zomaar een Sovion Blan zijn, we moeten misschien toch wel een soort van extra aan toevoegen. Dus eigenlijk was het ook een mede zijn idee om te kijken van nou kunnen we daar misschien de mix met Signon voor gebruiken, zodat je wat meer vulling krijgt in smaak. Het Symiondeel is ook grijpt op gebruikte eikenhouten vaten, zodat je wat meer diepte eigenlijk krijgt in de smaak. En is het niet alleen dat expressieve geurige melloenfruit, appelfruit, wat je natuurlijk heel kenmerkend van Sophie en Blan ook in deze wijn proeft. En dan houdt het een beetje het midden tussen wat je in Nieuw-Zeeland misschien aantreft, wat heel veel passiefruit heeft en misschien nog wel expressiever is. En wat we misschien ook al refereren aan wat we in Frankrijk tegenkomen aan stejden.

SPEAKER_02 31:53

Dit is Jarsti. Ik ben trouwens erg gecharmeerd van dit bedrijf, Jartstick, zoals je weet, ik ben een Boniemannetje. Ik vind hun Chardonet. Vind ik erg goed. En voor dat geld zeker, want hij kost 13,95 klopt dat ongeveer? Ja, dat klopt. Pikje houtrijpje in, hartstikke mooi Charonet. Maar ook zijn hij heeft een Jartstik, Agos zit dat. Klopt. En dat is een cabonet, een Bordeaux blend.

SPEAKER_01 32:24

De Cabonet Zover gedomineerde bed.

SPEAKER_02 32:26

Maar dit zijn ze, ik vinden wijnen technisch allemaal hartstikke goed gemaakt. Want dat heb je heel veel in Zuid-Afrika. Technisch heel goed onderlegde wijnmakers.

SPEAKER_01 32:35

Absoluut.

SPEAKER_02 32:36

Waar hebben zij hun scholing? Is er in Zuid-Afrika een scholing?

SPEAKER_01 32:40

Absoluut. Ja, je hebt een hogeschool, dat is de Elsenburg University, zo noemen ze dat wel. Maar dat is meer een praktijkschool. Waar heel veel bekende wijnmakers eigenlijk, zeker kort na appartheid, vandaan kwamen. En je hebt natuurlijk de University of Stellenbos. En dat zijn eigenlijk de twee belangrijkste leerscholen voor wijnmakers daar. Maar wat je ook ziet, Adam Mason, bijvoorbeeld, de wijnmaker van Yard Sigwines, heeft bijvoorbeeld ook stage gelopen. Marcel, let op, Screaming Eagle in Neppel. En de Mayakama's. Dus dat zijn ook conferenties, daar komen we niet zo mee.

SPEAKER_02 33:12

Als ik Screaming Eagle bel zeg van, ik wil een jaar stage komen. Je snapt dat je in Nederland wereldberoem bent, maar je niet.

SPEAKER_01 33:19

Dat is echt het hoogst uitzonderlijk dat je daar inderdaad hebt. Dat is echt moeilijk terechtkomen. Dus veel van die wijnmakers hebben echt internationale referenties waar ze stages hebben gelopen, inspiratie hebben opgedaan. In aanraking komen met verschillende type wijnen, manieren van wijnmaken die ze natuurlijk ook weer meenemen naar Zuid-Afrika.

SPEAKER_02 33:37

Super geschot. Zie je überhaupt nu overal waar ik in de wereld kom. Overal zijn die scholingen zo ongelooflijk verbeterd. Daarom wordt er in mijn ogen zo nooit zo'n goede wijn in de wereld gemaakt als tegenwoordig. En het wordt nog steeds beter. Denk. Je leren een woord vallen, daar vind ik niet onbelangrijk. Wil ik toch even over hebben, we hebben het er niet over gehad, dat heet apartheid. Want tot apartheid, tot 1991, toen viel apartheid. De wijnen werden geboycott wereldwijd. Dus daar was eigenlijk op wijngebied stilstand. Er was geen geld, er was geen kennis. Er kon niks geïmporteerd worden, geen Franse vaten, geen plantmateriaal, et cetera. Vind je daar nog wat over te vertellen?

SPEAKER_01 34:24

Nou, ik denk dat de jaren in een isolement zijn, vooral, en ik geloof dat Richard Cusser daar in de vorige podcast ook over kwam te spreken, vooral gedreven door coöperaties en de coöperatieve wijnbouwvereniging, wijnmakersvereniging, wijnbouwersvereniging, KWV, als een dominante rol die ook vanuit de overheid werd gesteund om vooral op kwantiteit te sturen in plaats van echt op kwaliteit. Dus dat was ook iets wat natuurlijk in de tijd na de Tweede Wereldoorlog in Europa, ook in Duitsland bijvoorbeeld, natuurlijk een belangrijk factor heeft gespeeld. Maar de apartheid zorgde met name voor dat isolement. Dus wat betreft plantmateriaal, waar hadden ze heel beperkte mogelijkheden. En dat veranderde natuurlijk snel na 1994. Dat er enorm gekeken werd van oké, hoe kunnen we die stap maken om de wereldwijde concurrentie eigenlijk aan te gaan. Maar eigenlijk gaat de wijnbouw in Zuid-Afrika natuurlijk nog veel verder terug. Tot de start van Jan van Jan Riebeek.

SPEAKER_00 35:22

1655.

SPEAKER_01 35:23

Dat is de eerste planten aan de eerste wijnranken aanplanten in Constantia. En op 2 februari 1659 de eerste wijn maakten. En dat was niet de Sauvignon Blaan, Chouardenet, zoals ze die nu kennen. Maar dat was vooral hanempooten, Muscadel, Semignon. Alumino. En zo de versterkte wijnen.

SPEAKER_02 35:45

Maar dat was voor de mensen die op de botenwerken van de VOC. Die moest een nieuw bevoorraad worden. Maar ze waren erachter gekomen, de Nederlanders, dat Scheurbuik in schepen van Spaanse en Portugeese en Italiaanse schepen, Scheurbuik daar veel minder voorkwam, dan op de Noord-Europese schepen. En toen kwamen ze dus achter die hadden dus wijn bij zich. Dat heb je ook alweer.

SPEAKER_01 36:14

Heb je iets met geschiedenis gedaan?

SPEAKER_02 36:18

En toen zijn ze gaan onderzoeken hoe dat kwam. En toen zijn ze, en omdat het fruit natuurlijk snel bederft. Je kunt wel druiven meenemen en appels en weet ik veel wat. Maar op zo'n schep in de troop in de troop is dat met een week ook klaar. En dan heb je geen fruit meer. Maar fruit in sap vorm, dus wijn, dus. Dat voorkwam scheurbijk. Wat een ontdekking. Had wij kunnen ontdekkingen.

SPEAKER_01 36:48

En daarna kwamen natuurlijk de Huguenoten. In Franshoek, inderdaad, die hebben veel techniek, kennis en ook weer druiverrassen meegenomen naar die streek, die hebben ook zeker impact gehad op het verspreiding van wijnmaaktechnologie. Maar als je het hebt over wat hebben Nederlanders toegevoegd, want we hebben niet alleen een rol gespeeld in Bordeaux bijvoorbeeld, met de drooglessen van de moerassen, maar hier ook bijvoorbeeld de mutage. Dus het toevoegen van alcohol kort na de start van de gisting, om dus die wijnen houdbaar te maken. Dus venteconstans was ook heel waarschijnlijk vroeger een versterkte wijn, wat het nu niet meer is. En ook gewoon de introductie van sulfiet, om wijnen stabiel en houdbaar te maken. Dat is ook iets wat Nederlanders in een vroeg stadium in de 18e eeuw hebben geïntroduceerd. Maar ook daarna nog Filoksera is ook in Zuid-Afrika gekomen eind 19e eeuw. En we hebben natuurlijk ook nog de boerenoorlogen gehad, en vervolgens apartheid en de rol van coöperaties in deze periode. Dus je kunt aan de ene kant zeggen van nou, het is eigenlijk een heel oud winland, heel oud wijngebied, meer dan 350 jaar oud. Maar als je praat over wat is het moderne Zuid-Afrika? Wat kennen we eigenlijk hier in Nederland? Dan is het toch eigenlijk vooral vanaf 1994.

SPEAKER_00 38:04

Toen ze op ging voor de wereld om de kennis te delen en dergelijke.

SPEAKER_02 38:06

En toch ben ik een beetje klaar met de term oude, nieuwe wereld. Nederland hoort bij de oude wereld. We hebben net apostroeven 25 jaar oud of zo. Dus de term oude wereld, nieuwe wereld, ik heb het losgelaten, persoonlijk. Ik zeg het niet meer, ik gebruik het niet meer.

SPEAKER_01 38:23

Ik heb meer over het zuidelijk halve rond. En ik denk wel dat wat je in Zuid-Afrika bijvoorbeeld ziet, want als we het hebben over van welke ontwikkeling heeft Zuid-Afrika de laatste 35 jaar doorgemaakt. En als ik kijk vanaf 2006 dat ik op Cape Wine was, dan proefde ik heel veel carbons, heel veel sieraarwijnen. Die waren heel duidelijk Australië geïnspireerd. Mensen zagen daar heel duidelijk een parallel met Australië, namelijk loepzuivergemaakte wijnen, maar met veel intensiteit, veel hout, veel extractie. En niet per se altijd een sense of place. Dus je wist niet precies van waar komt die wijn vandaan. En je ziet langzaam, maar zeker ook met het zelfvertrouwen van de wijnmaker zelf, ook gewoon het identificeren van welke plekken zijn nou ideaal voor Pinot Noir en juist niet ideaal voor Pinot Noir. En ook niet vooral alle druiven in alle stijlen van een wijnmakerij aan iedereen willen aanbieden. Maar je echt specialiseren in dat wat ik goed doe. Zie Cursure bijvoorbeeld, maar zie ook andere bedrijven als Darmazien, als het gaat om sira en Shiniban bijvoorbeeld. Nou, zo zie je echt wel een stroming van wijnmakers die precies weten waar de superieure kwaliteit vandaan komt. En die identiteit van Zuid-Afrika, die kwam eigenlijk daarna. Dus dat is echt iets van de laatste jaar misschien. En niet eerder.

SPEAKER_02 39:34

Nee, maar het is ook zo. Ik was vroeger, ik dronk wel Zuid-Afrikaans. En mijn studententij was lekker goedkoop en weet ik veel wat natuurlijk allemaal. Maar ik ben eigenlijk pas een fan van Zuid-Afrikaanse wijnen geworden de laatste tien jaar. En zeker nadat ik er met Udo ben geweest, hebben we een paar hele mooie wijndomijnen gezocht en Mileu en weet ik veel wat. Dat vond ik wel echt eye-openers. Dat vond ik echt geweldig.

SPEAKER_01 39:59

Maar dat spreekt ook voor Zuid-Afrika. We zitten op dezelfde tijdlijn. Dus heel veel mensen gaan daar naartoe.

SPEAKER_02 40:06

Nou, sterker nog, weet je wie de laatste toegang geweest: wijnboeren uit de Waren. Voor Shinin Blan en Soviomblan, die gingen in Zuid-Afrika kijken hoe zij omgaan met Global Warming. Fransen. Voordat ze die staf zetten.

SPEAKER_00 40:24

Het bevordert alleen maar de wijn, denk ik.

SPEAKER_02 40:28

Ik las het. Ik denk, nou, dat kan niet waar zijn. Fransen zullen dat nooit doen. Maar nee, dat doen ze wel.

SPEAKER_01 40:34

Is heel oud natuurlijk, wat ze in Zuid-Afrika hebben.

SPEAKER_02 40:38

Maar dat is natuurlijk, het komt officieel eigenlijk uit Frankrijk, Cineman. Maar het is natuurlijk allemaal selection massal geworden. Dat is een eigen ding aan lijden daar.

SPEAKER_01 40:47

Ja, en beduiven rassumiteren ook. Kijk, als je kijkt, zeker in warme plekken als de zwartland, en je hebt daar veel UV-straling, veel hitte, veel extreme droogte, dan past een plel aan naar de omgeving. Dus zullen we straks denk ik ook over komen te spreken als we Shin en Blanc in ons klas krijgen. Maar de identiteit en de structuur van en de expressie van Cinem Blanc, zoals we het dat in Zuid-Afrika noemen. Is gewoon echt anders dan wat we aantreffen in de Laren. Zeker in een hoogste moment.

SPEAKER_02 41:15

Oké, goed.

SPEAKER_01 41:17

Maar wat je aanhaalde, is wel belangrijk, denk ik. Want als we kijken naar 15, 20 jaar geleden was de associatie met Zuid-Afrika toch vooral wel goedkoop.

SPEAKER_02 41:27

Weinig onderscheidend. Maar hoeveel procent ga je nu nog steeds op de supermarkt kanaal? Ik las 80%, maar ik weet niet of mijn cijfers kloppen.

SPEAKER_01 41:35

Nou, ik denk dat als je kijkt naar de export, dan wordt een kwart van wat er nu in Zuid-Afrika wordt geproduceerd in bul getransporteerd. Maar de gemiddelde prijs van Zuid-Afrikaanse wijn is nog betrekkelijk laag, natuurlijk. Dus ook wat er daar geboteld wordt en gewoon op transport gaat, dat is ook niet altijd de topkwaliteit zoals we dat graag zouden willen zien. Of wat de topbeoordelingen krijgen in de Tim Atkin reports of in de plat, als dat misschien de top 10%, wat het vertegenwoordigt. Maar de ontwikkeling die ik wel heel nadrukkelijk heb gezien in Nederland, ook omdat er meer sommel's, meer wijnliefhebbers in Zuid-Afrika zijn geweest, dat de bereidheid om meer te betalen voor hoge kwaliteit Zuid-Afrika zeker is gestegen.

SPEAKER_02 42:18

Ja, dat denk ik ook. Als je naar prettig kijkt. Volgens mij staan er altijd ongeveer 800 wineries in. Die in platten worden beschreven.

SPEAKER_01 42:28

Ik denk 800 merken. Er zijn ongeveer 520 wijnbedrijven. Dus die zullen verschillende wijnlijnen maken, dus misschien ook verschillende merken eigenlijk lanceren. Het aantal zou misschien wel kunnen kloppen wat je zegt. Maar het zitten zo tussen de 500 en 550.

SPEAKER_02 42:45

Dat zijn de echt de winaries die ertoe doen, zeg maar. Eigenlijk best redelijk overzichtelijk trouwens. Moet je er begon je komen? Er zit geen één goed bij een bedrijf. Nou, vijf er zitten er maar vijf. Die boeien ons maar niet horen. Dingen moet ook nog gekomen.

SPEAKER_00 43:06

Maar die versnaat gelukkig geen Nederlands toch.

SPEAKER_02 43:09

Dingen, Jean-Bos. Richard Bos komt ook wel.

SPEAKER_00 43:13

Ja, die komt wel in Nederlands natuurlijk. Die kan Nederlands. La laten we niet horen.

SPEAKER_02 43:16

Laat hem maar niet horen. Maar dat is echt de scholing en decitera goed. We hebben de tweede wijn in de glas, de derde eigenlijk.

SPEAKER_01 43:23

De derde wijn. Ja, dat is een wijn van De Morgenzon. We lieten de naam net eigenlijk al een keer vallen. En dat is een wijnbedrijf wat eigenlijk ook een oude historie heeft, maar met de aankoop door Wendy Appelbouw, de familie Eppelbaum. Echt wel een soort van renaissance heeft doorgemaakt. En het is een bijzonder wijndomein, want het ligt echt op een hele mooie plek met de wijngaden richting Valsbee, relatief hoog. Dus tussen de 250 en 350 meter hoogte. Waardoor ze dus ook gewoon echt verkoeling hebben van de wind. Dus ook een langzame rijping. In het westen van Stellenbosch, het betrekkelijk koele deel. Waarvan mensen misschien 25 jaar geleden of 30 jaar geleden zeiden, daar worden de blauwe drijvers kabinet. En die rijpnaar, heel veel witte druiven en wat vroegrijpende druven, doen het daar ontzettend goed, zoals Syra bijvoorbeeld. Als blauwe druif, maar we proeven nu een Rousan. En dit is een wijmende verhaal, Marcel, waar jij misschien ook nog wel iets van kan herinneren, toen we die voor het eerst in 2017 introduceerden. Ik kwam in september 2017 bij Karl van der Merwe op de morgenzon. En zoals je dan vaker doet bij wijnbedrijven, krijg je natuurlijk wel eens wat te proeven en ook wat dingen uit vaten. En Karel was toegelaten of gevraagd om deel te nemen aan het Cape Winemakers Guild. Dat is een soort gilde van elite wijnmakers. Die worden uitgedaagd om nieuwe wijn op de markt te brengen. Om te laten zien wat er aan innovatie en aan kwaliteit eigenlijk mogelijk is. Het zijn heel gelimideerde producties, vaak maar een paar honderd flessen, die dan op veilingen worden ingebracht. En ik wist op dat moment niet dat Carrel een Roussan en een Grenage Blanc zou inbrengen op die veiling. Maar hij liet me wel wat uit die vaten proeven. En ik was zo verschrikkelijk onder de indruk van die wijnen. Dat ik vroeg, kan ik wat kopen? Nou, eigenlijk was hij helemaal niet voorbereid op die vraag. En zei: ja, nou, ik heb misschien wel wat nodig voor bepaalde bottelingen. En de rest verkoop ik. En eigenlijk dacht ik van dat is eigenlijk gewoon te mooi, te bijzonder om te laten lopen. Dus toen heb ik het ingebracht in de Genereuvergadering naast een Cinem Blan. Roussan en een Grenage Blaan. En de Roussanne is eigenlijk, sinds hier misschien wel mijn favoriet in de hele serie. Omdat Karel al een soort van stijl heeft neergezet die heel erg bijzonder is. Want Roussanne is een drive die we natuurlijk kennen vanuit de Noordronde, maar ook de Zuidronde. De familie Perin maakt daar een Roussean via je vine, die naar mij een van de allermooiste wijn is die in Zuid-Frankrijk worden gemaakt. Dus Roussanne was al een driveras wat sterk bij mij resoneerde. En het is ook een driveras wat heel erg goed aangepast is, eigenlijk aan het mediterrane klimaat, wat ook goed tegen droogte kan. En het is een drif die ook heel onderscheidend is als die aan de drijvenplant hangt. Want de kleur is een beetje koperachtig. Dus hij krijgt echt een hele diep gele kleur eigenlijk. En op het moment dat je er dus voor kiest om wat schil inweking te doen, dan krijg je niet alleen veel kleur, maar dan krijg je ook lichte bitters. En dat maakt de wijn ook vaak heel erg gastronomisch. En het is een wijn die niet heel expressief is. Als je dit vergelijkt met de Sophie Blanc die we hiervoor hebben, is het veel meer ingetogen, veel meer op textuur gemaakt. Maar het is een beetje kruidenthe-achtig, kweer, amandelbloesem. En dus die hele fijne bitters met voldoende frisheid. En ik heb ook altijd de neiging om dit soort wijnen wat langer te bewaren en dan ook in proeverijen terug te laten komen. Want dit zijn wijnen die makkelijk 6, 7 jaar kunnen rijpen. Het heeft ook een schroefdopapsluiting, waar ik heilig in geloof.

SPEAKER_02 46:45

Ik heb helemaal geen probleem met schroefdop.

SPEAKER_01 46:48

En dit zijn wijnen waarvan je denkt, je betaalt 13,95. Maar je krijgt eigenlijk gewoon een wijn naar mijn idee, die veel hoger moet.

SPEAKER_02 46:53

Weet je wat ik ook las? Die wijn, die wijngaard, waargaan, liggen op de Zuidhellingen. Maar dat is dus in Noord-Europa op de Zuidhelling ligt, lig je op de zonlijkspositie. Als je een zuidelijve rond op de zuidelijke helling ligt, dan heb je de zon van Antarctica.

SPEAKER_01 47:12

In ieder geval de wind, of de oceaanstromen die zorgen voor voelingen en de wind. Ja, dat is echt heel erg belangrijk.

SPEAKER_02 47:17

Ja, het is heel belangrijk. Het is net andersom daar.

SPEAKER_01 47:21

En ook de seizoenen zijn natuurlijk.

SPEAKER_02 47:26

Elke halve graar weet wel dat de seizoenen anders liggen. Je hebt op school echt wat gemist. Maar niemand denkt na over de exposities van wijngaren. En als je dat dan leest, dan denk je, ja, natuurlijk, maar de Zuidhelling is richting Antarctica. Datzelfde als je hier. Ik weet bijvoorbeeld Terraneren, Sicilië, die hebben ook wijngar liggen, die zijn op de noordelijke hellingen hebben liggen.

SPEAKER_00 47:52

Om die koelingen een beetje in te zoeken.

SPEAKER_02 47:55

Dus dat zijn wel essentiële dingen hoor. Absoluut. Dat voor jou niet vertellen, denk ik toch.

SPEAKER_00 48:02

Maar wat je zegt voor die prijs, als je dit inderdaad.

SPEAKER_02 48:04

Voor 135 geen geld. Voor die kwaliteit.

SPEAKER_01 48:08

En dit zijn hele kleine producties. Ze weten ook niet elk jaar wat we kunnen kopen, want ze gebruiken ook een deel gewoon van dezelfde kwaliteit voor een hogere maestro QV. Die is wat kostbare. En de rest kunnen we dan laten afvullen. En dat komt dus een paar duizend flessen komen hier elk jaar voor.

SPEAKER_02 48:23

Maar de maestro is ook op hout, hè?

SPEAKER_01 48:25

Ja, dit is dus ook dit is ook gegist op gebruikt hout. Dus nauwelijks tot geen nieuw eiker, maar ook nog wat betonnen ei en wat Anforder om de wijn wat meer reductie en wat strakheid te geven.

SPEAKER_00 48:38

Negen maanden toch?

SPEAKER_01 48:38

Negen maanden precies. En dit is wel een wijn die zich nu al heel goed toont, maar van ik denk, dit kan ook nog zeker campagna mee.

SPEAKER_02 48:45

Persoonlijk zou ik dit zo drinken. Ik vind het erg lekker. 2024? Ja. Dat is de eerste wijn in 2024, die drie.

SPEAKER_00 48:53

Nee, we hebben een Bandol hebben nog gedronken in 2024. Oh, Rosé. Ja, dat klopt. Dus dat is niet de eerste wijn.

SPEAKER_02 49:02

Sinds ik met pensioen ben, ben ik helemaal. Ik heb totaal geen structuur meer in leven. Elke dag moet ik aan mijn vrouw vragen: wat voor dag is vandaag.

SPEAKER_01 49:11

Je leeft van podcast aan podcast.

SPEAKER_02 49:14

Ja, onget wel ja. Nee, het is een heerlijk klas wijn. En voor 1395 in de Genre. Nee, echt niet over moppen.

SPEAKER_01 49:21

Precies, en ik denk ook dat hier de kracht ligt van Zuid-Afrika. Dus we hebben wat betaalbare wijnen. En als je dat nou even bekijkt. Want ik heb nog kort net als ik Master of Wine word, had Kees van Caster mij uitgenodigd en Frank Smulder trouwens ook om mee te schrijven, of om mee te proeven aan de wijngids, die hebben we toen uitgegeven. Proefden we blind. Wijnen tot een verkoopprijs van 25 euro. En dat vond ik best wel spannend. Je weet dus niet wat je in. Dat was een eenmalige actie. Dat was uiteindelijk een eenmalige actie, omdat er na COVID kwam. Maar het was wel een hele interessante propositie. En eigenlijk in dat boek haalt Kees ook een heel mooi prijsvergelijk uit aan. Dat je ook echt kwaliteit terugkrijgt. Als je dus bereid bent iets meer aan een fles wijn uit te geven. Dus als je 3 euro betaalt aan een fles wijn, en je haalt daar de btw af, de accijns, de transporten, de botelkosten, noem alles maar op, dan zit er voor 50 cent aan wijn in. Dus dat is even kijken, dat is dan van 3 euro naar 17% aan wijn ongeveer. Op het moment dat je dus naar 6 euro gaat, dan zit er nog maar, dan zit er al 50% van de waarde eigenlijk aan wijn. Ga je naar 9%. Sorry, bij 6 euro zit je op 33% en bij 9 euro op 50%. En dat hou je eigenlijk vol tot 25 euro. Ga je naar 50 euro, dan heb ik in een artikel van Kees van Leeuwen gelezen, dan is er altijd nog wel een link met de productiekosten. Of de landbouw rond die heel erg kostbaar is. Z Bogonje, Napavelli, de meer prestigieuze. Screaming Eagle. Als er nog even rustig overheen gaat. Die vinden we niet in de weinigheid terug overigens. Nee, die is veel duurder dan dat. Maar boven die 50, 60 euro, inmiddels met inflatie meegerekend, is er eigenlijk geen relatie meer tussen die productiekosten. En betaal je dus eigenlijk vooral vraag en aanbod en wat mensen bereid zijn om voor een bepaald merk of een bepaalde wijn te betalen. Dus als je 1395 betaalt, dan weet je dus ook dat je ook heel veel wijnkwaliteit kan krijgen. En zeker in een land als Zuid-Afrika, waar de productiekosten laag zijn. Het levensstandard, ook in alle eerlijkheid ook gewoon lager is dan wat we hier in Nederland gewend zijn. En de grondprijzen. En de salariskosten ook. Is het absoluut een beste koop. Ja, zeker. En dat speelt Zuid-Afrika natuurlijk ook in alle eerlijkheid.

SPEAKER_02 51:46

Tuurlijk. Dat is allemaal wat meeloopt. Helemaal goed. We hebben een wijn te gaan van alweer van een cursho. Ik word er gek van. Elke dag Cursho. Nee, nee, niet. Ik ben erg gesarmeerd van de wijnen van Richard. Ik heb Richard verteld het verhaal. Heb je de podcast gehoord?

SPEAKER_01 52:07

Jazeker.

SPEAKER_02 52:08

Ook over dat we die wijn hebben voor de eerste keer tegenkwamen bij vreugde en rust.

SPEAKER_01 52:12

Rust en vrede. Rust en vrede. Ja, klopt.

SPEAKER_02 52:15

In dat restaur waar we samen hebben gegeten, dat we daar voor de allereerste keer Cursure tegenkwamen.

SPEAKER_01 52:20

Nou, ik heb Last Daniels. Die had me al getipt tijdens Pro-Wine een keer op Richard Cursure. En toen hebben we inderdaad niet besloten om de wijn op dat moment te gaan importeren. Maar ook mede door jouw ambassadeurschap en enthousiasme hebben we het ook wel binnen de groep meteen meegenomen. Dus dat was de tweede hele positieve ervaring die we met Cursor hadden. En dat was in het begin ook maar heel weinig beschikbaar.

SPEAKER_02 52:40

Ja, dat weet ik nog. Echt 200 fless of zo. Precies. En we de hele wereld moeten verzetten om dat naar Nederland te krijgen.

SPEAKER_01 52:47

Nee, maar dat is dus ook echt een bewijs dat mensen echt bereid zijn om voor topkwaliteit Zuid-Afrika inmiddels te betalen. Want dat zijn wijnen die 40, 45 euro kosten.

SPEAKER_02 52:55

Niet alleen Zuid-Afrika, ik ben ervan overtuigd. Want daar gaan we. Dat is nog een andere discussie. Of geen discussie. We weten wel, de wijnconsumptie wereldwijd is dalende. Dan weet je zelf ook. Ik las een cijfer, maar ik weet niet of dat klopt, voor veel. Dat afgelopen jaar min 15% wereldwijd voor rode wijn. Want rode wijn krijgt oudere klappen dan witte wijn en roze. Ik weet niet of 15% vond ik erg veel, maar goed, maar het is dalende. Maar mensen zijn wel bereid om meer geld te betalen. En kijk eens naar de jeugd, mijn zoon hier meestaat erbij, dat is een student. Maar die is niet te beroerd om 20 euro voor een fles wijn te betalen. Nou, dat was vroeger echt, dat is gewoon niet. Mens gaan steeds meer geld uitgeven voor wijn. Dus het is of sport goedkoop. 4 euro voor liter of zo. Of een liter pak of zo, weet ik veel wat het kost. Of in het hogere segment. Die tussenmarkt, die heeft moeilijk. Klopt dat? Ik denk het wel.

SPEAKER_01 53:58

Ik denk dat er een bepaalde polarisatie is en dat mensen ook weer op zoek gaan naar wel wat meer klassieke gebieden. En daar ook bereid zijn om wat meer geld voor te betalen als onderdeel van een genietmoment. Maar dat er aan de andere kant ook wel weer, als ik dat vergelijk met twintig jaar geleden, Marcel. Heel veel jongeren ook gewoon openstaan voor experimenteren, nieuwe druiverrassen zo'n Roesan. Dat verkopen we elk jaar gewoon uit. Dus die flessen zijn gewoon op en dan is het wachten op de nieuwe oogst. En dat is iets wat ook gewoon tegenwoordig prima kan. In die betaalbare klasse. Maar ik denk wel dat die trend er wel is, zoals je hem beschrijft.

SPEAKER_02 54:32

Dus dat heeft voorordel en nadelen. Goed, wat hebben we hier?

SPEAKER_01 54:39

Nou, we hebben nu iets heel bijzonders uit mijn eigen kelder in het glas. Dit is een Cape Wine Guild wijn van Richard Kurshow. Hij is sinds 2021 geloof ik lid nu van het Cape Winemakers Guild.

SPEAKER_02 54:52

Ja, zoiets zei hij wel.

SPEAKER_01 54:54

En dit is zijn tweede release, geloof ik, die hij heeft gedaan. En dit is een wijn die geveld wordt in Zuid-Afrika, in Johannesburg, als ik het goed heb. En daar kun je dus op bieden. Dus ik heb deze wijn ook via Udo Gurbel van Wine gevraagd: wil je daarop bieden, wat is ongeveer de maximale prijs die je wilt betalen. Word mij gevraagd of Udo gezelf een schatting van die prijs en dan kun je meebieden. Dus ik vind het al leuk om in het verleden wijnen van Carl van der Merw van de Morgen te kopen, of in dit geval van Richard. En als Udo dan slaagt om het te kopen, dan doe ik graag mee. Dus ik heb hier drie flessen van gekocht en maakt ook nog een Pinot Noir. Maar ik vond het extra leuk om dit te laten proeven. Want dit is een wijn die komt uit de Helden Ridge. Dus het is ook weer een cool klimaat wijn, gemaakt op het hoogste deel van de Helden Valley. Dus echt vlakbij Hermanus, dicht bij de kus. Waar Pinot Noir en Chardonet het ontzettend goed doen. Jordan zit er, geloof ik, hè?

SPEAKER_02 55:48

Sorry?

SPEAKER_01 55:49

Nee, Jordan zit in Stellenbosch. Dus dat zit vlakb de morgen eigenlijk. Dus je hebt hier Newton Johnson bijvoorbeeld.

SPEAKER_02 55:56

Newton Johnson.

SPEAKER_01 55:57

Die zit daar vol. Die zit daar in de buurt. Er zit een klein aantal producenten, maar wel echt van het hogere echalon. En Richard koopt hier druiven bij een wijngarendier. En maakt hier dus ook maar een hele beperkte productie van. En dit is gemaakt van zijn koon 5 jaar achter, de Corton Chalamagne kloon. Die altijd wat rijkere, vollere gulere Chardonnays geeft met wat anijsen, als hij dat zelf in zijn proefnotitie omschrijft. En dit komt van Bokkenveld Chill, dus hele stenige, klerijrijke bodems. 100% nieuw eiken. Maar wat bij het voorproeven al opviel, is dat deze wijn ook een enorme frisheid heeft. Een hele fijne reductietoon zit er in.

SPEAKER_02 56:38

Ik heb super begonisch gemaakt. Ik haal je geen 100% nieuw eiken uit. Ik ook niet.

SPEAKER_01 56:44

Dit is echt een masterclass in wijnmaker naar mijn idee. Ik ben verzot op eikengrijp de Chardonees. En ik ben helemaal niet zo verknocht dat dat per se uit begonien moet komen. Want hier heb je volgens mij echt een verschrikkelijk mooi alternatief. En ook laat zien waar Zuid-Afrika naar mijn idee toe in staat, is als je natuurlijk van de juiste plek met de juiste wijnmaker en het juiste materiaal gewoon het beste mogelijk.

SPEAKER_00 57:09

Als je het in glas hebt, dan denk je dat je een premier Cru Bogonje eigenlijk één glas hebt zitten.

SPEAKER_02 57:13

Ja, die footje heeft het wel. En wel het rijker. Dus ik denk meer een beetje chassagne-achtige toon of zo. Je noemt het korton Chalamagne. Dat liggen een iets andere prijsklassen geloof ik. Maar ik vind sowieso een hele goede trend. Dat Chardonnay's tegenwoordig. Je weet, ik ben een begonemannetje en ik koop altijd nog wel begonje. Maar lang niet meer zoveel als ik vroeger deed. En dat heeft gewoon ook met de financiën te maken. Ik ben met pensioen, geld is dat. Nee, maar kijk, tegenwoordig een beetje witte begonje, je 20, 30, 400 euro kwijt. Ik ben wel goed, maar niet gek, weet je wel. En als je dan naar hele goede Charonne's gaat in Zuid-Afrika, in Duitsland. Morgen long ben ik ook echt helemaal gek van. Dat is Oregon. Nou, dat vind ik geweldig. En dan ben je ook geld kwijt. Kijk, goede wijn kost nou geld. Maar je hebt 50, 60, 70, 80 euro als charonet, kun je hele mooie wijnen vinden. Exatelijk mooie wijn.

SPEAKER_01 58:15

Helemaal mee eens. Ik hoeft wel dat dit toch ook wel een bepaalde fruitrijpheid heeft en dat het fruit ook wel heel erg op de voorgrond is. Wat het toch wel iets meer buiten de begonje trekt, eerlijk gezegd, dan wat je normaal daar zou verwachten. Dus het is wel fruitintens. Maar de concentratie en de wijze waarop de zuuren, en ook de lichte bitters in de afdronk en het eiken geïntegreerd zijn, maakt het toch voor mij echt wel een hele hoge kwaliteit wijn. Dus dit is de Zigaret Chardonnay 2023. Nu nog heel jong, denk ik. Ik denk dat dit nog mooier wordt met een roo.

SPEAKER_02 58:47

Waarop opvalt nu hier aan tafel dat niemand naar de Spugemmen pakt. Iedereed heeft gewoon doorgeslikt. Deze wel. Toch? Ik zag het wel. Nee, heerlijk glas wijn. Dat is ook voor een goed doel, hè?

SPEAKER_01 59:06

Klopt inderdaad. Ja, dus voor een deel van de opbrengst gaat naar het protégé programma. Dus het is een soort van Black Empowerment programma waar mensen met kleur zeg maar ook gewoon studieopleidingen en stageplekken worden aangeboden binnen bedrijven. Ook investeringen in scholing krijgen. Er zijn nu ongeveer 920 wijnmakers in Zuid-Afrika actief. En nu wordt geschat dat er ongeveer 100 mensen van kleur zijn. Dus ik denk dat we wel progressie maken. Wat mij betreft nog niet snel genoeg. Maar dit is wel een van de mooiere voorbeelden om te laten zien wat er eigenlijk gebeurt aan Black Empowerment vanuit de elitegroep van wijnmakers.

SPEAKER_02 59:44

Weet je wat ook op veel toen in Zuid-Afrika was? Dat er veel vrouwelijke wijnmakers zijn. Veel meer dan in Europa. In Europa komen ze ook wel tegen. Maar er zijn er op één handje te tellen. Wel veel meer dan 20 jaar geleden. Maar Zuid-Afrika zaakt het echt veel.

SPEAKER_01 59:59

Nou, ik denk dat het verandert Marcel. Want grappig dat je dat zegt. Als ik kijk naar wat wij bijvoorbeeld in Spanje op dit moment aan wijnmakers hebben. Dan zijn de vrouwen echt bijna oververtegenwoordigd. Als je kijkt naar de Master of Wine. Dus in het jaar dat ik slaagde in 2018, was het merendeel vrouw. Dus je ziet wel een soort van kenttering, of bijna een soort van inhaalslag van meer en meer vrouwen die in de wijnindustrie aan de gang gaan en ook technische beroefenen. Dat dat een hele positieve ontwikkeling is. Dus in zover wordt het ook diverser. Maar zeker in Zuid-Afrika zijn er een aantal top wijnmakers, ook vrouwelijke. Sementa van Greetem bijvoorbeeld. Of Andrea Mulligne, is een heel goed voorbeeld. De absolute top.

SPEAKER_02 1:00:40

Ik proef er even aanrea. Leuk top. Hoe ver zitten we met de tijd?

SPEAKER_00 1:00:49

We zitten nu precies op één uur eigenlijk.

SPEAKER_02 1:00:51

Nu gaan we gelijk door. Job, ga je gang.

SPEAKER_01 1:00:54

Nou, wat we al proeven, is wit natuurlijk. En het is ook interessant om te constateren dat Zuid-Afrika meer witte wijn dan rode wijn maakt op dit moment. En dat is natuurlijk ook gelegen in het feit dat ze een hele lange historie hebben met Cineman, wat in heel veel regio's staat aangeplant. En wat we nu vooral zien is dat we veel wijnen uit betrekkelijk koelere gebieden hebben gezien. Stellenbosje was dan misschien nog het warmste. En we gaan nu een uitslapje maken naar Zwartland. Dus dat is veel meer landinwaarts gelegen. Een heel ander klimaat, hele andere omgeving. Is een van jullie daar ook geweest in Zwartland?

SPEAKER_02 1:01:31

Nou, sterker nog, het frustreert mij enorm. Omdat ik hier niet mocht komen, dan ben ik niet gewend. Ik kom overal, door aan Rome Conti toe. Vraag ik aan Sadie. Geen tijd. En die is bezig met wijn maken. Daar word ik echt zo pist op.

SPEAKER_01 1:01:48

Die is nog drukker dan Marcel.

SPEAKER_02 1:01:51

Jezus Christus, het is een van de weinige wijnmijnen waar ik niet terecht kom. Maar ik had een goede reden: ze waren aan het bortelen. Alle hands aan de. Voit allemaal weer.

SPEAKER_00 1:02:02

Maar ben je wel in het gebied geweest toch?

SPEAKER_02 1:02:03

Ja, is wat dan ben ik million geweest. Wat daar ligt er naast.

SPEAKER_01 1:02:08

En de Badenhorst precies ligt er ook naast. Dus je hebt een hele kleine groep van topwijnmakers, ook hier, die veel Furoren hebben gemaakt. Dus we maken echt de stap van meer bij de kust gelegen wijngaren, waar het betrekkelijk koel is. Want we zitten wel op de 34 graden zuiderbreedte. Dus als je dat zou extrapoleren naar de Noorderbreedte, dan zit je ongeveer bij Tunesië, Marokko, dan zou je denken, maar dat zit natuurlijk heel erg, daar is het heel erg warm. Maar je hebt vooral, wat Marcel in het begin ook vertelde, natuurlijk de Buenquelestroom, die vanuit Antarctica veel koele zeestromen aanbrengt. De Cape Doctor, een wind, die je tot aan het zwartland kunt waarnemen. Dus het is echt wel, het zorgt wel echt voor verkoeling. Maar we zitten nu wel echt in een wat meer continental landinwaarts. Dus die directe zee invloed met mist of iets, daar heb je daar is nu geen sprake van. We proven hier dus ook een wijn, Skurfberg, 2019 van Eben Sadie. Dat is een van de meest mediagenieke, de meest extraverte wijnmakers die ik ooit heb ontmoet. En zijn wijnen behoren echt tot het allerbeste wat ik ken uit Zuid-Afrika, maar misschien wel de wereld. Het is ook een van de weinige wijnmakers die uitblinkt in verschillende druiverrassen, in verschillende stijlen. In wit en in rood. Vaak heb je toch een bepaalde voorkeur voor het een of het ander. En we proeven nu de S Curfberg 2019. En dit was de eerste wijn die door Tim Atkin 100 punten kreeg in zijn report. Het is een wijn die ik vanaf 2017 verzamel en kijk. En 17 stond er een jaar geleden fantastisch bij. En wat al opvalt, ik heb hem even in een kraf gedaan, want het zijn wijnen die even wat lucht nodig hebben, is dat hij een intens goudgele kleur al heeft. En het zijn wijnen die veel meer zijn gemaakt op textuur dan vaak aromatische expressie. Dus we kwamen net van Richard Kurshow, waar je echt sinaasappel, citrus, creepfroet had in geur. En dit zijn wijnen die veel meer olieachtige texturen hebben, hele fijne bitters en mooie frisse zuren.

SPEAKER_02 1:04:16

Wel veel volume, hè. Hier ga je niet even met z'n tweeën zeggen, een glaadje wijn drinken, schat. Daar moet je er goed voor gaan zitten. Het is echt een hele gastronomische wijn.

SPEAKER_01 1:04:26

Absoluut. Het heeft heel veel intensiteit. Het heeft veel bitters, veel extract. Het zijn ook wijngaden, in dit geval van Scurfberg, dus de Citrus Dal Mountain. Eigenlijk is het, net als Zedeberg, wat we eerder in het glas hadden, een beetje off-beaton track. Wijngaden waarvan de druiv eerder lange tijd aan coöperaties werden geleverd, totdat Rosa Kroeger, een van de Grand Dams, eigenlijk in Zuid-Afrika. Onderzoek heeft gedaan van wat zijn nou de meest onderscheidende en bijzondere wijngaden. Daar kwam ze eigenlijk op Sitersdal, Moutenskurfberg. Basie van Lee, dat is de wijngardenier in dit geval. En daar heeft onder andere Ebenzadi nu druiven van gekocht en maakt daar dus nu deze wijn van, die een van de absolute iconen is. En onderdeel van de oude Wingertrix, die die sinds 2011 geloof ik op de markt brengt. En sindsdien zijn die druivenprijzen ook enorm gestegen. Dat is natuurlijk heel erg goed voor die boeren. Maar Cris Alheid, bijvoorbeeld, maakt daar nu ook hele mooie wijn. Maar er staat ook pinotage in die wijngaden. Sofian Blan zelfs is er iemand die daar wijnen van maakt.

SPEAKER_02 1:05:28

Ik heb net slog genomen, hè. Het blijft maar gaar. Wat een lengte. Echt een fantastisch las wijn.

SPEAKER_01 1:05:35

Dit is geweldig. Hier ga ik voor. Dit zijn wijnen die naar mijn idee ook uniek zijn. In hun profiel, in hun identiteit.

SPEAKER_02 1:05:44

De smaakintensiteit. Maar ook, ondanks de smaakintensiteit, is niet alleen power, maar het is ook gelaagdheid. Honderdduzen dingen.

SPEAKER_00 1:05:53

Als je dit blind aan iemand geeft, moet je wel aan iemand geven die je wilt wel aardig vindt. Want het is niet gratis, natuurlijk. Maar dit is echt brood.

SPEAKER_02 1:06:00

Ja, het is echt een geweldig glas wijn. Ik denk dat dit de mooiste wijn is van deze week tot nu toe. Dat zegt een hoopmacht. Het is maanden. Dat wil ik zeggen. Ik ben af en toe de dagen kwijt. Is het pas maandag? Dat kunnen we nog mee, ze kunnen nog veel week.

SPEAKER_01 1:06:17

Maar de intensiteit van die wijn. En de extractie, dit zijn hele lage opbrengsten, 15 hectoliter per hectare. Dus het zijn natuurlijk bush vines, lage aanplant. Het zijn ook druiven vaak met een hele dikke schil. Dus veel fenolische bestanddelen, dus ook tanines, je krijgt ook vaak een bijna een tanine-achtige sensatie. En wat ze dus ook niet doen vaak met dit soort druiven, is kneuzen en schilderweking. Want anders krijg je alleen nog maar meer van die bitterstoffen. Dus ze doen het eigenlijk gewoon heel zacht persen. Is het een whole bunch persing? Hele zachte persing inderdaad. Verwerking per perceel, spontane gisting. En dit wordt ook gewoon rechtstreeks uit het valt gebodeld.

SPEAKER_02 1:07:00

Het zijn ook vaak heel fouw oude stok. Want Richard Kusje had het over een 42-blok, 46 blok. Dus die zijn in 42, 46 aangeplant, neem ik.

SPEAKER_01 1:07:08

Wat ik heb kunnen vinden, is in ieder geval aangeplant tussen 1940 en 55. Maar dat is misschien ook wel een nieuwe terwijl.

SPEAKER_02 1:07:13

Dat bedoel je met die 42-blok en 46-blok, Chin en Blanco. En dat je dat dus niet had in Chardonnay. Want in Zuid-Afrika, die komen pas veel later. En die stok is allemaal jongen. En dit is die Chiné Blanc. Chiné Blan is überhaupt de meest aangeplante witte drijvensoort, als mijn cijfers kloppen, zit je op 18,2%. En het is de meest aangeplante druifensoort in Zuid-Afrika. Steen.

SPEAKER_01 1:07:43

Maar wat een kracht en intensiteit.

SPEAKER_02 1:07:45

Ja, geweldig geweldig.

SPEAKER_00 1:07:49

Is er nog gewoon te kooptijd, of niet?

SPEAKER_02 1:07:53

Ja, dit is wel duur hoor. Dit is van De Lange, heeft dit hè?

SPEAKER_01 1:07:58

Ja, ik denk dat het ook wel een deel op allocatie wordt.

SPEAKER_02 1:08:01

Ja, dit is geen deel allocatie. Ik heb het wel eens geprobeerd te kopen en ik heb het niet gekregen. En daar heb ik links en rechts ergens. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Deze heb ik dan niet, maar ik heb wel van Sadi heb ik wel, wat zei ik, Columel? Columella of Palladius, misschien de top van eigen weigarden. Columella en Palladius heb ik wel. Dit heb ik niet. Ik kan het wel krijgen, maar dan moet je zoeken. Ik weet nogal de weg. Ik heb nogal wat connectie.

SPEAKER_01 1:08:31

Maar het zijn unieke wijnen. Ik maak het net op en dan is hij net zo gesloten. Terwijl nu het blijft maar doordenderen. Maar het is ook bijna zoutig. Het is tanieus. Het heeft enorme limoenzest, enorme grip. Veel fruitconcentratie. Maar het zit ook heel veel. In de x-factor. Het is niet zo dat je nu appeltjes of malloen. Het zit veel meer op textuur, op romigheid, olieachtige smaken.

SPEAKER_00 1:08:56

Ook een onwijs bewaarde potentieel dat is.

SPEAKER_01 1:08:58

Dat kun je volgens mij ontzettend lang laten rijpen. Als een rode wijn misschien wel. Zoveel intensiteit. Ik vind zelf wel dat ook dit soort wijnen. Want het is heel rijk en machtig, het moet ook niet doorslaan. In de tertiaire toon of dat je hooiachtige ontwikkelingen krijgt om microoxygenatie in de fles. Maar ik denk dat dit na over twee, drie, vier jaar echt op zijn mooiste is. En dan misschien nog wel op dat plateau blijft.

SPEAKER_02 1:09:22

Ik wou net denken, kijk, het kan wel rijpen, maar je moet wel oppassen dat het geen dikke pap wordt. In de smarracht en zo, hadden ze mij ooit wijs gemaakt. Oh, mooi, ze moet je twintig jaar wegleggen. Nou, terwijl ze jong heel lekker vond het, hele nerveuze en zo. Dus ik ga Hutsbergen en onendling en monumentaal en al die dingen. Ik leg zo 15 jaar weg. Ik denk even eentje proeven. Ik maakte één open. Nou, dan lek wel of ik olie in mijn glas had. Ik kwam er niet doorheen. Mijn vrouw zei naar één glas van nou, drink er maar mooi zelf op. Voor na twee glaten dacht ik bij mezelf van ojee. Het kan rijpen, maar het wordt er niet beter op. Het wordt veel te dik en te vet en te breed en te vol. Dit alsof je een parroommotor naar binnen werkt.

SPEAKER_01 1:10:03

Dat is dit niet.

SPEAKER_02 1:10:06

Als je dit twintig jaar weglegt, misschien ook wel. Maar net wat je zegt, jaar of vier, vijf. Maar waarom moet je 20 jaar bewaren man?

SPEAKER_01 1:10:14

Je moet je altijd afvragen wat wil ik dat er nog verbetert aan deze wijn. Wat moet het nog integreren? Het feit dat hij nu wel gewoon open komt en loskomt, is voor mij wel een teken dat hij er nog niet is, naar mijn idee. Maar er zit ook een hele mooie frisheid in.

SPEAKER_02 1:10:26

Maar dat kost je in blan natuurlijk.

SPEAKER_01 1:10:29

Dus je zit echt op een extreme plek waar het extreem droog is, waar je wortel eigen stok hebt, waar geen filoxera is, waar geen irrigatie plaatsvindt, waar muniecheus gewerkt wordt, wat als er één wijngaatbeheerder is, die zeg maar alles tot in de finesse en niks aan het toeval overlaat, dan is het even zadi wel. Waar veel mensen ook in de leer gaan om te kijken van hoe kan ik in dat extreme klimaat toch dit soort fantastische wereldklasse wijnen maken, die volstrek unieke signatuur hebben, dan is het eigenlijk een must om dit soort wijnen een keer te proberen. En veel meer ingetogen dan de cursor. Dankjewel, Jam. En ik doe mezelf op de maandagochtend ook een grote video.

SPEAKER_02 1:11:10

Oké, we gaan naar de pinotage, denk ik. Nee, nee, dat is deze. Het is mijn favoriete druivensoort. Bij mijn vooroordelen. Nee, weet je, ik had eerlijk gezegd: pinotage is niet mijn ding. Ik ken maar één echt goede, maar ik ben dan ook wel een vooroordeel. Die van kanonkop vind ik fantastisch. Da vind ik echt een hele mooie pinotage. Maar 9 van de 10 pinotages, daar wordt Mars nog niet vrolijk van. Heb ik altijd het idee dat Max Stappen wegrijdt bij de stad, ofzo, weet je wel.

SPEAKER_01 1:11:42

Rubberebanden.

SPEAKER_00 1:11:45

Natuurlijk wel het herkenbare draan.

SPEAKER_02 1:11:48

Ik heb die scurbenberg opgetrokken. Ik ben met pensioen, ik hoef vandaag niks meer.

SPEAKER_00 1:11:56

Deetje omhoog dadelijk.

SPEAKER_02 1:11:57

Ja, fantastisch wijn.

SPEAKER_00 1:12:01

Vind ik echt geweldig. Daar hebben we wereld voor je op en zoiets.

SPEAKER_02 1:12:06

In ieder geval ik ben een verwend konijn, dat weten jullie wel.

SPEAKER_01 1:12:10

Maar ik denk de associatie die heel veel mensen misschien van auto wel hebben, en ook in Zuid-Afrika zelf, de Afrikanen drinken zelf vaak ook gewoon rode wijn. Misschien nog wel meer dan witte wijn. Dus de associatie die je misschien niet meteen hebt is met wit, maar daarin exceleren ze echt.

SPEAKER_00 1:12:28

In allerlei prijsklass naar mee. Maar dan zie je eigenlijk, dat is een best wel een korte tijd. Nou, laat het wijken van na 1994, wel heel veel kennis naartoe gaan en heel veel mensen met verstand en echt wel mensen die iets willen creëren. Want als je dit hier nou neer kan zetten, is 2025 nu. In een hele korte tijd precies. En dat vind ik dus indrukwekkend.

SPEAKER_01 1:12:46

En daar heb je gewoon mensen voor nodig die gewoon een bepaalde visie hebben. Emissari is een van de meest eigenwijze en gezinnige wijnmakers ook. Maar die heb je ook nodig die een podium verdienen, verboden krijgen, maar wel gewoon ook waarmaken wat er in het glas zit. En dat is natuurlijk heel erg bijzonder. Nou, en ik was voorbereid op pinotage, maar we gingen geen proeverij doen zonder een pinotage in de line-up, die hoort erbij. Dit is een wijn gemaakt door Serena van Niekerk. En komt uit, is eigenlijk een blend van verschillende wijngaden, in onder andere Scurberg, waar we dus net vandaan komen in de Olivans River Valley. Pikenierskloof, ook een beetje een off-the-beaton track gebied, ligt op een wat hoger plateau bij tussen Zwartland en Zederberg in. Waar ook veel rooibos en citrusteelt is, bijvoorbeeld. Maar ook de laatste jaren veel meer wijngaden zijn ontdekt, met name grenache Senso. Maar ook pinotage, bijvoorbeeld. Maar dus ook vrij weinig virusinfecties zijn. Want daar hebben we nog niet over gesproken, Marcel. Dat er natuurlijk veel wijngaden, ook met Liefrol of druivenblad. Even kijken, dan moet ik het wel even goed zeggen. Want ik ken uiteindelijk alleen als Liefrol. Dus ik moest even de Nederlandse benaming voor Scrabel even opzoeken. Dus het Liefrol virus, wat er eigenlijk voor zorgt, dat is een virusinfectie die door wolluizen wordt overgedragen. Waardoor de sapstroom in de plant wordt onderbroken. En dat staat eigenlijk weer platgroenontwikkeling en chlorofiel ontwikkeling, dus fotosynthese in de weg. Waardoor ze met name blauwe druiven last hebben van een volledige rijping van de tanines. Zeker de laatrijpende druiverrassen als Merlot of Cabonet Sauvignon hebben er last van, in mindere mate cabonet of pinotage, zoals we hier in het klas hebben. Maar er zijn dus bepaalde regio's waar ze dus wel gewoon een goede jonge aanplant hebben, maar dus niet dat virus, wat wordt overgedragen door die wolluizen, van plant tot plant eigenlijk heeft kunnen plaatsvinden. Je kunt je voorstellen dat als je dat een Stellenbos hebt en je buurman heeft zeg maar wel virus geïnfecteerde wijngarden en je houdt het heel minutieus voor jezelf in de gade, welke wijngarde wel en niet die virusinfectie hebben, dat je het alsnog gewoon van de buurman kan krijgen. Dus je zult er ook samen.

SPEAKER_02 1:15:06

Kunnen ze daar wel wat tegen doen dan?

SPEAKER_01 1:15:08

Nee, je moet eigenlijk gewoon opnieuw planten. En dat is dus eigenlijk wel een gevolg van dat inferiure plantmateriaal, wat ook niet goed in quarantaine is geweest. En dan gaan ze ook nog klonen. En dan gaan ze het nog vermeerderen. En voordat je het weet heb je heel veel van dat soort virus geïnfecteerde stokken. En dat is met die pinotage nog steeds het geval. Maar het voordeel van pinotage is dat het betrekkelijk vroeg rijpt. Dus dat de genus en de suikeropbouw grotendeels al geweest. Dus je krijgt dus niet een beetje die groene kanten. Die je dus bijvoorbeeld wel bij Caboness of niet onzekerheid stellenboros nog vaak aankomt. En er is nog steeds het idee dat er nog steeds behoorlijk veel planten liever hebben. En dat zie je met name aan het einde van het groeisizoen. Dan zie je bepaalde bladeren gewoon verkleuren dat de nerven nog wel geel en rood zijn en de rest van het blad nog groen. Maar dat betekent dus dat die fotosynthese al weer nog meer gehalveerd is. En uiteindelijk zal de plant ook.

SPEAKER_02 1:16:04

De kosten van de rijping van de druiven natuurlijk.

SPEAKER_01 1:16:06

Precies. En bij witte druiven heb je er niet zo heel veel last van. Die zijn en vroege rijp. En je hebt natuurlijk niet een hele lange schil inweking waarbij je talines extraheert. Dus in zover is het vooral voor blauwe druiven een probleem. Maar we komen dus nu terug bij de nieuwe trekpinotage. En dit is een wijn, want je hebt eigenlijk twee scholen in pinotage. Want het is een kruising van Abraham Perolt uit 1924. Waarin hij dus met Pinot Noir heeft gekruist. En het begon eigenlijk als een soort van persoonlijk projectje. Heeft ook die stok een beetje verwaarloosd totdat iemand anders weer tegenkwam. En het idee was eigenlijk toch de finesse van Pinot Noir en de frisheid en de elegantie, de fruitexpressie te combineren met de opbrengsten die Senso eigenlijk kan voortbrengen. En op dat moment al een hele productieve drive in Zuid-Afrika. En het grappige is dat je zou denken, nou, er komt ook een hele filigraine lichtvoetige stijl, per se vandaag. Maar Pinotage heeft veel suikels ontwikkeld, veel aminozeuren, heeft een hele dikke schil. Dus heeft dat niet van zijn ouders eigenlijk overgenomen. De Waard heeft geen dikke schil. En Sinds ook niet. Dus het is eigenlijk gewoon een heel ander beestje. Maar het heeft wel eigenlijk furoren gemaakt. Maar dat is pas veel later nadat hij het in 1924 als project is gestart. En er is uiteindelijk ook nog maar één moederplant, pinotage. Die is uiteindelijk vermeerderd. En natuurlijk, nadeling de stokken langer in de grond staan en ook tijd hebben om lokaal te muteren, is het natuurlijk wel als uitgangspunt, maar eigenlijk één stok. Dus er waren geloof ik vier zeilingen. En er was één uiteindelijk gekozen als pinotage, als moederplant, waarmee Zuid-Afrika eigenlijk in het begin misschien niet Furoren heeft gemaakt, maar zich opnieuw een beetje aan het uitvinden is, zou ik willen zeggen.

SPEAKER_02 1:17:51

Maar hier zit natuurlijk wel een leerproces achter. Want we hadden het net al over, ik maakte een grap over Max stappen. En pinotage 20 jaar geleden, dan was verbrand rubber. En net wat ik zei, ik heb maar één groeien, en die is van konkrop. En dat is natuurlijk een beetje korter de bocht, dat weet ik allemaal wel. Maar die reputatie had het wel. Het was niet echt. En stinken ook, weet je wel. Volgens mij had alle pinotage uit bread of zo, weet je wel.

SPEAKER_01 1:18:21

Er zijn heel veel problemen. Het is het druivenbladrolvirus. Voor de mensen die het precies in het Nederlands willen weten. Maar er zijn problemen met pinotage. Ik heb daar ook nog eventjes wat mensen voor gebeld, Marcel. Want ik wil natuurlijk wel beslagen ten ijs komen. En ik heb niet het idee dat we hier onzin moeten vertellen. Want het heet niet voor niks wijn en wijsheid geloof ik. Dus daar moeten we iets over kunnen vertellen.

SPEAKER_02 1:18:45

Pertinente onwaarheden niet getolereerd.

SPEAKER_01 1:18:49

In eerste instantie is het al een plant die ongelijke rijping heeft, naarmate je dus hogere opbrengsten hebt. Die kunnen tot 120 hectoliter per hectare zijn. Nou, dan kun je je voorstellen dat niet alle trossen perfect rijp worden. En dan neem je dus ook een deel onrijpe tanines mee in je wijn, wat associaties met verbrandrubben, of in ieder geval onrijpheid, groenigheid mee kan nemen. Maar omdat het een druiverras is, wat dus ook heel veel suikers heeft en aminezuren, wat als voedingsstof eigenlijk is voor de gistellen, verloopt de gisting ook verschrikkelijk snel. En bouwen die gistellen ook heel snel op, waardoor ze eigenlijk ook een beetje in stress komen en dus ook waterstofsulfide aanmaken. Dus dat is die reductietoon die mensen wel eens met zwavel, rot eieren of met verbrand rubber associëren. Dus die stress die je tijdens de gisting kan hebben, dat is één facet. En daarnaast is het ook een wijn met een hele hoge pH. Dus rode wijn tot doorgaans, zeg maar, misschien maximaal vier, dat is extreem hoog. Maar pinotage van dezelfde wijn gaat als Merlot bijvoorbeeld, heeft Merlo 3.4 en pinotage 3.6. En hoe hog je komt, des te beter is de omgeving voor microbiologische activiteit eigenlijk in je wijn. En daardoor kun je dus ook problemen krijgen, bijvoorbeeld met vluchtig zuur, waardoor je dus een nagelakkerboer voor een andere narigheid in je wijn komt. Dus het is eigenlijk voor bacteriologische omstandigheden niet een ideale omgeving.

SPEAKER_02 1:20:19

Het is onbegrijpelijk dat iemand dan een druivensoort ontwikkelt door middel van. Kruising. En dat hij dan een druivensoort ontwikkelt die eigenlijk alleen maar problemen veroorzaakt. Ja, dat is een moeilijke duif in ieder geval.

SPEAKER_01 1:20:30

Het is een hele moeilijke drijf. En als je niet heel erg schoon werkt, bijvoorbeeld, of met je sulfietniveaus niet goed oplet, of dat je misschien oude vaten gebruikt. En ook daar niet heel erg goed lapt, dan is het wel een omgeving, zeg maar, die heel bevatkelijk is voor fouten. En zeker als je industrieel werkt, kan dat heel veel nadelen hebben. Dat heeft het imago van Pinotage niet goed gedaan. Maar naar mijn idee is dit.

SPEAKER_02 1:20:52

Nou, ik moet eerlijk zeggen, ik ruik hier geen verbrander. Ik ruik hier echt heel mooi zwart fruit. Niet heel super zwart fruit, maar wel zo. Ketsachtig. Ja, pruim. Ja, pruim. Ja, ik kan dan heb. Ik heb geen bosbessen of bananen of zo.

SPEAKER_01 1:21:12

Het is vaak rood en donkerfruit. En de tanines zijn ook best soepel. Ze zijn zacht, zijn helemaal niet agressief of groenig. Het heeft ook niet een hele zware bittertoets. Het is heel doordringbaar. Zeker nu licht gekoeld, toen had ik nog speciaal aan meest gevraagd. We moeten zorgen dat de wijnen echt wel wat licht gekoeld geserveerd worden, is het een heel genietbaar, soepel toegankelijk glas wijn. En als we dat afzetten tegen een kanonkop, die veel meer in Bordeaux-stijl is gemaakt, is met veel meer extractie, veel meer kracht en intensiteit, wel heel goed gemaakt.

SPEAKER_02 1:21:42

Een iets ander prijsplaatje. Want voor 99, wat kost dit? Bij de genereu zag 9,95 pinotage. Denk ik? Is leuk voor blindproeverijen en zo. En van die wijnclub is die allemaal naar druivensoorten toe proeven en zo.

SPEAKER_00 1:22:01

Voor 99. Iedereen in Nederland, maakt niet uit waar je zit. Nou ja, er zit waarschijnlijk wel een Lugereus zaak bij je in de buurt.

SPEAKER_02 1:22:08

Super glaswijn. Kanonko is even een stukje duurder. 45, 50 euro kost het wel hoor. Jazeker. Nee, dat geld vind ik super glaswijn. Lekker. Lekker licht gekoeld. Welder wel, licht koelen. Graadje of 16 om en de wei. En dan denk ik.

SPEAKER_01 1:22:25

In een fruitige, niet overgeëxtraheerde, krachtige stijl. Schoon, puur fruit. Mooi gemaakt. Technisch perfect.

SPEAKER_00 1:22:32

Dan kan de meningen weer doen veranderen. Je ziet dat dat al wel kend tot hoor.

SPEAKER_01 1:22:36

Pinotage is een van de weinige druiverrassen die weer aangeplant wordt. Dus je ziet ook gewoon in Zuid-Afrika dat mensen weer nieuw geloven hebben in pinotage.

SPEAKER_02 1:22:42

Maar je moet ermee leren omgaan. Dat is uiteindelijk.

SPEAKER_01 1:22:46

De uitdagingen zijn groot als je in de wijnkelder met pinotage werkt, dat is duidelijk.

SPEAKER_02 1:22:52

We gaan naar weer naar David. Alweer naar David. Weet je wat ik ook zo mooi vind van David? We hebben het over David Nieuwhoud van Zerenberg, hij heeft ook een lijn die heet Ghana. Die wijnen. Weet je waarom dat Gosta Corner heet? Weet je dat?

SPEAKER_01 1:23:10

Dat weet ik wel, maar ik vind het leuk als jij het vertelt.

SPEAKER_02 1:23:13

Nou, David heeft mij verteld dat het komt dat de Indische Oceaan en de Atlantische Oceaan, die botsen op elkaar ten zuiden van Zuid-Afrika. En dan was vroeger voor de schepvaart, met die houten schepen allemaal, van de VOC en zo, nogal een uitdaging om daar versoenlijk doorheen te komen. En er waren de zat bij die dat niet redden. Dus er gingen honderden schepswrakken, gingen dan naar de oceaanbodem. En er liggen dus heel veel verdronken zeelij. En alles wat daar een beetje in de buurt gebeurt, wat een beetje spooky is, dat wordt dan gewijd aan zeelui die dood zijn en die boos zijn. Dus zeg maar de boze geesten. En daarom heet het coast corner. Klopt dat?

SPEAKER_01 1:24:08

Ja, dat klopt helemaal.

SPEAKER_02 1:24:10

Mooi hè. Nou, niet voor die zeelai, maar om zo'n wijn een coast corner te noemen. Dat vind ik dan wel.

SPEAKER_00 1:24:17

Het verhaal erachter is altijd een interessant.

SPEAKER_02 1:24:18

Een soort eerpitoon de zeelij.

SPEAKER_01 1:24:22

Het grappige is dat dat elum, wat bij Capagola's is gelegen, dat is een wijnregio die 25 jaar geleden gewoon nog niet bestond. Dus dat is echt helemaal nieuw wave Zuid-Afrika. waar mensen eerst appels dejen telen en andere gewassen. En het succes eigenlijk zagen van witte wijn, Sauvion Blanc, bijvoorbeeld, of Semignon Blands, die David daar dus nu ook maakt. Het relatief koele deel van Zuid-Afrika. Is echt iets nieuws.

SPEAKER_02 1:24:46

Maak valt de naam. En ik vind de wijn trouwens ook lekker. Vooral de Soviet Black, Goscone. Ja, ben je dat geweest? Heb je het ook gedaan? Nee, ik ben niet bij Goskon geweest. Ja, trouwens, ik denk het wel. Als je zo'n tour maakt en ik ben twee keer in Zuid-Afrika geweest, één keer die wijntoegemaakt met Udo. Die doet dat één keer per jaar. Dus als je geïnteresseerd bent om een wijnreis te doen naar Zuid-Afrika, zou ik zeker met Udo Gubels met Wijnet even contact opnemen. Want die doet dat erg goed, moet ik eerlijk zeggen. Je krijgt echt nou, we hebben geloof ik een stuk of 15 tot 18 wijnboeren bezocht. En ook goede, muleneun, alles zit erin. Morgenzon geweest. Je kan verzoekjes indienen van waar wil je graag naartoe. Ik wilde toen nog graag naar keushow toe, hebben we gedaan. En goede restaurants geweest. Dat is echt een hartstikke culinaire reis. Super. We hebben enorm naar de zin gehad daar.

SPEAKER_01 1:25:34

Nou, zo is Zuid-Afrika natuurlijk een fantastische bestemming op.

SPEAKER_02 1:25:37

En ik ben een keer met de kindertjes geweest, met het gezin en de Big Five feestje. Dat hebben we natuurlijk ook gedaan. En toen zijn we, denk ik, bij het zuidelijke punt geweest, of niet? Maar jij weet dat nog mee eens? Zijn we daar geweest?

SPEAKER_01 1:25:49

Cape Point of Capegolis?

SPEAKER_02 1:25:51

Cape Point of zo, denk het wel. Hebben we zelf nog een foto van. Wie niet? Half Europa heeft daar een foto gemaakt. Als je er komt, dan moet je daar wel even over de Ginees in de foto. Goed. Zedeberg.

SPEAKER_01 1:26:05

Zedeberg blinkt niet alleen uit in moesterende wijn, maar ook in weinig gemaakt van blauwe rassen, waaronder Cabernet Sauvignon, maar ook zeker Syres. En eigenlijk is David heel erg een voorstander van heel puur en precies wijnmaken, zoals we dat bij de methodenklap klassiek vinden. En hij zet ook Chira's op het etiket. Wal een beetje een aanduiding is dat het een wat rijpere, zonderstoofde, maar wel krachtig en precies gemaakte wijn is. Niet zo jammy zoals je dat bijvoorbeeld in Bossa tegenkomt. Maar zeker wel aan een wat rijpere kant. Zoals je nu ook de tendens hebt naar siera, waarmee meer geappelleerd wordt aan Noordronde, waar je wat meer peperigheid en zo in terugvindt dat het hier iets minder. Het is nog steeds een wijn met elegantie, doordringbaarheid, maar ook wel heel puur precies rijpruid. Intens, ook al wat kruidnagel van het eiken, iets van zederhout wat er in, zederberg, zederhoud. Komt hier ook nog wel in terug. Maar een uniek stukje Zuid-Afrika, denk ik.

SPEAKER_02 1:27:03

Ja, geweldig glas. En net wat je zegt. Want vaak heb ik met die nieuwe Chiras wijnen, en dat jammy-achtige, kom er niet doorheen. Vooral in Australië heb ik daar nogal een handje van. Dan vind ik super lekker. Maar na twee glazen denk ik van dat is. Oké, laat maar. Maar deze mooi zuurgraad nog in en zo. Die wijngaar natuurlijk ook super hoog liggen.

SPEAKER_00 1:27:30

Een van de hoogstwijnen volgens mij toch?

SPEAKER_02 1:27:31

De hoogstwijnen in het duizend meter.

SPEAKER_01 1:27:34

Meer dan duizend meter inderdaad. En dan heb je natuurlijk ook gewoon hele grote verschillen tussen dag- en nachttemperatuur. Wat romanontwikkeling, maar ook het zuurgehal in de wijn, zeg maar goed behoudt. En dat proef je ook terug. Dus je hebt aan de ene kant heb je hele grote rijpheid en expressiviteit in de fruitigheid. Rijpe tadines. Zeker niet streng of hard. Ze zijn best wel zacht, eigenlijk. Maar ook duidelijk toch ook nog wel de. De toets van het eiken, iets met cacao, iets van Zwarte Olijf, komt ook nog op.

SPEAKER_02 1:28:06

Je zegt de toets van het eiken. 15 maanden eik heeft dit. We proven het niet terug. Nee, die is geïntegreerd in de wijn. Hoeveel nieuw eiken? Wet ik eigenlijk eerlijk gezegd niet. Ik vind het wel een winterwijn. Je gaat niet in de zomer even denken van nou. Maar echt winterwijn. H4'tje aan.

SPEAKER_01 1:28:25

En nu ook weer iets lichter gevoeld. Dit is gewoon heel plezierig drinken.

SPEAKER_02 1:28:29

Het is een stevige jongen, hoeveel alcohol heeft hij?

SPEAKER_01 1:28:31

Ik denk 14,5, zou ik schatten.

SPEAKER_00 1:28:35

14,5.

SPEAKER_02 1:28:36

Zo snel op dit keer, 14. Maar ja, ik vind het echt lekker glas wijn. Het is wel een stevige jongen. Je moet van stevige jongens houden. Af en toe heb ik dat wel. Nee, goed. En ook met een braai, een goede ripaye op de barbecue. En dan komt het helemaal goed. Dat denk ik wel.

SPEAKER_03 1:28:53

Zo ze het daar ook doen.

SPEAKER_02 1:28:54

Ja, zoals ze het daar ook doen. Dus ja, heerlijk glas wijn. Gaan we op naar de volgende, want we zitten op.

SPEAKER_00 1:29:02

Ja, we zitten alweer anderhalf uur.

SPEAKER_02 1:29:05

Je moet er wat korter van stof zijn.

SPEAKER_00 1:29:09

Ik denk dat de mensen wel veel leren, dus dat is het belangrijkste.

SPEAKER_02 1:29:13

Kanonko, Palssauwer. Tel.

SPEAKER_01 1:29:17

Ja, het is een iconisch wijnhuis in Stellenbos, de Paulswer. Of de kanonkop natuurlijk, wordt ook door TMR ging geroemd als First Growth. Dus premier Grand Cru Classe uit Stellenbrosch. En Stellenbrosch staat natuurlijk al jaren bekend om zijn Cabonet Blands. En Palsauwer of kanonkop wordt ook al jaren door Gal verkocht in Nederland. Maar heeft zeker juist in Zuid-Afrika een enorme reputatie. Dus je ziet het daar heel veel op wijnkaarten, ontzettend veel wijnliefhebbers die het verzamelen, die het kopen. En aan mijn idee is het een van de meest koopwaardige cabonet blands uit het Salihalve Hond. Wat we ook in Nederland kunnen kopen. Want dat hebben we nog niet gezegd, Marsel. We zijn als Nederland gewoon ontzettend bevoordeeld dat eigenlijk alle topproducenten, alle topwijnen in Nederland verkrijgbaar zijn. En misschien zelfs in sommige gevallen beter dan in Zuid-Afrika zelf. Misschien niet goedkoper, maar zeker nog steeds wel wel betaalbaar. Dus alles wat je gewoon in Zuid-Afrika leest of hoort of bezoekt, dat kun je gewoon in Nederland kopen en dat is een heel groot goed. En dat maakt het ook heel erg bijzonder. En je proeft dus nu ook gewoon topwijnen van Cursor, van Skurberg, nu ook weer de Paul Sauer. 2015. Dat was de eerste wijn die Tim Edkin 100 punten gaf in Zuid-Afrika. Als een soort van statement. Kijk, we maken hier worden wijnen van wereldklasse gemaakt. Iets heel erg bijzonders. Ik weet nog wel dat ik bij de Gal op zoek ging naar deze wijn, want ik had het gelezen. En ik denk, ik moet er als speer bij zijn om wat flessen in te slaan. Maar ik kon er maar maximaal twee bestellen per wijnwinkel. Dus ik ben een heel groot Nijmegen aan. En heb ze zo bij elkaar gescharreld. En dit is een wijn die onder de 50 euro, in ieder geval de nieuwe oogste wordt verkocht. En we proven dus nu de 2015, die tien jaar oud is.

SPEAKER_02 1:31:03

Dit is nog onder de vijftientjes. Dit was toch onder de vijftient. En volgens mij is een pinotage ook onder de 15e jaar, dat denk ik ook.

SPEAKER_01 1:31:10

En het zijn geen kleine producties, we hebben het niet over een paar honderd flessen in vergelijking met de cursushoofd. Of ik denk van Skeurberg worden ook niet meer dan een paar duizend flessen gemaakt. Dus het is wel een grotere productie, maar het is ook een hele belangrijke wijn van Zuid-Afrika.

SPEAKER_02 1:31:23

Nee, maar net wat je zegt, de beschikbaarheid van wijn in Nederland. Maar dat gaat niet alleen over Zuid-Afrika's. Wij zijn als wijnland überhaupt heel erg. Want ik spreek natuurlijk wel eens experts en zo en zeggen allemaal, wat je hier in Nederland aan wijnen kan krijgen, is echt onvoestelbaar. En als je in een begonje komt in Frankrijk, heb je echt ook alleen maar begonje en champagne. Dat zit. En als je in Duitsland komt, in Duitsland gaat het ook nog wel. Maar in Nederland is door hun open mind en door onze handelsgeest, ik denk dat dat er me te maken heeft, is je heel veel wereldwijde wijnen te krijgen.

SPEAKER_00 1:31:57

Echt heel veel. Ik denk dat het ook mee te maken heeft dat wij zelf niet zoveel wijn produceren. In het verleden ook niet van die kwaliteit. En dat ze altijd moesten importeren vanuit de ouds.

SPEAKER_02 1:32:07

Ja, dat zal ook met te maken hebben. Engeland heb je dat ook trouwens, heel veel gemeen. Heel veel gemeen bestlanden natuurlijk.

SPEAKER_00 1:32:12

Ja, want als je ook in de Oostenrijk gaat kijken, dan heb je ook weer een wijnwinkel of wijnhandel in Oostenrijk heeft ook wel voornamelijk Oostenrijkse wijnen. Omdat ze zelf ook wijn produceer.

SPEAKER_02 1:32:21

En Italian, in die. Daar kom je echt in. Ik was een keertje in Zuid-Amerika. En toen liep ik een hele chique wijnwinkel binnen in volgens mij was dat Santiago in Chili of zo. En ik loop daar rond. Hartstikke mooie winkel.

unknown 1:32:38

Top.

SPEAKER_02 1:32:39

En alleen maar Chileense en Amerikaanse wijnen. Dus ik zeg tegen hem van, goh, en dure spullen ook, hè. En toen zei ik van, goh, hebben jullie hier ook iets in de vorm van een top uit Bordeaux of zo. Hebben jullie hier laffiet of mouton ofzo, of hoorborillon. Keken maar. Nee, die wijnen zijn veel te dun. Daar zijn ze echt. Daar zie je je mark voor, die wijnen zijn veel te dun, zeiden ze. Dan geef maar weer aan dat je ook in Chili, ook al kom je niet toptenten, alleen maar Chileense wijnen ziet. Of Zuid-Amerikaanse wijnen.

SPEAKER_01 1:33:15

Maar Chili, Argentinië, topwijnen, zien we hier minder hoor. We hebben een aantal bekende merken natuurlijk die door wijnspeciaal zaken worden gevoerd. Maar ook T-Australië, top Nieuw-Zeeland, er zijn importeurs die zich daarin ontscheiden in specialiseren. Maar die zijn niet zo goed vertegenwoordigd als bijvoorbeeld Zuid-Afrika. Komt ook gewoon door de band die we hebben met Zuid-Afrika. Dat er meer mensen naartoe gaan natuurlijk als vakantiebestemming.

SPEAKER_02 1:33:34

En dan gaan we Udo eventjes een veer in zijn reeks steken. Dat is het toch gewoon? Ik vind echt dat Udo is echt een pionier, vind ik. Want die zal hoe lang bezig? 20.

SPEAKER_01 1:33:46

2006. Want ik was met hem in Zuid-Afrika.

SPEAKER_02 1:33:49

Nou, dan moeten we Udo echt even de complimenten geven. Dat hij echt gewoon hele mooie Zuid-Afrikaanse wijnen naar Nederland brengt. Is toch gewoon zo?

SPEAKER_01 1:33:58

Ja, hij is niet de enige. Ik denk dat ook Generu, maar ook Smarachtwijn, wijnkoöperen. Er zijn verschillende wijnimporteurs in Nederland die echt hun beste beentje voortzetten als het gaat om Zuid-Afrika om het echt als een topwijnland neer te zetten. En ook in de.

SPEAKER_02 1:34:12

Toen ik lid werd van de Ginnreux in 2012, hadden we nog niet het moment, wat er nu is van de Giner.

SPEAKER_01 1:34:18

Nee, we hadden één coöperatie waar we mee werkten. En sindsdien is het gegroeid met een.

SPEAKER_02 1:34:23

De morgen zon zat er toen ook al bij.

SPEAKER_01 1:34:24

Dat is 2007.

SPEAKER_02 1:34:26

Ja, in 2012 kwam ik erbij.

SPEAKER_01 1:34:28

Toen hadden we al een slag gemaakt, Marcel.

SPEAKER_02 1:34:31

Maar daarna kwam mijn invloed, toen kwam de rest.

SPEAKER_01 1:34:37

Dit is de kanon, palsouwer 2015. En dit is een wijn met enorm rijpheid. Dus het is 2015 een heel goed oogsjaar. Echt in ieder geval de recente geschiedenis een van de absolute grote oogsjaren naast 2017. En misschien straks wel 2025. Want als ik de wijnmakers nu spreek, en die zijn altijd heel transparant en open over hoe een jaar eigenlijk is verlopen. En tegenstelling tot wat ik vaker in Bordeaux en Bogonio hoor. Zie je toch dat de 25 er ook verschrikkelijk goed uitziet. Voor wit en voor rood. Dus ik ben heel erg benieuwd wat dat gaat brengen. Maar dit is tien jaar oud.

SPEAKER_02 1:35:13

Ja, maar dan moet je naar die kleur kijken dan. Ik heb hier in de rand nog niet eens enige.

SPEAKER_00 1:35:19

Nee, dit kan ook makkelijk 20 jaar als ik het zo zie. Ja, moet je kijken naar die rand, die is gewoon rood, die is gewoon rood.

SPEAKER_02 1:35:29

Tien jaar oude wijn. Prachtig, toch? Het ruikt ook echt als ik dit blind krijg.

SPEAKER_00 1:35:36

Ja, dat gaat u niet uit de kaart nemen.

SPEAKER_02 1:35:37

Nee, examen duidelijk modo, zeg ik al. Hier denk je niet aan zijn APA. Er zit geen. Hier denk ik ook Brandburg. Nee, het is heel schon, heel pleur. En gewoon een hele goede Crubouswa. Of een kleine Grand Cru classe, zo'n vierde Cruje, ofzo. Zoiets in die richting. Zo'n krank.

SPEAKER_01 1:35:56

Het is heel gepolijst. De tenines zijn heel minieus geïntegreerd in de wijn. 100% nieuw eiken, maar ook hier.

SPEAKER_02 1:36:04

Weet je wat mij dan doe denken? Ik ben een grote fan van Grampost. Hoorjak. Vind je een heerlijk glas wijn. Daar lijkt het op, weet je dat? Zo dat Cabonet Sauvignon, dat grafietachtig van.

SPEAKER_01 1:36:17

Dat potloods al zo-achtig accentje. Komt er langzaam maar zeker al wel een beetje in, vind ik.

SPEAKER_02 1:36:23

Je kan alleen aan blijven ruiken, je hoeft niet eens te drinken. Dus als je een alcoholvrije dag hebt, je had er nog een glas inschenken. Alleen maar ruiken.

SPEAKER_00 1:36:30

Elke 15 minuten even ruiken. Dat je achter je oren doen.

SPEAKER_02 1:36:35

Dit is een heerlijk glas wijn. En het hele hout vind je toch helemaal niet terug. 24 maanden toch? Ze hebben 4000 kilo driven en haal ze 27, 150 liter sap uit. Dus dat is per zoek zacht.

SPEAKER_00 1:36:50

Ja, dat is geweldig.

SPEAKER_02 1:36:51

Ja, heel erg top. En de wereld van je open zo. Ja, dat is geweldig. Ja, dat is een hele mooie wijn. En dat voor onder de 15 is het echt top. Gewoon echt top. We hebben geen Wende Constance. Had het graag geweld, maar we konden het dan op een gegeven moment niet op de kopper tikken. Ik heb een foutje gemaakt. Jij koopt dan dit zouden bij Caning Gal. En ik kon twee jaar geleden of zo, kon ik Werne Constance kopen. Twee voor de helft. En dat heb ik niet gedaan. Maar ik denk ik bas van een zoete wijn. Dus laten we zitten. En daar heb ik eigenlijk altijd wel spijt van gehad. Want ik ben er geweest. Ja, ik ben er geweest. En ik vind het toch wel een heel aparte wijn. Het is echt een mooie wijn.

SPEAKER_01 1:37:36

Het is echt van het Zuidelijk half rond, denk ik wel, een van de meest internationaal bekende wijnen, geproduceerd met een track record dat er terug komt in literatuur en doen we nog.

SPEAKER_02 1:37:45

Maar hebben we niet niks met. Maanja uit, we hebben prachtige wijnen gehad. We hebben echt heel veel van jou geleerd weer. En prachtig, oh man die Skurfberg gaat daar nog een beetje. Ik vind echt wel, we hebben echt heel veel geleerd. Ik hoop dat het ook leuk vond.

SPEAKER_01 1:38:00

Heel leuk. Zuid-Afrika is fantastisch.

SPEAKER_02 1:38:04

Ik ben echt een ambassadeur van Zuid-Afrikaanse wijnen. We weten weer veel meer. Dankjewel, Job. En zoals we al zeiden: ik aantal wijnen zijn te krijgen bij de Gineu, maar dat hebben we al een paar keer gemeld. En gaan lekker naar een van de Generere winkels toe.

SPEAKER_00 1:38:19

Zeker. Er zit er altijd dingen in de buurt.

SPEAKER_02 1:38:20

Er zit er altijd eentje in je buurt. Er zijn de veertig in Nederland en hoeveel in België? Twee. Twee in België. En dus kijk naar Morgenzon, Zedeberg, nieuwe keurshow. Alles is licht daar. Prachtige mooie collectie. En ga je hangen. Over twee weken zien wij elkaar met Tschechische wijn.

SPEAKER_00 1:38:43

Maar ben benieuwd waar je ervan vindt.

SPEAKER_02 1:38:44

Jij, ik ook.

SPEAKER_00 1:38:45

En als als die niet online komt, dan vindt Marcel het niks, dan weet u het ook.

SPEAKER_02 1:38:49

Als het niet online komt, dan is het klapping. En we hebben Benjamin nog op Elsas.

SPEAKER_00 1:38:53

Elsas, hopelijk ga je je mening ook een keer veranderen dan.

SPEAKER_02 1:38:56

Ja, Elsas, ik zat over te melden. Dus daarna gaan we in januari binnen en dan hebben we nog wel een paar dingetjes lopen. Bedankt, Job. En we hebben proost. Dankjewel.